Giải quyết mối quan hệ giữa thực hành dân chủ và tăng cường pháp chế, bảo đảm kỷ cương xã hội đặt trong tổng thể việc nắm vững và xử lý tốt các mối quan hệ lớn của Đảng ta (Kỳ 2)
KỲ 2
Biện chứng và bản chất mối quan hệ lớn giữa thực hành dân chủ và tăng cường pháp chế, bảo đảm kỷ cương xã hội
Trên bình diện tổng thể, khi xem xét và xử lý các mối quan hệ lớn cần trên quan điểm toàn diện, hệ thống, liên thông. Các yếu tố cấu thành của từng mối quan hệ lớn đều có quan hệ biện chứng, chế ước, ràng buộc lẫn nhau, tương hỗ phát triển khi được kết hợp hài hòa, ở thế cân bằng phát triển. Mặt khác, các mối quan hệ lớn vừa thống nhất, vừa đấu tranh giữa các yếu tố cấu thành, các mặt đối lập, nhất là khi sự phát triển quá thiên lệch hay trạng thái cân bằng, trật tự lô-gíc bị phá vỡ hoặc can thiệp duy ý chí. Sự đấu tranh này không triệt tiêu, phủ định nhau, nhưng là lực cản làm chậm sự phát triển, tạo nên những khúc quanh, những bước thụt lùi, thoái bộ tạm thời, thậm chí những thất bại, đổ vỡ, trước khi bước vào giai đoạn phát triển mới cao hơn. Đơn cử, trong mối quan hệ giữa ổn định, đổi mới và phát triển, nếu quá đề cao sự ổn định mà không đổi mới dễ dẫn tới sự trì trệ, ngưng đọng; nhưng đổi mới bằng mọi giá, bất chấp điều kiện hiện thực, nhảy từ cực nọ sang cực kia, phủ định sạch trơn cái cũ hay nóng vội, tùy tiện, vô nguyên tắc thường gây ra đổ vỡ, thất bại tạm thời...
Mặt khác, các mối quan hệ lớn luôn tuân theo nguyên lý về mối liên hệ phổ biến nên không tách rời, đứng biệt lập, mà tồn tại và vận động trong một thể thống nhất cùng hướng đích thực hiện hệ mục tiêu của đổi mới và cũng là đặc trưng tổng quát của chủ nghĩa xã hội ở nước ta: “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”. Tuy nhiên, việc giữ trạng thái cân bằng giữa các mối quan hệ, các yếu tố cấu thành từng mối quan hệ mang ý nghĩa tương đối; trong mỗi giai đoạn cần xác định yếu tố cấu thành trọng yếu và thứ yếu của từng mối quan hệ, cũng như xác định mối quan hệ trọng tâm trong tổng thể các mối quan hệ lớn, để linh hoạt ưu tiên xử lý, tránh cực đoan, tuyệt đối hóa hay cào bằng, dàn hàng ngang, phân tán nguồn lực trong phát triển.
![](/documents/20182/58205873/vna_potal_thu_tuong_nguyen_xuan_phuc_tham_vuon_qua_bac_ho_o_bac_giang_193217201_4755524.jpg/0a52d2f7-3935-45e0-83c1-e8a0e60b1a73?t=1596789058248)
Xem xét riêng mối quan hệ giữa thực hành dân chủ và tăng cường pháp chế, bảo đảm kỷ cương xã hội cũng cần đặt trong tổng thể quan điểm toàn diện, hệ thống, liên thông nêu trên. Đây là cặp quan hệ có vị trí rất quan trọng trong các mối quan hệ lớn bởi nền dân chủ xã hội chủ nghĩa là bản chất của chế độ ta, là thuộc tính tự nhiên của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa mà chúng ta đang xây dựng; trong khi đó, pháp chế xã hội chủ nghĩa khi được xác lập như một hiện thực, một trạng thái xã hội có sức mạnh của lực lượng vật chất trực tiếp góp phần thiết lập trật tự, kỷ cương, thúc đẩy và bảo vệ nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, nghiêm trị mọi hành vi phá hoại quyền làm chủ của nhân dân, nhờ đó thúc đẩy xã hội phát triển.
