Phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại làm nền tảng khai thác tiềm năng, thế mạnh của Quảng Ninh trong vùng đồng bằng sông Hồng và vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ

1. Vai trò của kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ

Nhận thức được vai trò của hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ đối với phát triển, trong những năm qua, nhiều hình thức huy động vốn đã được Chính phủ chấp thuận và ủng hộ để đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông, điển hình là những công trình đầu tiên đầu tư bằng hình thức BOT, BT, với tổng mức đầu tư hàng chục tỷ đồng. Bước vào thời kỳ đổi mới nền kinh tế, đặc biệt là trong hơn 10 năm qua, sự phát triển nhanh và ngày càng nâng cao về chất lượng kết cấu hạ tầng giao thông đã thỏa mãn tốt hơn nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa của xã hội. Giao thông vận tải chính là sự kết hợp hữu cơ của kết cấu hạ tầng, phương tiện và tổ chức dịch vụ vận tải. Trong đó, kết cấu hạ tầng đóng vai trò quan trọng và cần phải đi trước một bước.

Việc xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ có tầm quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội từng địa phương và vùng đó, được thể hiện ở các mặt sau đây:

Thứ nhất, hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ và hiện đại sẽ tạo điều kiện phát triển đồng đều giữa các vùng, giảm sự chênh lệnh về mức sống và dân trí giữa các khu vực dân cư.

Thứ hai, trong chiến lược phát triển kinh tế của từng vùng luôn có chiến lược phát triển mạng lưới giao thông vận tải. Phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ còn là đòi hỏi cấp bách trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ của những ngành công nghiệp phương tiện vận tải, như công nghiệp ô tô, xe máy. Xây dựng và nâng cao chất lượng đường bộ còn để theo kịp tốc độ phát triển của phương tiện cơ giới đường bộ cũng như nhu cầu lưu thông ngày càng cao như hiện nay.

Thứ ba, không chỉ có những ngành công nghiệp sản xuất tạo được sự phát triển khi kết cấu hạ tầng giao thông phát triển mà ngay cả những ngành công nghiệp không khói như ngành du lịch cũng sẽ phát triển khi có được một hệ thống giao thông hoàn thiện, thuận tiện và liên kết được các khu vực, vùng miền trong cả nước.

Thứ tư, xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông còn có ý nghĩa rất quan trọng góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế, tạo điều kiện thu hút vốn đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng, đặc biệt là thu hút vốn đầu tư nước ngoài và sử dụng chính nguồn vốn đó để xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông, tạo ra điều kiện cho những ngành sản xuất vật chất hoạt động hiệu quả hơn, tạo điều kiện giải quyết công ăn việc làm. Mạng đường bộ ASEAN hiện đang được tiến hành xây dựng trong giai đoạn hai là một ví dụ cụ thể về mối quan hệ giữa hội nhập và phát triển kết cấu hạ tầng giao thông.

Thứ năm, đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông còn là giải pháp trực tiếp và gián tiếp tới những vấn đề xã hội cấp bách, đó là đáp ứng nhu cầu giao thông vận tải đang tăng nhanh trong thời gian vừa qua.

Hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông phát triển đồng bộ, hiện đại sẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất, hiệu quả của nền kinh tế và góp phần giải quyết các vấn đề xã hội. Ngược lại, một hệ thống kết cấu hạ tầng kém phát triển là một trở lực lớn đối với sự phát triển. Ở nhiều nước đang phát triển hiện nay, kết cấu hạ tầng thiếu và yếu đã gây ứ đọng trong luân chuyển các nguồn lực, khó hấp thụ, vốn đầu tư, gây ra những “nút cổ chai kết cấu hạ tầng” ảnh hướng trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế.

Trong những năm gần đây, tình hình phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam tương đối ổn định và có nhiều dấu hiệu khởi sắc. Nợ công có xu hướng giảm. Kết cấu hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng giao thông đã được quan tâm đầu tư, tới nay đã một phần đáp ứng nhu cầu phát triển hiện tại về kinh tế - xã hội.

2. Những nỗ lực không ngừng

Quảng Ninh là cửa ngõ hội nhập thế giới của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, điểm nút trong Khu vực hợp tác phát triển “Hai hành lang, một vành đai kinh tế Việt Nam - Trung Quốc” và Hợp tác liên vùng Vịnh Bắc Bộ mở rộng một số nước Đông Nam Á với Trung Quốc. Quảng Ninh được xác định là vùng động lực, cực tăng trưởng của khu vực phía Bắc. Thời gian qua, với tư duy đổi mới, sáng tạo, khát vọng phát triển bền vững, tỉnh đã đẩy mạnh huy động nguồn lực xã hội hóa để phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng trong bối cảnh ngân sách hạn hẹp. Từ đó hình thành lên chuỗi cao tốc dọc tỉnh dài gần 200km, sở hữu cảng tàu khách quốc tế, sân bay quốc tế tư nhân đầu tiên ở Việt Nam...

