Hội thảo Khoa học: Doanh nghiệp nhà nước - Thành công và những bài học đắt giá

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Phó chủ tịch Thường trực Hiệp hội Năng lượng Việt Nam ông Phạm Quang Lực nhấn mạnh: Việc đổi mới khu vực kinh tế nhà nước, trong đó có doanh nghiệp nhà nước đã được Đảng và Nhà nước ta tiến hành suốt 30 năm qua. Tuy nhiên, hiện nay thành phần kinh tế này đang phải đối mặt với tình trạng làm ăn kém hiệu quả, thua lỗ và nợ nần, đáng chú ý là đã nổi lên các vụ án điểm, vụ án lớn cấp quốc gia liên quan đến tham ô, tham nhũng với hàng ngàn tỷ đồng của ngân sách nhà nước. Chính vì thế, việc tìm kiếm giải pháp để doanh nghiệp nhà nước phát triển hiệu quả trong tình hình mới, thể hiện vai trò theo định hướng của Đảng và Nhà nước đang được đặt ra cấp thiết.

Tiếp đó với 8 tham luận trực tiếp trong hơn 30 báo cáo tham luận gửi đến Hội thảo của các nhà nghiên cứu, chuyên gia kinh tế trong nước đã tập trung phân tích và thẳng thắn đánh giá những thành công cũng như thất bại của doanh nghiệp nhà nước hiện nay; các vấn đề về chủ sở hữu nhà nước và quản lý của chủ sở hữu đối với doanh nghiệp nhà nước; minh bạch hóa thông tin về doanh nghiệp nhà nước; trách nhiệm giải trình và giám sát của Nhà nước đối với doanh nghiệp nhà nước; vấn đề sử dụng người lãnh đạo và quản lý con người trong các doanh nghiệp nhà nước; nguyên nhân dẫn đến năng suất lao động và hiệu quả của doanh nghiệp nhà nước thấp; những khó khăn của các doanh nghiệp nhà nước; lợi ích nhóm chi phối hoạt động của các doanh nghiệp nhà nước; hoạt động của doanh nghiệp nhà nước ở các nước trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam.

Trong tham luận của mình tiến sĩ Nguyễn Văn Điển, Học viện Chính trị Khu vực II cho biết: Trong thời gian qua khu vực kinh tế nhà nước đang có những trì trệ, thua lỗ và làm ăn kém hiệu quả, nhưng không phải là không có những điểm sáng đó là: hoạt động của các doanh nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian qua vẫn có nhiều cái tên làm ăn có hiệu quả, như: Saigontourist, Ben Thanh Group, Satra, Vissan, SJC, SAMCO, CNS,… Đáng chú ý, xét trong 10 năm tái cơ cấu thì doanh nghiệp nhà nước ở khu vực này đã có sự phát triển, nhiều doanh nghiệp làm ăn có lãi, tinh giản được bộ máy và mạnh dạn đầu tư sản phẩm công nghệ cao.

Không phủ nhận vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, PGS, TS. Nguyễn Chí Hải, Trường Đại học Kinh tế - Luật Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh: Vấn đề là phải tìm ra những nguyên nhân căn cốt để đổi mới. Vậy làm sao để đổi mới? Muốn vượt qua khó khăn, thách thức thì các doanh nghiệp nhà nước phải thắng thắn nhìn vào những “khoảng trống”, “điểm nghẽn” trong thể chế sở hữu và quản lý tài sản công để tìm lối ra, nhất là bằng mọi cách phải xử lý được tình trạng đầu tư tràn lan, chạy theo lợi nhuận thị trường, hiện tượng cạnh tranh bất bình đẳng với các doanh nghiệp nước ngoài.

Tại Hội thảo, nhiều ý kiến đã đề xuất một số cơ chế, chính sách đổi mới đối với doanh nghiệp nhà nước nhằm xây dựng môi trường kinh doanh thông thoáng, thuận lợi và hiệu quả cho doanh nghiệp nhà nước phát triển, trong đó chú trọng tăng cường các giải pháp cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, trong đó Nhà nước cần phải xác định rõ ngành nào thì phải nắm 100% vốn, ngành nào cần nắm cổ phần chi phối và ngành nào không cần... có như thế mới đẩy mạnh việc sắp xếp doanh nghiệp nhà nước theo hướng chỉ tập trung vào những ngành, lĩnh vực quan trọng và then chốt./.