Thực hành dân chủ là tiến trình đưa các quan điểm, lý luận của Đảng về dân chủ xã hội chủ nghĩa vào hiện thực cuộc sống. Việc chuyển hóa từ tư tưởng, lý thuyết dân chủ thành thực hành dân chủ cần có yếu tố trung gian bảo đảm là các thiết chế và cơ chế đủ mạnh. Thước đo hiệu quả của thực hành dân chủ chính là những kết quả cụ thể, thấy rõ trong thực tiễn khi các chủ thể trong xã hội thực hiện quyền dân chủ và nghĩa vụ dân chủ của mình một cách chủ động, thực chất và rộng rãi.
Pháp chế là sự ngự trị của pháp luật trong đời sống xã hội, là trật tự pháp luật đòi hỏi mọi chủ thể trong xã hội phải tôn trọng, thực hiện đúng, nghiêm và mọi vi phạm pháp luật đều bị xử lý theo quy định, không có ngoại lệ. Như vậy, một xã hội muốn có pháp chế phải bảo đảm hai điều kiện: Điều kiện cần là xã hội phải có hệ thống pháp luật - pháp luật được coi là tiền đề của pháp chế; điều kiện đủ là pháp luật đó phải được mọi chủ thể trong xã hội tôn trọng, thực hiện đúng và chịu trách nhiệm pháp lý khi vi phạm. Nếu pháp luật là ý chí của giai cấp thống trị được đưa lên thành luật, thì pháp chế là việc đưa ý chí đó vào cuộc sống, trở thành hiện thực và tạo ra được sức mạnh vật chất trực tiếp thiết lập kỷ cương xã hội.
Pháp luật ra đời gắn liền với sự ra đời của Nhà nước. Tuy nhiên, không phải kiểu nhà nước nào cũng có pháp chế. Theo V.I. Lê-nin chỉ có pháp chế tư sản và pháp chế xã hội chủ nghĩa. Các hình thức nhà nước trước đó xây dựng hệ thống pháp luật nhằm hợp thức hóa ý chí và bảo vệ lợi ích độc tôn của giai cấp thống trị, cưỡng bức quần chúng tuân thủ, trong khi nhà cầm quyền lại nằm ngoài sự điều chỉnh của pháp luật - điều đó trái ngược hoàn toàn với nguyên tắc tuân thủ pháp luật bình đẳng của mọi chủ thể trong xã hội, kể cả lực lượng cầm quyền, nên đương nhiên không tồn tại pháp chế. Pháp chế tư sản khi mới ra đời là một bước tiến lớn, mở rộng giới hạn dân chủ, tạo lập nhân quyền, khẳng định quyền tự nhiên của con người đã bị chế độ chuyên quyền phong kiến tước đoạt, đồng thời cũng thiết lập về mặt lý thuyết việc bảo vệ các quyền cơ bản của con người, cùng những kinh nghiệm lập pháp, hành pháp, tư pháp sinh động, phong phú. Tuy nhiên, khi nắm quyền lực trong tay, giai cấp tư sản biến pháp chế khởi nguyên có mục đích tốt đẹp bảo vệ lợi ích của nhân dân đó thành thứ pháp chế ngày càng tha hóa chỉ bảo vệ lợi ích của thiểu số giai cấp tư sản.
Pháp chế xã hội chủ nghĩa là chế độ chính trị - xã hội xã hội chủ nghĩa, trong đó đòi hỏi mọi chủ thể trong xã hội tôn trọng, tuân thủ, không có ngoại lệ. Pháp chế xã hội chủ nghĩa dựa trên một số nguyên tắc, như: Bảo đảm sự thống nhất của pháp chế trên quy mô toàn quốc; bảo đảm hiệu lực pháp lý cao nhất của Hiến pháp; thực hiện nghiêm pháp luật là nguyên tắc bắt buộc chung của mọi chủ thể, không có ngoại lệ; mọi vi phạm pháp luật phải được phát hiện kịp thời và xử lý nghiêm minh, không có ngoại lệ; bảo đảm và bảo vệ quyền và tự do của con người và công dân theo quy định của pháp luật... Nội dung của pháp chế xã hội chủ nghĩa thể hiện trên ba mặt chủ yếu: Xây dựng, hoàn thiện pháp luật; tổ chức thực hiện pháp luật; phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật.
