Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo của tỉnh Quảng Ninh - Tiếp tục khẳng định vai trò dẫn dắt nền kinh tế

Những bước tiến quan trọng từ thực hiện Nghị quyết số 01-NQ/TU

Với quyết tâm đưa ngành công nghiệp chế biến, chế tạo trở thành một trong 3 trụ cột chính của ngành công nghiệp tỉnh Quảng Ninh, ngay đầu nhiệm kỳ 2020 - 2025, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 01-NQ/TU, ngày 16-11-2020, “Về phát triển nhanh, bền vững công nghiệp chế biến, chế tạo giai đoạn 2020 - 2025, định hướng đến năm 2030”. Đây được xem là chủ trương, quyết sách đúng đắn để tạo bứt phá, lợi thế cạnh tranh cho ngành công nghiệp chế biến, chế tạo trong giai đoạn mới.

Quan điểm xuyên suốt nghị quyết là phát triển nhanh, bền vững công nghiệp chế biến, chế tạo có trọng tâm, trọng điểm, dựa trên tiềm năng khác biệt, cơ hội nổi trội, lợi thế cạnh tranh của tỉnh và từng địa phương gắn với các chiến lược, quy hoạch; đặc biệt là tận dụng tối đa các cơ chế, chính sách ưu đãi đối với các khu công nghiệp, khu kinh tế để thu hút có chọn lọc các nhà đầu tư, các dự án công nghiệp chế biến, chế tạo theo phương chấm lấy chất lượng, hiệu quả, công nghệ và bảo vệ môi trường là tiêu chí đánh giá chủ yếu. Kết hợp chặt chẽ phát triển nhanh, bền vững công nghiệp chế biến, chế tạo với thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, lao động có kỹ năng tay nghề cao gắn với tăng quy mô, chất lượng dân số thông qua phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo.

Để hoàn thành các mục tiêu Nghị quyết số 01-NQ/TU đề ra, một trong những nhiệm vụ trọng tâm được các ngành, địa phương đặt ra là đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng và hoàn thiện hạ tầng các khu công nghiệp; huy động các nguồn lực đầu tư hạ tầng cho các khu công nghiệp, khu kinh tế để phát huy tối đa những lợi thế cũng như tăng sức hút đối với các nhà đầu tư. Tỉnh cũng xây dựng môi trường đầu tư hấp dẫn, với hệ thống kết cấu hạ tầng được đầu tư hoàn thiện, đặc biệt là những dự án giao thông chiến lược, góp phần thu hút các tập đoàn lớn trong lĩnh vực chế biến, chế tạo. Cùng với đó, tỉnh giải quyết nhanh các thủ tục hành chính về đất đai, đầu tư, cấp phép, thuế, tín dụng, thông quan hàng hóa; đồng thời làm tốt công tác đền bù, giải phóng mặt bằng để các dự án sớm đi vào triển khai. Các doanh nghiệp chế biến, chế tạo được hỗ trợ mạnh mẽ trong xúc tiến đầu tư, đưa nhanh các dây chuyền sản xuất vào hoạt động tại các khu kinh tế, khu công nghiệp, tạo giá trị gia tăng và năng lực sản xuất mới.

Sau hơn 4 năm thực hiện Nghị quyết số 01-NQ/TU, với các giải pháp triển khai đồng bộ, lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo đã có sự tăng trưởng đột phá, ghi dấu ấn trong bức tranh kinh tế chung của tỉnh Quảng Ninh. Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo với sự tham gia của hơn 1.000 doanh nghiệp luôn duy trì ở mức tăng trưởng khá, đóng vai trò là ngành dẫn dắt tăng trưởng kinh tế của tỉnh.

Giai đoạn từ năm 2021 - 2023, Quảng Ninh ghi nhận những bước phát triển vượt bậc trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo. Quy mô ngành đạt trên 37.000 tỷ đồng, với tốc độ tăng trưởng bình quân 22,83%/năm, tạo hàng vạn việc làm mới cho lao động địa phương. Quy mô doanh nghiệp lĩnh vực chế biến, chế tạo phát triển khá nhanh, bình quân tăng 11,2%/năm. Năm 2024, dù chịu ảnh hưởng nặng từ cơn bão Yagi, nhưng ngành công nghiệp chế biến, chế tạo của tỉnh vẫn chiếm đến 12,43% trong GRDP, tốc độ tăng trưởng đạt 21,33%; thu hút vốn đầu tư ngành công nghiệp chế biến, chế tạo đạt 2,04 tỷ USD.

