Hà Nội đẩy mạnh việc thực hiện Nghị quyết 11/NQ-CP của Chính phủ

1. Những điểm nhấn tích cực

Thứ nhất, kinh tế tiếp tục tăng trưởng với tốc độ cao và ổn định. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trên địa bàn quý I năm 2011 tăng 9,2% so với cùng kỳ năm trước. Ngành nông - lâm - thuỷ sản tăng 2,8% (đóng góp 0,2% vào mức tăng chung), các ngành dịch vụ tăng 8,7% (đóng góp 3,9% vào mức tăng chung), ngành công nghiệp xây dựng tăng 10,3% (đóng góp 5,1% vào mức tăng chung). Giá trị sản xuất công nghiệp khu vực có vốn đầu tư nước ngoài chiếm tỷ trọng lớn nhất trong các thành phần kinh tế, đạt trên 46% giá trị sản xuất công nghiệp trên địa bàn. Tổng mức bán hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng xã hội 4 tháng, dự kiến đạt 318.913,8 tỉ đồng, tăng 22,2% so cùng kỳ, trong đó, tổng mức bán lẻ đạt 77.833,9 tỉ đồng, tăng 24,3%.

Thứ hai, việc kiểm soát tín dụng và tiền tệ trên địa bàn theo tinh thần Nghị quyết 11/NQ-CP ngày 24-2-2011 của Chính phủ về những giải pháp chủ yếu tập trung kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội đạt được những kết quả tích cực. Thị trường vàng và ngoại tệ có xu hướng ổn định. Vốn đầu tư thuộc nguồn vốn ngân sách nhà nước trong 4 tháng đầu năm dự tính đạt 4.220,4 tỉ đồng, bằng 21% kế hoạch năm, tăng 14,5% so với cùng kỳ năm 2010. Bên cạnh việc thực hiện các giải pháp rà soát, cắt giảm, giãn tiến độ các dự án đầu tư công với tổng trị giá khoảng 900 tỉ đồng, Thành phố còn tập trung đẩy nhanh việc triển khai đầu tư và tiến độ thực hiện một số dự án thoát nước, xử lý nước thải, rác thải; cải tạo các công viên và xây dựng tuyến đường sắt Nhổn - Ga Hà Nội; các dự án phát triển nông nghiệp, nông thôn, nhà ở cho học sinh, sinh viên, các cơ sở đào tạo và nhà ở cho công nhân lao động tại các khu công nghiệp tập trung, người có thu nhập thấp tại khu vực đô thị.

Thứ ba, nhiều chỉ số kinh tế vĩ mô được cải thiện so với mức trung bình của cả nước. Lượng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tăng cả về số dự án và tổng vốn đăng ký. Theo Cục Thống kê thành phố Hà Nội, trong ba tháng đầu năm 2011, Hà Nội đã có thêm 57 dự án FDI với tổng số vốn đạt 427,7 triệu USD, tăng 18,8% về số dự án và gấp 19,7 lần về lượng vốn đầu tư so với cùng kỳ năm 2010 (lượng vốn FDI thu hút được trong quý I/2011 của cả nước là 2,37 tỉ USD, tăng 10% so với 2,1 tỉ USD năm 2010). Tính chung trong 4 tháng đầu năm 2011, tổng FDI đăng ký vào Hà Nội có thể đạt trên 500 triệu USD. Lượng vốn FDI chủ yếu vẫn tập trung vào các lĩnh vực: bất động sản, tài chính, ngân hàng và một số ngành công nghiệp điện tử, công nghiệp chế biến. Trong 57 dự án trên (chưa bao gồm Khu công nghệ cao Hòa Lạc), có 47 dự án thuộc diện cấp mới với số vốn đầu tư đăng ký là 28,93 triệu USD, và 10 dự án thuộc diện tăng vốn.

Đồng thời, tổng bán lẻ và doanh thu dịch vụ trên địa bàn Hà Nội tăng cao hơn mức trung bình của cả nước; tổng xuất khẩu, nhất là khu vực có vốn FDI tăng mạnh, đồng thời nhập siêu có xu hướng giảm khá rõ, tốc độ tăng xuất khẩu cao gấp 2 lần so với mức tăng nhập khẩu; thu ngân sách nhà nước (NSNN) trên địa bàn tăng với tốc độ cao.

2. Một số điểm đáng quan ngại

Thứ nhất, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng cao đột biến, đời sống nhân dân giảm sút khá rõ. CPI tăng liên tiếp trong 7 tháng liền với mức trung bình trên 1%/tháng và đạt đỉnh cao vào tháng 4-2011 với mức tăng 3,28% so với tháng 3 (tuy vẫn thấp hơn mức trung bình của cả nước) và tăng 17,51% so với cùng kỳ năm trước. So với tháng 12-2010, CPI tăng 9,66%; giá tất cả các nhóm hàng đều tăng so với tháng trước, trong đó có một số nhóm hàng tăng cao so với mức tăng chung, như nhóm hàng giao thông tăng 5,82%; nhóm hàng nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 4,28%; nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 5,06%.