Thực hành dân chủ xã hội chủ nghĩa và tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo đảm kỷ cương xã hội có mối quan hệ hữu cơ chặt chẽ, nương tựa và làm tiền đề tồn tại cho nhau. Thực hiện pháp chế nghiêm minh là yếu tố bảo đảm, bảo vệ quyền dân chủ của nhân dân được thực hành thực chất trong thực tiễn; đồng thời, thực hành dân chủ của nhân dân được mở rộng và phát huy sẽ càng làm cho pháp chế được tăng cường và kỷ cương trong xã hội được tôn trọng. Kỷ cương xã hội là kết quả và biểu hiện ra bên ngoài của pháp chế.
Khi xã hội còn phân chia giai cấp, thì sẽ không có thứ dân chủ vô hạn độ hay dân chủ vô pháp luật, tức không thể có dân chủ chân chính bên ngoài pháp chế xã hội chủ nghĩa. Dân chủ có nghĩa là người dân có các quyền của mình song cũng phải có nghĩa vụ tuân thủ pháp luật và các quy tắc chung để bảo vệ lợi ích của cộng đồng. Quyền và nghĩa vụ phải hài hòa hóa, luôn đi đôi với nhau. Dân chủ nhưng không thể để tình trạng tự do phường hội, vô chính phủ trong quản lý xã hội, cá nhân coi thường pháp luật. Đến lượt mình, pháp chế không những không kìm hãm, mà ngược lại khi được thực hiện nghiêm sẽ xử lý theo pháp luật các hành vi xâm phạm tới dân chủ, bảo vệ và nuôi dưỡng thực hành dân chủ chân chính phát triển. Sự đối lập hay tách rời giữa thực hành dân chủ với tăng cường pháp chế sẽ dẫn đến những hệ lụy khôn lường, đe dọa tới sự ổn định chính trị và kỷ cương, trật tự xã hội.
Nền dân chủ trong đời sống xã hội càng cao thì nhà nước pháp quyền và nguyên tắc pháp chế càng được củng cố và hoàn thiện. Vì thế, không ngừng mở rộng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa là nhiệm vụ cơ bản, thiết yếu của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; sẽ là sai lầm nếu cho rằng có thể xây dựng nhà nước pháp quyền chỉ bằng siết chặt pháp chế, không cần thiết mở rộng dân chủ, thực hiện dân chủ hóa xã hội.
Thể chế dân chủ và pháp chế mang tính nhất nguyên chính trị được hình thành ở nước ta như một tất yếu khách quan. Bản chất tiến bộ của một nền dân chủ và pháp chế không phải ở chỗ nó tồn tại trong chế độ đa đảng, lưỡng đảng hay đơn đảng, mà ở chỗ đảng cầm quyền đại diện cho lợi ích giai cấp nào, sử dụng quyền lực nhà nước vào mục đích gì, đem lại quyền lợi cho ai. Đảng Cộng sản Việt Nam được lịch sử và nhân dân tin cậy giao phó trách nhiệm là lực lượng duy nhất lãnh đạo Nhà nước và xã hội, không có mục đích nào khác ngoài phụng sự cho lợi ích của giai cấp, dân tộc và nhân dân, phấn đấu cho nền dân chủ đích thực và pháp chế xã hội chủ nghĩa. Sự nhất nguyên về chính trị và việc xây dựng nền dân chủ, pháp chế xã hội chủ nghĩa không những không đối lập, loại trừ nhau, mà trái lại vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam là nhân tố có ý nghĩa quyết định để xây dựng thành công nền dân chủ, pháp chế xã hội chủ nghĩa. Bản chất tiến bộ và cách mạng của nền dân chủ, pháp chế xã hội chủ nghĩa cũng tự nó là luận chứng sống động và đầy sức thuyết phục phủ định luận điệu ca tụng, tán dương phi lý rằng, chỉ có chế độ chính trị đa nguyên hay đa đảng mới sinh ra thứ “dân chủ và nền pháp chế ưu việt” (?!).
