Nói vậy, chưa hẳn đã vậy

TCCSĐT - Việc Nga chấp nhận xem xét lời mời của NATO tham gia kế hoạch xây dựng hệ thống phòng thủ tên lửa chung tại Hội nghị cấp cao mới rồi của NATO được coi là bước ngoặt lịch sử trong quan hệ giữa Nga và NATO. Nói như vậy thì chẳng sai về danh nghĩa, nhưng cũng chưa hẳn hoàn toàn đúng trong thực chất.

NATO đề cập đến một chương sử mới trong quan hệ với Nga vì nếu Nga tham gia vào kế hoạch nói trên thì đó sẽ là lần đầu tiên NATO và Nga cùng hợp tác để phòng thủ chung. Điều đó có nghĩa NATO và Nga không còn coi nhau là kẻ thù hay đối thủ, mà đã trở thành đối tác. Soi rọi thực tế đó vào quá khứ lịch sử từ sau chiến tranh thế giới thứ hai trở lại đây với chiến tranh lạnh và đối đầu ý thức hệ, với việc NATO “Đông tiến” và cuộc chiến tranh ở Gru-di-a thì những gì đạt được ở Li-xbon mới rồi đúng là có ý nghĩa lịch sử thật sự.

Nhưng nếu để ý kỹ đến tất cả những gì liên quan đến sự chấp nhận của Nga ở Li-xbon thì vẫn còn có một chặng đường mà hai bên phải cùng nhau đi tiếp thì mới đến được bước ngoặt ấy. Tính tương đối ấy thể hiện ở sự khác biệt về thái độ giữa hai bên. Trong khi Tổng thư ký NATO, ông Ra-mu-xen tán dương việc đó là “bước tiến chưa từng có”, thì tổng thống Nga Đ.Mét-vê-đép lại nhấn mạnh: “Trước đó phải đàm phán đã”. Thêm vào đó, cả bốn điều kiện mà ông Mét-vê-đép đặt ra cho NATO mới nghe qua tưởng dễ dàng đối với NATO, nhưng đi vào thực hiện cụ thể lại sẽ là chuyện không hề nhỏ và dễ dàng có thể đáp ứng được. Bốn điều kiện đó là: bình đẳng, công khai, minh bạch, hợp tác về công nghệ và trách nhiệm chung. Có thể hiểu từ đó yêu cầu của Nga là phải được coi là bằng vai phải lứa với NATO, chứ không phải chỉ ngang bằng với một đối tác hay một thành viên NATO, là cùng quyền lợi và trách nhiệm, cùng quyết định và thực hiện.

Cả việc Nga chấp nhận xem xét tham gia vào kế hoạch xây dựng hệ thống phòng thủ tên lửa của NATO cũng chỉ mới mang tính nguyên tắc. Khác với ý định riêng của Mỹ trước đây, NATO hiện chưa có kế hoạch cụ thể về việc này, các thành viên NATO cũng chưa biết mức độ tham gia của họ đến đâu. Nga chấp nhận tham gia nhằm để có tiếng nói trong toàn bộ quá trình này, ngăn cản Mỹ xây dựng hệ thống phòng thủ tên lửa riêng, tạo thế để luôn thúc đẩy hay kìm hãm tiến trình ấy sao cho có lợi nhất cho mình. NATO không thể không biết cách suy tính chiến lược của Nga nên sẽ là sự chuyển biến mang tính lịch sử đối với NATO nếu thật sự chấp nhận những điều kiện và suy tính lợi ích nói trên của Nga. Bởi thế, những gì được cả Nga và NATO nói ra ở Li-xbon mới rồi tuy như vậy thật đấy, nhưng chưa hẳn đã như vậy được ngay./.