Quảng Ninh đã hoàn thành mục tiêu về vốn FDI đăng ký và vốn FDI thực hiện giai đoạn 2021 - 2025 đề ra. Cụ thể, từ năm 2021 đến hết tháng 6-2024, vốn FDI đăng ký đạt 8,43 tỷ USD, bằng 281% kế hoạch toàn giai đoạn; vốn FDI thực hiện đạt 2,69 tỷ USD, bằng 134,5% kế hoạch. Dự kiến đến hết năm 2025, vốn FDI đăng ký đạt khoảng 10 tỷ USD, bằng 333,3% kế hoạch; vốn FDI thực hiện đạt khoảng 4,1 tỷ USD, bằng 205% kế hoạch.

Tạo đà cho năm bứt phá

Năm 2025, Quảng Ninh kỳ vọng ngành công nghiệp chế biến, chế tạo sẽ tiếp tục tăng trưởng vượt bậc, đóng góp lớn vào ngân sách nhà nước và giải quyết việc làm cho lao động địa phương. Để đạt mục tiêu tăng trưởng GRDP cả năm đạt 14%, ngay từ giai đoạn đầu năm, Quảng Ninh đã thực hiện đẩy mạnh cơ cấu lại khu vực công nghiệp, tập trung tăng nhanh quy mô và tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo bằng nhiều giải pháp cụ thể. Tỉnh tổ chức làm việc với từng chủ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp để rà soát, đánh giá khả năng đáp ứng; xác định, phân bổ chỉ tiêu thu hút đầu tư trong từng tháng, quý. Nâng cao hiệu quả mô hình xúc tiến đầu tư theo “chu trình khép kín”, từ việc hỗ trợ triển khai thủ tục đến hỗ trợ sau đầu tư. Phối hợp với chủ đầu tư hạ tầng các khu công nghiệp và các địa phương thực hiện rà soát quỹ đất, đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, chuẩn bị thị trường lao động và nhiều biện pháp cụ thể nhằm đáp ứng các điều kiện thiết yếu cho các khu công nghiệp, các nhà máy sản xuất, nhất là các doanh nghiệp FDI.

Trên cơ sở nhận định chính xác từ sớm, từ xa bối cảnh, tình hình chung, xu thế dịch chuyển đầu tư và chuỗi cung ứng diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, tỉnh Quảng Ninh đã đề ra kế hoạch, chiến lược bài bản cho sự bứt phá mới trong thu hút đầu tư về tỉnh. Tiếp tục ưu tiên nguồn lực đẩy nhanh tiến độ xây dựng đồng bộ các công trình hạ tầng xã hội (nhà ở, thiết chế, công trình tiện ích công cộng cho người lao động), hạ tầng kỹ thuật (cấp điện, cấp nước, viễn thông, xử lý nước thải, rác thải…), hạ tầng giao thông kết nối trong, ngoài các khu công nghiệp, bảo đảm đáp ứng nhu cầu của các nhà đầu tư thứ cấp.

Với nhiều giải pháp đồng bộ, hết quý I-2025, chỉ số sản xuất ngành công nghiệp chế biến, chế tạo của tỉnh Quảng Ninh tăng gần 35% so với cùng kỳ năm 2024, trở thành động lực quan trọng dẫn dắt tăng trưởng kinh tế địa phương. Trong đó, có 9 sản phẩm đạt và vượt tiến độ kế hoạch đề ra: Vải dệt kim tăng 70,4%; tivi tăng 34,8%; loa, tai nghe tăng 19%; tấm quang năng tăng 36,5%; tấm sàn vinyl tiles tăng 13,5%; xe các loại tăng 16,3%.