Chủ nghĩa Mác - Lê-nin không phủ nhận tính kế thừa của dân chủ và pháp chế giữa các hình thái kinh tế - xã hội khác nhau. Trong thực tiễn, việc xây dựng nền dân chủ và pháp chế xã hội chủ nghĩa không đứng trên “mảnh đất trống”, mà luôn có sự kế thừa các hình thức dân chủ và pháp chế đã có trong lịch sử, kể cả những giá trị mang tính phổ quát của nhân loại của nền dân chủ và pháp chế tư sản. Mặc dù vậy, sẽ không bao giờ có một hình mẫu lý tưởng về dân chủ và pháp chế để có thể áp dụng chung cho mọi thể chế chính trị, mọi quốc gia. Ở góc độ khác, quá trình xây dựng nền dân chủ và pháp chế xã hội chủ nghĩa vừa phải tính tới những điều kiện cụ thể của Việt Nam, nhất là đặc điểm của thời kỳ quá độ, chế độ chính trị, kinh tế, điều kiện lịch sử, truyền thống, văn hóa, tâm lý xã hội..., vừa khắc phục tính dân tộc cực đoan hay các yếu tố dị biệt làm cho các giá trị dân chủ, pháp chế không được phát huy, gây nguy cơ rơi vào tình trạng biệt lập trong một thế giới hiện đại.
Nắm vững và giải quyết tốt mối quan hệ giữa thực hành dân chủ và tăng cường pháp chế, bảo đảm kỷ cương xã hội
![](/documents/20182/58205873/Tri%E1%BB%83n+khai+m%C3%B4+h%C3%ACnh+%E2%80%9CNg%C3%A0y+cu%E1%BB%91i+tu%E1%BA%A7n+c%C3%B9ng+d%C3%A2n%E2%80%9D+t%E1%BB%AB+th%C3%A1ng+6-2019%2C+c%C3%A1n+b%E1%BB%99%2C+%C4%91%E1%BA%A3ng+vi%C3%AAn%2C+c%C3%B4ng+ch%E1%BB%A9c%2C+vi%C3%AAn+ch%E1%BB%A9c+tr%C3%AAn+%C4%91%E1%BB%8Ba+b%C3%A0n+huy%E1%BB%87n+M%C3%B9+Cang+Ch%E1%BA%A3i+d%C3%A0nh+th%E1%BB%9Di+gian+cu%E1%BB%91i+tu%E1%BA%A7n+%C4%91%E1%BB%83+%C4%91%E1%BA%BFn+v%E1%BB%9Bi+ng%C6%B0%E1%BB%9Di+d%C3%A2n%2C+chia+th%C3%A0nh+c%C3%A1c+nh%C3%B3m%2C+t%E1%BB%95+tr%E1%BB%B1c+ti%E1%BA%BFp+xu%E1%BB%91ng+c%C3%B9n.jpg/634992b4-85ae-4f7f-b632-850413a2e608?t=1596789219980)
Thứ nhất, củng cố, mở rộng và phát triển các điều kiện bảo đảm, nhất là bảo đảm chính trị và bảo đảm kinh tế đối với dân chủ và pháp chế xã hội chủ nghĩa.
Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam là bảo đảm chính trị và là nhân tố có ý nghĩa quyết định để xây dựng thành công nền dân chủ, pháp chế xã hội chủ nghĩa. Sự lãnh đạo duy nhất của Đảng bảo đảm định hướng và tính chất xã hội chủ nghĩa của nền dân chủ, bởi đường lối chính trị của Đảng là dẫn dắt dân tộc ta đi lên chủ nghĩa xã hội - chế độ phát huy đầy đủ nhất quyền dân chủ của nhân dân. Sự bảo đảm đó càng được khẳng định bởi mục tiêu chính trị cao nhất của Đảng là vì lợi ích tối cao của nhân dân, của Tổ quốc và dân tộc. Chỉ khi quyền lực nằm trong tay giai cấp tiến bộ và cách mạng, đại biểu cho toàn thể xã hội trong thời đại mình, không mưu cầu lợi ích riêng của giai cấp mình hay một nhóm người nào, cá nhân nào, nghĩa là trong tay giai cấp công nhân - mà đội tiên phong là Đảng Cộng sản Việt Nam - thì tính tích cực và đích thực của dân chủ mới biểu hiện rõ rệt và được thực hành thực thụ, rộng rãi. Không bảo đảm sự thống trị chính trị của giai cấp vô sản (trong sự liên minh với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức), sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, thì nhân dân không có quyền lực thực sự, nền dân chủ không được bảo đảm. Điều đó cũng đúng với việc xây dựng nền pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Pháp luật là công cụ sắc bén nhất thể hiện sức mạnh Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa một cách công khai, để xử lý và trừng trị nghiêm minh những hành vi vi phạm pháp luật, gây tổn hại, nguy hiểm cho cộng đồng, xã hội, chế độ. Từ trong bản chất, nguyên tắc pháp quyền, pháp chế do Đảng ta lãnh đạo xây dựng nên không chỉ thể hiện ý chí, mục tiêu chính trị của Đảng, những giá trị tốt đẹp, tiến bộ và cách mạng của hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa, mà còn thể hiện ý chí, nguyện vọng, lợi ích chính đáng của nhân dân. Đó là nền pháp quyền nhân văn, vì con người, được mọi người chấp thuận và thực hành bằng cả lương tâm và trách nhiệm, không còn vì “sự sợ hãi” quyền lực, dần phát triển thành ý thức tuân thủ pháp luật tự giác và văn hóa thượng tôn pháp luật xã hội chủ nghĩa.