Trên phạm vi cả nước, CPI tháng 4-2011 tăng khoảng 3,31% so với tháng 3, vượt xa mức dự báo 1,6-1,8%. CPI tăng chủ yếu do hệ quả trực tiếp của việc điều chỉnh tăng mạnh tỷ giá, xăng, dầu, than và giá điện trong quý I/2011. Dự báo, chỉ số giá các nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống; giao thông; nhà ở, điện, nước, vật liệu xây dựng sẽ còn tiếp tục tăng trong tháng 4 và tháng 5.

Sự gia tăng đột biến của thực phẩm đã đẩy nhóm hàng đầu tiên trong rổ tính CPI là hàng ăn và dịch vụ ăn uống vượt tháng 3 tới 4,56%. Đây cũng là mức tăng cao nhất của nhóm hàng này trong nhiều tháng qua. Giá của các mặt hàng như dầu hỏa, than, củi, ga, xi măng, thép xây dựng, gạch, cát, đá... đã hình thành một mặt bằng mới kể từ sau đợt thay đổi giá điện, xăng dầu trong tháng 3. Điều này khiến cho nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng sau khi nhích 2,62% ở tháng 3, tiếp tục tăng lên 4,12% và là một trong ba nhóm hàng đạt mức tăng trên 4% trong tháng 4. Tám nhóm hàng còn lại có mức tăng dưới 2%, trong đó thấp nhất là nhóm hàng giáo dục (nhích 0,05%).

So với cùng kỳ và tháng 12 năm trước, chỉ số giá tiêu dùng tháng 4 tăng lần lượt là 13,99% và 8,2%. Ngược lại, 2 nhóm không thuộc rổ hàng hóa tính CPI là vàng và USD đã quay đầu đi xuống. Trong tháng 4, chỉ số giá vàng giảm 1,47%;  và 2,48% đối với chỉ số giá USD.

Thứ hai, xuất khẩu giảm. Kim ngạch xuất khẩu trên địa bàn Hà Nội tháng 4-2011 đạt 597,8 triệu USD, bằng 97,3% so với tháng 3 và tăng 2,3% so với cùng kỳ năm 2010, trong đó, xuất khẩu địa phương bằng 97,7% so với tháng trước và tăng 3,2% so cùng kỳ. Trong khi hầu hết các mặt hàng xuất khẩu đều giảm so với tháng trước, thì một số mặt hàng có kim ngạch tăng là hàng thủ công mỹ nghệ (tăng 1,5%), hạt tiêu (tăng 9,4%)... Dự kiến, trong 4 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu đạt 2.603,3 triệu USD, tăng 18,2% so cùng kỳ, trong đó, xuất khẩu địa phương tăng 18,1%. Kim ngạch nhập khẩu tháng 4 đạt 1.782 triệu USD, bằng 98,8% so với tháng trước và tăng 0,6% so cùng kỳ, trong đó, nhập khẩu địa phương bằng 98,4% so tháng trước và tăng 3,7% so cùng kỳ. Kim ngạch nhập khẩu đạt 7.236,1 triệu USD, tăng 8,9% so cùng kỳ, trong đó, nhập khẩu địa phương tăng 13,4%.

Thứ ba, nguồn vốn đầu tư ngoài ngân sách nhà nước có xu hướng tăng chậm do lãi suất cao, còn nguồn vốn đầu tư công giảm theo tinh thần Nghị quyết 11/NQ-CP của Chính phủ.

Dự kiến trong tháng 4, tổng nguồn vốn huy động của các tổ chức tín dụng trên địa bàn đạt 797.492 tỉ đồng, tăng 0,54% so với tháng trước và tăng 0,29% so với tháng 12-2010, trong đó, các con số tăng tương ứng của tiền gửi tiết kiệm là 0,75% và 6,84%; phát hành giấy tờ có giá là 0,5% và 6,33%, tiền gửi thanh toán là 0,4% và bằng 95,19%. Tổng dư nợ cho vay đạt 540.453 tỉ đồng, tăng 0,79% so với tháng trước và tăng 5,98% so với tháng 12-2010, trong đó, dư nợ ngắn hạn tăng tương ứng là 0,85% và 4,84%, dư nợ trung và dài hạn tăng 0,7% và 7,77%(1).

Nhìn chung, trong 4 tháng đầu năm 2011, nhu cầu và giá nguyên - nhiên vật liệu phục vụ sản xuất trên thị trường trong nước và thế giới tiếp tục tăng nhờ đà tăng trưởng của các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển, cũng như một số tín hiệu lạc quan hơn từ các nền kinh tế phát triển như Mỹ, Liên minh châu Âu (EU). Một điểm nữa là, biến động chính trị tại một số nước thuộc khu vực Trung Đông và Bắc Phi tiếp tục tác động, khiến giá nhiều loại hàng hóa, nguyên - nhiên vật liệu thiết yếu trên thị trường thế giới tăng, nhất là giá dầu, giá lương thực, thực phẩm.

