TCCSĐT - Căng thẳng leo thang trong quan hệ giữa Tajikistan và Uzbekistan với việc Tajikistan cáo buộc Uzbekistan chủ định phong tỏa về kinh tế nước láng giềng ở Trung Á này.
Đầu tháng 4 vừa qua, trên trang Web của Đại sứ quán Tajikistan tại Moscow (Nga) đã đăng bài viết dài phê phán việc Uzbekistan phong tỏa tuyến đường sắt vốn được coi là một huyết mạch đối với nền kinh tế của Tajikistan và ngừng cung ứng khí đốt cho nước này. Bài viết đã cáo buộc Uzbekistan theo đuổi mục tiêu gây mất ổn định và cảnh báo về nguy cơ vì thế mà xảy ra thảm họa nhân đạo ở Tajikistan.

Hãng thông tấn 24.kg của Kyrgyzstan tuần qua đã đăng tải bài trả lời phỏng vấn của Đại sứ Tajikistan ở Kyrgyzstan Asomuddin Saidov cho rằng, bất chấp nỗ lực và thiện chí của phía Tajikistan nhằm giải quyết các bất hòa và thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa hai nước láng giềng, "lãnh đạo Uzbekistan đã lựa chọn con đường đối đầu và cự tuyệt mọi mối liên hệ".

Giữa hai quốc gia này có mối liên hệ chặt chẽ về lịch sử và văn hóa nhưng quan hệ song phương kể từ sau khi Liên Xô tan rã lại không được tốt đẹp. Uzbekistan phản đối mạnh mẽ kế họach của Tajikistan xây dựng đập thủy điện Roghun vì lo ngại đập thủy điện này sẽ hạn chế nguồn nước cung cấp cho ngành nông nghiệp của Uzbekistan, đặc biệt gây khó khăn cho việc trồng bông và lúa mì. Trong khi đó, thủy điện lại đóng vai trò rất quan trọng trong việc bảo đảm an ninh năng lượng đối với Tajikistan. Phía Tajikistan cũng bác bỏ sự chống đối của Uzbekistan về công trình thủy điện này với lập luận là Uzbekistan đã xây dựng hơn 70 khu dự trữ nước mà không hề tham vấn các nước láng giềng liên quan.

Theo phía Tajikistan, từ năm 2010, Uzbekistan đã phong tỏa một cách có hệ thống tuyến đường sắt quá cảnh qua Uzbekistan nối Tajikistan với bên ngoài. Tuyến đường sắt này có ý nghĩa sống còn đối với việc vận chuyển dầu lửa và lương thực vào Tajikistan. Cũng theo Tajikistan, ngày 1-4, Uzbekistan đã ngừng cung cấp khí đốt cho Tajikistan. Trước đó, Uzbekistan đã tăng 32% mức thuế từ ngày 1-1-2012 đối với hàng hóa nhập khẩu của Tajikistan quá cảnh qua Uzbekistan.

Điều khiến dư luận trong cũng như ngoài khu vực hai quốc gia này lo ngại là quan hệ giữa hai nước này diễn biến theo chiều hướng ngày càng xấu đi, gây lo ngại về nguy cơ hình thành một điểm nóng mới ở khu vực Trung Á bên cạnh cuộc chiến tranh ở Afghanistan. Bất hòa song phương đã tác động tiêu cực tới tình hình chính trị an ninh chung của khu vực. Một khi những tác động ấy cộng hưởng với tác động của cuộc chiến trang ở Afghanistan hiện tại cũng như thời hậu chiến thì kết cục sẽ rất khó lường đối với tất cả các bên trong khu vực./.