Dân chủ và kỷ cương trong Đảng là hạt nhân và có ý nghĩa quyết định tới việc thực hiện dân chủ và kỷ cương trong hệ thống chính trị và toàn xã hội. Thiếu dân chủ nội bộ sẽ làm cho “nội bộ của Đảng âm u”(1), sinh hoạt đảng không còn trong sáng nữa, và do vậy, tập trung - kỷ luật gắn với thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ không còn tạo nên sức mạnh của Đảng, như lời nhắc nhở, cảnh báo của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Một đảng duy nhất cầm quyền dễ dẫn đến nguy cơ chủ quan, tự mãn, “kiêu ngạo cộng sản”, quan liêu, xa dân. Và, khi đã quan liêu, thiếu dân chủ trong nội bộ Đảng thì khó có dân chủ ra ngoài xã hội, dân chủ với nhân dân. Do đó, cùng với việc bảo đảm tuyệt đối vai trò duy nhất lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, thì việc làm cho Đảng ta thực sự là biểu tượng về dân chủ và kỷ cương là vấn đề cốt tử để phát huy dân chủ, pháp chế rộng rãi trong đời sống xã hội... Đảng phải cầm quyền vì dân, cầm quyền một cách dân chủ, khoa học và cầm quyền theo pháp luật.
Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là bảo đảm kinh tế của dân chủ và pháp chế xã hội chủ nghĩa. Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa phát triển tạo nền tảng và cơ sở vật chất cho chủ nghĩa xã hội, đồng thời thúc đẩy sự hoàn thiện của kiến trúc thượng tầng tương ứng, trong đó có dân chủ và pháp luật. Không thể có nền dân chủ đích thực trên một nền kinh tế nghèo nàn, lạc hậu, đời sống vật chất và tinh thần của người dân ở mức thấp. Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là môi sinh cho dân chủ thực chất, loại bỏ dân chủ hình thức, bắt đầu từ dân chủ hóa về kinh tế mà thúc đẩy dân chủ hóa trên các mặt chính trị, văn hóa, xã hội, ý thức - tư tưởng. Chỉ có nền dân chủ đầy đủ trên cơ sở một nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa mới khắc phục được bản chất vị lợi nhuận tàn nhẫn chà đạp lên máu, nước mắt của người lao động và quy luật bóc lột giá trị thặng dư ngày càng tinh vi - vốn là quy luật kinh tế tuyệt đối của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa.
Định hướng xã hội chủ nghĩa của nền kinh tế thị trường ở Việt Nam chỉ được bảo đảm ngay từ đầu khi gắn tăng trưởng kinh tế với thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, mà ở đó không thể tách rời với chức năng kinh tế và chức năng xã hội của Nhà nước tuân thủ các nguyên tắc pháp quyền. Một mặt, Nhà nước thúc đẩy mạnh mẽ quá trình dân chủ hóa trong lĩnh vực kinh tế, khuyến khích, kích thích, phát huy quyền làm chủ và khả năng làm chủ kinh tế của các thành phần kinh tế, của mọi chủ thể kinh tế; phát huy cao độ tính năng động, sáng tạo, năng lực, nguồn lực của mọi thành viên trong xã hội để tổ chức sản xuất, kinh doanh, tạo ra của cải vật chất; mặt khác, Nhà nước sử dụng các nguồn lực kinh tế để quay trở lại thúc đẩy sự phát triển toàn diện về đời sống vật chất, tinh thần, trình độ dân trí, học vấn, kỹ năng, đạo đức, nhân cách... của con người mới xã hội chủ nghĩa - những tiền đề cần thiết để phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa. Phát triển kinh tế gắn chặt với phát triển văn hóa. Nhà nước vừa tôn trọng quy luật kinh tế trong việc phân phối theo lao động, theo nguồn lực đóng góp (lần đầu), vừa phải điều tiết phân phối lại thu nhập thông qua hệ thống phúc lợi xã hội và an sinh xã hội để thiết lập một xã hội công bằng.