Theo báo cáo kết quả kinh tế - xã hội của Quảng Ninh, tháng 8-2025 ghi nhận chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 20,47% so với cùng kỳ năm 2024, lũy kế 8 tháng tăng 15,6%. Trong đó, ngành công nghiệp chế, biến chế tạo tiếp tục duy trì vai trò mũi nhọn chính cho tăng trưởng kinh tế, tăng 33,9% trong tháng 8. Có 10/14 sản phẩm cơ bản đạt và vượt tiến độ kế hoạch 9 tháng.

Quy mô và tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo trên địa bàn tỉnh đang tăng mạnh. Tỉnh đã thu hút được 73 dự án đầu tư mới trong lĩnh vực chế biến, chế tạo, phê duyệt điều chỉnh tăng vốn cho 40 lượt dự án, với tổng vốn đầu tư thu hút đạt 208.723 tỷ đồng (trong đó, vốn FDI đạt khoảng 6.656 triệu USD), gấp 4,17 lần chỉ tiêu Nghị quyết số 01-NQ/TU đề ra cho giai đoạn 2020 - 2025. Các dự án trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo đã tạo việc làm cho hàng vạn lao động mới, nâng tổng số lao động làm việc trong lĩnh vực này lên khoảng 45.000 người. Nguồn cung việc làm dài hạn, thu nhập ổn định cho một số lượng lớn lao động đã góp phần quan trọng bảo đảm an sinh xã hội, thúc đẩy kinh tế của tỉnh phát triển bền vững.

Để tiếp tục khẳng định vai trò của lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo trong cơ cấu công nghiệp của tỉnh, Quảng Ninh tiếp tục tạo dựng một môi trường đầu tư hấp dẫn, hệ thống kết cấu hạ tầng được đầu tư hoàn thiện, nhất là lợi thế của các dự án hạ tầng giao thông chiến lược để thu hút các tập đoàn lớn đầu tư vào lĩnh vực này. Tỉnh đẩy mạnh việc rà soát và điều chỉnh quy hoạch không gian công nghiệp theo hướng chuyên môn hóa, ưu tiên phát triển công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp sạch và công nghiệp hỗ trợ. Thực hiện chính sách thu hút đầu tư với cơ chế ưu đãi đặc thù cho các nhà đầu tư chiến lược trong các ngành trọng điểm như: Thiết bị điện tử, cơ khí chế tạo, sản xuất linh kiện ô tô…

Bên cạnh đó, Quảng Ninh chú trọng đẩy mạnh phát triển hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, bao gồm: Điện, nước, logistics, cảng biển và kết nối đường sắt; tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp mở rộng quy mô sản xuất; thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ thông minh trong sản xuất nhằm xây dựng các “khu công nghiệp thông minh” và “nhà máy thông minh”. Tạo thuận lợi, hỗ trợ cho ngành công nghiệp này tạo bứt phá, tăng tối đa công suất, năng lực sản xuất, tháo gỡ, giải quyết tối đa các khó khăn, vướng mắc cản trở hoạt động sản xuất kinh doanh.

Để góp phần khơi thông điểm nghẽn, chính quyền các cấp chú trọng việc giải quyết nhanh chóng các thủ tục hành chính về đất đai, đầu tư, kinh doanh, cấp phép, thuế, tín dụng, thông quan hàng hóa, làm tốt công tác đền bù, giải phóng mặt bằng. Tập trung xúc tiến thu hút các doanh nghiệp chế biến, chế tạo, hỗ trợ các doanh nghiệp sớm đưa nhà máy, dây chuyền các dự án trong khu kinh tế, khu công nghiệp vào sản xuất. Tập trung nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thông qua liên kết giữa nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp, đào tạo lao động kỹ thuật cao cho lĩnh vực này.

Có thể khẳng định, Nghị quyết số 01-NQ/TU đã tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy ngành công nghiệp chế biến, chế tạo phát triển nhanh, mạnh, bền vững, góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế của tỉnh Quảng Ninh thời gian qua. Với những định hướng dài hạn, các giải pháp đồng bộ và hiệu quả, cùng sự đồng hành của cấp ủy đảng, chính quyền và doanh nghiệp sẽ tạo nền tảng để ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục phát triển, khẳng định vai trò dẫn dắt nền kinh tế của tỉnh Quảng Ninh trong thời kỳ mới./.