Ở trong nước, việc điều chỉnh tăng giá điện, giá xăng dầu, tỷ giá, lương tối thiểu tại doanh nghiệp đã, đang và sẽ tiếp tục gây sức ép tăng giá đối với một số mặt hàng. Bên cạnh đó, tình hình thời tiết, dịch bệnh vẫn có những diễn biến phức tạp, việc cung ứng điện trong thời gian tới có thể gặp khó khăn, gây ảnh hưởng nhất định đến sản xuất, kinh doanh. Mặt khác, việc thực hiện chính sách tiền tệ chặt chẽ cùng với mức lãi suất cao cũng làm cho cho doanh nghiệp khó khăn hơn trong việc vay vốn tín dụng để duy trì sản xuất kinh doanh, gián tiếp gây sức ép tăng giá trên thị trường.

3. Một số khuyến nghị, đề xuất

Trước mắt, bối cảnh trong nước và thế giới còn nhiều diễn biến bất thường, khó lường, nhất là về tình hình lạm phát và sự can thiệp chính sách của các chính phủ và các cơ quan chức năng. Lạm phát tiếp tục tăng cao cả trên quy mô toàn cầu, quốc gia và địa phương

Trong tình hình chung đó, cộng với tác động do tăng lương tối thiểu và tác dụng chậm của các giải pháp quản lý nhà nước trước đó, khả năng tăng CPI tháng 5-2011 trên địa bàn Hà Nội, dự báo, sẽ không dưới 2-2,5%. Giá vàng và giá USD sẽ tiếp tục tăng nhẹ, trong đó giá vàng tăng với tốc độ nhanh hơn. Hàng lương thực và thực phẩm tiếp tục đà tăng đến cuối năm, tuy tốc độ có giảm xuống.

Sản xuất công nghiệp và xuất khẩu của khu vực doanh nghiệp nhà nước có thể đứng trước khó khăn mới do thiếu vốn và phương tiện thanh toán thích hợp vì chính sách thắt chặt tiền tệ-tài chính và chống đô-la hóa nền kinh tế. GDP sẽ tiếp tục tăng nhưng khó đạt tốc độ cao đột biến.

Thị trường bất động sản có thể sẽ tiếp tục tăng nhiệt, nhất là phân khúc thị trường nhà cho người có thu nhập thấp và văn phòng cho thuê. An sinh xã hội đặt ra nhiều vấn đề đòi hỏi có những giải pháp mới, chủ động và mạnh hơn, hiệu quả hơn.

Trong bối cảnh đó, một mặt, Thành phố cần tiếp tục thực hiện nhiệm vụ theo NQ 11/NQ-CP ngày 24-2-2011 của Chính phủ và Chương trình 33 của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội về triển khai Nghị quyết số 11/NQ-CP của Chính phủ như:

- Đẩy mạnh hơn nữa việc cắt giảm và nâng cao hiệu quả đầu tư công; đồng thời đẩy mạnh thông tin tuyên truyền, tạo sự hiểu biết đúng và đồng thuận của xã hội về tình hình và các giải pháp phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn Thủ đô trong thời gian tới;

- Tăng cường kiểm soát gắt gao hơn các hoạt động kinh doanh tự do vàng và ngoại tệ cũng như các hoạt động đầu cơ khác gây nhiễu loạn thị trường;

- Tiếp tục thực hiện bình ổn các mặt hàng thiết yếu theo hướng: mở rộng danh mục bình ổn các mặt hàng; tăng thêm quy mô tài chính cho vay doanh nghiệp làm nhiệm vụ bình ổn; đa dạng hóa các điểm bình ổn và phương thức thực hiện bình ổn, như mở cửa hàng lưu động bằng xe tải đến các khu công nghiêp, khu người nghèo trên địa bàn; tăng quảng cáo và thông tin về địa điểm và giá bán bình ổn để người tiêu dùng biết và để doanh nghiệp, các nhà phân phối khác tham khảo;

- Đẩy mạnh việc cải thiện môi trường đầu tư (nhất là tăng tính minh bạch và giảm chi phí trung gian cho doanh nghiêp), xúc tiến đầu tư và thương mại cho Hà Nội cả ở trong nước và nước ngoài; khuyến khích và tạo điều kiện toàn diện để đẩy mạnh việc trồng rau màu phục vụ cho Thành phố, góp phần giảm áp lực đối với giá lương thực, thực phẩm trên địa bàn…

Mặt khác, cần tiếp tục nghiên cứu sâu, dự báo và giám sát chặt chẽ những tác động phát sinh khi thực hiện các chính sách, tăng mức độ linh hoạt, phản ứng kịp thời trong chỉ đạo, điều hành của các cơ quan chức năng phù hợp với việc phân cấp quản lý, bám sát các động thái mới của thị trường và yêu cầu chung theo chỉ đạo của Chính phủ./.

(1) Nguồn: Cục Thống kê Hà nội