Đồng thời, trong mỗi bước đi mở rộng dân chủ kinh tế tất yếu đòi hỏi phải hoàn thiện hệ thống pháp luật kinh tế và tăng cường hiệu lực điều chỉnh pháp luật nhằm bảo đảm mọi chủ thể kinh tế đều có các quyền và nghĩa vụ bình đẳng trước pháp luật; tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng, lành mạnh, vừa tôn trọng các quy luật của nền kinh tế thị trường, vừa khắc phục những khuyết tật của thị trường. Mở rộng dân chủ hóa trong kinh tế gắn chặt với tuân thủ kỷ luật, kỷ cương, loại trừ ngay từ đầu những nguy cơ chệch hướng xã hội chủ nghĩa trong phát triển kinh tế. Đơn cử, việc tập trung phát triển kinh tế tư nhân với vai trò là một động lực quan trọng của nền kinh tế không thể đi chệch quỹ đạo kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa...
Nền kinh tế nước ta ngày càng chú trọng chất lượng tăng trưởng, phát triển chiều sâu, hướng tới hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển phù hợp với nền kinh tế thị trường đầy đủ, hiện đại, hội nhập. Mục tiêu phấn đấu đến năm 2045, nước ta trở thành nước phát triển, có thu nhập cao là nhiệm vụ vô cùng nặng nề. Tuy nhiên, đây là những định hướng phát triển quan trọng, tạo nền tảng vật chất để nâng cao đời sống, trình độ dân trí, văn hóa dân chủ, văn hóa pháp lý... của nhân dân, là điều kiện phát huy nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, gắn với nền pháp chế xã hội chủ nghĩa. Khi nền kinh tế phát triển và phồn thịnh sẽ là cơ sở vững chắc để các thành viên trong xã hội thực hiện tốt các quyền, nghĩa vụ dân chủ, cũng như loại bỏ bớt những nguyên nhân của nhiều hành vi vi phạm pháp luật.
Bảo đảm chính trị là điều kiện có ý nghĩa quyết định; bảo đảm kinh tế là nền tảng, là cơ sở của các bảo đảm khác đối với nền dân chủ và pháp chế xã hội chủ nghĩa. Ngoài bảo đảm chính trị, kinh tế, nền dân chủ và pháp chế xã hội chủ nghĩa còn chịu ràng buộc bởi bảo đảm pháp lý và xã hội. Hệ thống những điều kiện bảo đảm dân chủ và pháp chế xã hội chủ nghĩa ở trạng thái phát triển thường xuyên, liên tục, được củng cố và mở rộng không ngừng trong mỗi bước đi lên trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta.
![](/documents/20182/58205873/article.jpg/7aad2d7f-a5f7-42ea-95e8-669e9feb6418?t=1596789379566)
Thứ hai, nhận thức đầy đủ hơn, sâu sắc hơn để hài hòa hóa, kết hợp nhuần nhuyễn mối quan hệ giữa thực hành dân chủ với tăng cường pháp chế, bảo đảm kỷ cương xã hội.
Dân chủ xã hội chủ nghĩa có mối quan hệ không tách rời với pháp chế xã hội chủ nghĩa. Do đó cần tránh quan điểm xem nhẹ, tuyệt đối hóa hay tách biệt trong xử lý mối quan hệ giữa thực hành dân chủ và tăng cường pháp chế, bảo đảm kỷ cương xã hội. Khi tách biệt, xem nhẹ hay tuyệt đối hóa vai trò của bất kỳ thành tố nào trong cặp quan hệ trên đều khiến phá vỡ trật tự, trạng thái cân bằng cần có của mối quan hệ biện chứng này, từ đó có thể dẫn tới những chệch hướng, sai lầm trong nhận thức và vận dụng vào thực tiễn.