Để đẩy nhanh tốc độ phát triển và hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội đồng bộ, hiện đại; thúc đẩy liên kết vùng, Quảng Ninh đã xác định giao thông cần đi trước một bước. Ngay từ đầu năm 2021, tỉnh đã tập trung chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị đầu tư, phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu đối với dự án khởi công mới; đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm: Dự án cao tốc Vân Đồn - Móng Cái, tuyến đường bao biển Hạ Long - Cẩm Phả, cầu Cửa Lục 1, cầu Cửa Lục 3, nút giao Đầm Nhà Mạc, nút giao Hạ Long Xanh, Đường ven sông kết nối từ đường cao tốc Hạ Long - Hải Phòng đến thị xã Đông Triều, đoạn từ nút giao Đầm Nhà Mạc đến đường tỉnh 338 (giai đoạn 1)... Đồng thời, chỉ đạo các chủ đầu tư, nhà thầu xây dựng tiến độ cụ thể, chi tiết cho từng hạng mục công trình; bảo đảm tuân thủ phương án huy động nhân công, phương tiện trên công trường thi công hiện đại; bố trí giám sát trực tiếp tại hiện trường.

Điển hình như Dự án đường bao biển Hạ Long - Cẩm Phả đã được các chủ đầu tư, nhà thầu tích cực khắc phục khó khăn, đẩy nhanh tiến độ thi công. Đây là đường hầm xuyên núi lớn nhất Quảng Ninh đến thời điểm này, đồng thời cũng là một trong những đường hầm xuyên núi có nền đường lớn nhất Việt Nam và là hạng mục khó khăn nhất toàn dự án.

Tương tự, tuyến cao tốc Vân Đồn - Móng Cái cũng được Quảng Ninh tích cực đẩy nhanh tiến độ thi công. Tỉnh xác định đây là tuyến cao tốc có ý nghĩa chiến lược trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, nhất là khu vực miền Đông; đồng thời kết nối liên vùng, nội vùng, kết nối quốc tế để thúc đẩy phát triển các tỉnh đồng bằng sông Hồng, tam giác kinh tế trọng điểm và khu vực phía Bắc. Với các ý nghĩa quan trọng đó, dự án đã nhận được sự ủng hộ, đồng thuận của nhân dân trong công tác giải phóng mặt bằng. Tỉnh cũng đã thành lập Ban chỉ đạo dự án cao tốc Vân Đồn - Móng Cái do trực tiếp đồng chí Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh làm trưởng ban chỉ đạo cùng tập thể Ban Thường vụ Tỉnh ủy thường xuyên quan tâm sâu sát, chỉ đạo xuyên suốt từ công tác giải phóng mặt bằng, quá trình thi công nhằm bảo đảm chất lượng công trình.

Hình ảnh điển hình của sự nỗ lực này là trên công trường cầu Cửa Lục 1 và 3, các nhà thầu cũng tích cực đẩy mạnh tiến độ thi công để bảo đảm mục tiêu hoàn thành. Trong đó, cầu Cửa Lục 1 - cầu 6 làn xe đầu tiên ở Quảng Ninh, đến nay đã về đích.

Để đạt được những kết quả ban đầu đó, Ủy ban nhân dân tỉnh thường xuyên có văn bản chỉ đạo, đôn đốc các ngành, địa phương đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị đầu tư, phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu đối với dự án khởi công mới; đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm, động lực; quyết liệt trong giải ngân vốn đầu tư công, không để tình trạng chây ỳ, nợ đọng xây dựng cơ bản. Trong năm 2021, tỉnh hoàn thành một số dự án trọng điểm, động lực, như: Đường cao tốc Vân Đồn - Móng Cái, đường ven biển Hạ Long - Cẩm Phả, cầu Cửa Lục 1, cầu Cửa Lục 3, nút giao Đầm Nhà Mạc, nút giao Hạ Long Xanh và đường nối từ đường cao tốc Hạ Long - Hải Phòng (Km 6+700) đến đường tỉnh 338 (giai đoạn 1)… Các dự án hoàn thành, đi vào sử dụng chắc chắn sẽ góp phần quan trọng trong thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương.

3. Tiếp tục phát huy tiềm năng, thế mạnh của Quảng Ninh trong vùng đồng bằng sông Hồng và vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ

Với việc xác định giao thông "đi trước, mở đường" cho phát triển, để khai thác lợi thế về vị trí chiến lược của Quảng Ninh, rút ngắn thời gian đi lại giữa các khu vực, kéo gần khoảng cách chênh lệch vùng, miền…, Quảng Ninh cần tiếp tục xác định, tạo đột phá bằng nhiều công trình giao thông mới, kết nối đồng bộ tại tất cả các địa phương trong tỉnh và khu vực. Bởi, có kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại, đáp ứng nhu cầu vận tải hàng hóa, hành khách thì nền kinh tế mới có điều kiện để tăng trưởng nhanh, ổn định và bền vững, sớm đưa Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Hạ tầng giao thông Quảng Ninh cần phát triển theo hướng đồng bộ, toàn diện, hiện đại phù hợp với định hướng tổ chức không gian lãnh thổ tỉnh, trên cơ sở phát huy tối đa lợi thế về địa lý. Phát triển kết cấu hạ tầng giao thông hợp lý, bảo đảm kết nối hài hòa các phương thức vận tải, liên thông với mạng lưới giao thông vùng, quốc gia và quốc tế. Trong đó, tập trung nâng cấp, mở rộng, bổ sung xây dựng mới một số tuyến có tính kết nối, nhu cầu vận tải cao; chú trọng phát triển các tuyến đường vành đai, đường trục chính, đường ven biển kết nối các vùng đô thị để phân bổ lưu lượng giao thông, tránh nguy cơ ùn tắc, hình thành những “mạch máu” giao thông quan trọng.