Đơn cử, việc mở rộng thực hành dân chủ là rất cần thiết và là yêu cầu khách quan. Đảng, Nhà nước ta luôn tôn trọng các quyền tự do, dân chủ của nhân dân, trong đó bao gồm cả các quyền như lập hội, biểu tình, quyền tự do liên kết và có sự tham dự của thiết chế đại diện của người lao động... Tuy nhiên, việc thực hành những quyền trên cần có sự tính toán đầy đủ và chín muồi trong tương thích với trình độ phát triển kinh tế, trình độ dân trí, văn hóa dân chủ và văn hóa pháp luật, năng lực thực hành dân chủ... của nhân dân, cùng sự đồng bộ với pháp chế xã hội chủ nghĩa - vốn cũng không sinh ra và tồn tại một cách tự nhiên, mà là sản phẩm dựa trên những tiền đề chính trị, kinh tế, xã hội nhất định. Đã có nhiều bài học, trong đó có cả những bài học đắt giá từ sai lầm khi tách biệt, xem nhẹ hay tuyệt đối hóa trong nắm và xử lý mối quan hệ giữa thực hành dân chủ và pháp chế, giữa mối quan hệ thực hành dân chủ và tăng cường pháp chế với các mối quan hệ lớn khác, khiến nhiều ý niệm tốt đẹp về phát huy dân chủ không thực hiện thành công, ngược lại còn đưa đến hậu quả làm mất an ninh, an toàn xã hội, tổn hại đến lợi ích của cộng đồng, quốc gia, dân tộc. Việc “phát huy dân chủ đến cùng” là đích đến cao đẹp của chế độ ta và cần tiến hành từng bước một cách chắc chắn. Điều đó thể hiện việc nhận thức ngày càng sâu sắc và xử lý ngày càng hài hòa mối quan hệ giữa thực hành dân chủ và tăng cường pháp chế, bảo đảm kỷ cương xã hội của Đảng, Nhà nước ta, vừa bảo đảm các quyền dân chủ của nhân dân, vừa bảo vệ lợi ích của cộng đồng, quốc gia, dân tộc. Điều này trái ngược hoàn toàn với một số nhận thức còn phiến diện, chưa đầy đủ khi cho rằng một số đạo luật vì “nhạy cảm” mà chúng ta chưa ban hành hoặc một số luận điệu xuyên tạc lợi dụng vấn đề “dân chủ”, “nhân quyền” để chống phá ta từ phía các thế lực thù địch.
Mặt khác, trong xem xét mối quan hệ biện chứng giữa thực hành dân chủ với tăng cường pháp chế, bảo đảm kỷ cương xã hội, cần “nhìn ra” để thấy sự liên hệ tổng thể với các mối quan hệ lớn khác; nhưng đồng thời cũng cần “nhìn vào” để thấy mối liên hệ bên trong của các yếu tố nội tại cấu thành từng thành tố dân chủ và pháp chế, để xử lý hài hòa, nổi bật là mối quan hệ giữa nhận thức lý luận về dân chủ và thực hành dân chủ; giữa xây dựng pháp luật với tổ chức thực hiện pháp luật.
Có giai đoạn, chúng ta mới chú trọng nhiều tới nghiên cứu lý luận dân chủ, mà chưa thực sự quan tâm tới thực hành dân chủ, khiến hiện tượng dân chủ hình thức còn nặng nề, thậm chí dẫn tới những biến dạng của dân chủ, người dân thiếu năng lực thực hành dân chủ, các cơ quan công quyền chưa hình thành văn hóa phục vụ nhân dân theo đúng nghĩa... Tương tự, mặc dù hệ thống pháp luật của nước ta được xây dựng ngày càng đầy đủ hơn, bao quát được nhiều hơn các lĩnh vực của đời sống xã hội, nhưng việc tổ chức thực thi pháp luật vẫn là một khâu yếu trong các nội dung cấu thành của pháp chế xã hội chủ nghĩa, làm cho tình trạng oan, sai, bỏ lọt tội phạm vẫn xảy ra hoặc một số luật được ban hành nhưng không đi vào cuộc sống, tình trạng vi phạm pháp luật nhưng không xử lý nghiêm minh khiến pháp luật bị coi thường, thậm chí có hiện tượng “nhờn luật”, thách thức pháp luật dưới cái gọi là “bất tuân dân sự”... Do đó, việc đưa thực hành dân chủ và tăng cường pháp chế, bảo đảm kỷ cương xã hội trở thành mối quan hệ lớn chính là điều kiện để chúng ta khắc phục khoảng cách, “độ vênh” giữa thực hành dân chủ, pháp chế và lý luận về dân chủ, chú trọng nhiều hơn thành tố “thực hành”, quan tâm nhiều hơn tới những kết quả cụ thể hiện hữu trong thực tiễn bởi đó mới chính là đích đến của dân chủ và pháp chế, dần hình thành ngày càng sâu sắc văn hóa dân chủ và văn hóa thượng tôn pháp luật xã hội chủ nghĩa trong đời sống xã hội ở nước ta.