Và với việc xác định rõ quan điểm giao thông "đi trước, mở đường” là cơ sở để tỉnh triển khác các quy hoạch phát triển, phân bổ nguồn lực đồng đều giữa tất cả các khu vực trong tỉnh. Từ đó, Quảng Ninh đã từng bước hình thành mạng lưới giao thông hợp lý và thống nhất trong toàn tỉnh, có quy mô phù hợp với từng vùng, từng địa phương, hình thành những trục giao thông kết nối các cụm, khu vực phát triển kinh tế của tỉnh, tạo điều kiện khai thác tiềm năng hiện có và phát triển năng lực của ngành giao thông - vận tải.

Để đạt được mục tiêu đề ra, Quảng Ninh cần tập trung lãnh đạo, chỉ đạo các cấp ủy, chính quyền từ tỉnh đến cơ sở xây dựng kế hoạch cụ thể, có bước đi thích hợp, tập trung nguồn vốn đầu tư xây dựng hạ tầng theo hướng ưu tiên, có trọng tâm, trọng điểm, tạo sự đột phá cho sự phát triển. Ngoài nguồn lực từ ngân sách nhà nước đóng vai trò chủ chốt, tỉnh đã tích cực và chủ động huy động mọi nguồn lực cho đầu tư xây dựng phát triển kết cấu hạ tầng; đẩy mạnh công tác tuyên truyền vận động nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp cùng tham gia, tạo sự đồng thuận, quyết tâm chính trị cao để thực hiện mục tiêu phát triển của tỉnh.

Tỉnh cần tập trung nguồn lực đầu tư công cho các dự án quan trọng và động lực; tập trung chỉ đạo phân khai dự toán; giao các địa phương tự quyết, tự chịu trách nhiệm trong việc khởi công mới các dự án và không để nợ đọng xây dựng cơ bản.

Đối với đầu tư ngoài ngân sách, trên cơ sở danh sách các dự án sử dụng vốn đầu tư ngoài ngân sách ưu tiên cần hỗ trợ giải quyết, tháo gỡ khó khăn để đẩy nhanh tiến độ triển khai.

Đồng thời, để nắm bắt thông tin và có sự hỗ trợ kịp thời, thời gian qua tỉnh thành lập các tổ công tác hỗ trợ một số dự án đầu tư trọng điểm như Tổ chăm sóc nhà đầu tư trực thuộc Tổ công tác PCI và ban hành Quy chế hoạt động của Tổ chăm sóc nhà đầu tư (Investor Care); thành lập Tổ công tác hỗ trợ Tập đoàn Foxconn tại Quảng Ninh; Tổ công tác hỗ trợ triển khai Dự án công nghệ tế bào quang điện Jinko Solar; Tổ công tác hỗ trợ triển khai các Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu công nghiệp trên địa bàn thị xã Quảng Yên... Tỉnh cũng tập trung chỉ đạo và chủ động làm việc với các chủ đầu tư để nắm bắt khó khăn, vướng mắc nhằm tháo gỡ thủ tục về đầu tư, đất đai, giải phóng mặt bằng; nhanh chóng hoàn thiện thủ tục cấp phép đầu tư, trọng tâm là các dự án trong khu kinh tế, khu công nghiệp; hỗ trợ, đôn đốc đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng của tỉnh.

Thực tế những năm qua cho thấy, được sự hỗ trợ của Trung ương, sự quan tâm của các cấp, các ngành, huy động nguồn vốn đầu tư từ các tổ chức, doanh nghiệp (đầu tư theo hình thức BOT, xã hội hóa...) và sự tham gia đóng góp của nhân dân trong đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, Quảng Ninh đã đạt được những thành tựu vô cùng quan trọng trong việc cải thiện hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội. Nhiều công trình quan trọng trong các lĩnh vực về giao thông, điện, thủy lợi, văn hóa, y tế, giáo dục, khoa học và công nghệ, hạ tầng các khu, cụm công nghiệp, đô thị - nông thôn... được hình thành và tăng nhanh, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng và an ninh trên địa bàn tỉnh. Hạ tầng đô thị phát triển nhanh, bộ mặt nông thôn thay đổi rõ nét, khoảng cách phát triển giữa thành thị và nông thôn từng bước được thu hẹp, đời sống nhân dân được cải thiện. Và, Quảng Ninh ngày càng khẳng định vị thế, khai thác tiềm năng, thế mạnh của mình trong vùng đồng bằng sông Hồng và vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ./.