Thứ ba, tiếp tục đẩy mạnh việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật theo tiêu chuẩn, nguyên tắc pháp quyền hiện đại. Dân chủ xã hội chủ nghĩa và pháp chế xã hội chủ nghĩa có điểm giao thoa là luật pháp - khi luật pháp là bảo đảm của dân chủ, đồng thời là tiền đề của pháp chế. Do đó, việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật có vai trò quan trọng, là bảo đảm “song trùng” trong nhận thức và xử lý mối quan hệ giữa thực hành dân chủ và tăng cường pháp chế, bảo đảm kỷ cương xã hội. Điều này càng quan trọng khi lịch sử lập pháp hiện đại từ khi đổi mới của chúng ta có thời gian còn ngắn so với yêu cầu, hệ thống pháp luật còn chưa hoàn chỉnh.
Xây dựng và hoàn thiện để hệ thống pháp luật của Việt Nam có chất lượng, tạo tiền đề pháp lý vững chắc cho mọi hoạt động của Nhà nước trong quản lý xã hội và để nhân dân thực thi đầy đủ quyền dân chủ của mình. Đó phải là hệ thống pháp luật thống nhất, đồng bộ, khả thi, công khai, minh bạch, ổn định, công bằng, không thiên vị, dễ tiếp cận với chi phí tuân thủ thấp, lấy quyền và lợi ích hợp pháp của người dân là trung tâm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, bảo đảm yêu cầu phát triển bền vững kinh tế - xã hội và quốc phòng, an ninh..., trọng tâm là hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, bảo đảm dân chủ, quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân... phù hợp với yêu cầu, thực tiễn đất nước.
Hệ thống pháp luật phải quy định rõ cơ chế để nhân dân tham gia thực chất vào quá trình hình thành nên hệ thống pháp luật, bảo đảm pháp luật thực sự phản ánh đúng ý chí, nguyện vọng của nhân dân. Pháp luật được xây dựng, ban hành bằng con đường dân chủ, bảo đảm những tiêu chuẩn về tính công khai, minh bạch ngay từ khi mới hình thành ý tưởng, chính sách; bảo đảm cân bằng lợi ích giữa các thành viên trong xã hội, tránh để “nhóm lợi ích” thao túng, hướng lái chính sách, chỉ bảo vệ lợi ích cục bộ ngành/lĩnh vực trong quá trình xây dựng pháp luật; khắc phục tình trạng đưa dự thảo văn bản quy phạm pháp luật lên trang web một cách hình thức, chiếu lệ, chỉ nhằm “hợp thức hóa” quy trình, thủ tục lấy ý kiến nhân dân theo quy định của pháp luật. Đi kèm với đó là xây dựng một nền tư pháp hiện đại, bảo đảm tính độc lập trong hoạt động xét xử của tòa án, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, bảo vệ công lý, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân.
Việc tổng kết 15 năm thực hiện Nghị quyết số 48-NQ/TW, ngày 25-5-2005, của Bộ Chính trị khóa IX, về “Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020” đang được thực hiện giúp đánh giá khách quan, toàn diện về quá trình xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật thời gian qua; đúc kết, làm rõ những thành tựu, kết quả quan trọng đạt được, nhìn nhận, đánh giá nghiêm túc, chỉ ra những mặt còn bất cập, hạn chế của hệ thống pháp luật nói chung, công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật nói riêng, từ đó đề xuất mục tiêu, định hướng, giải pháp tiếp tục xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật trong thời gian tới. Cần thực hiện có hiệu quả trong thực tiễn Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật - “luật về làm luật” - vừa được kỳ họp thứ chín Quốc hội khóa XIV thông qua ngày 18-6-2020, có vai trò quan trọng thiết lập thể chế thống nhất cho việc xây dựng, ban hành hệ thống pháp luật quốc gia, củng cố trật tự, chất lượng việc xây dựng, ban hành pháp luật... Quy trình xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật phải ngày càng hoàn thiện theo hướng coi trọng hơn công tác phân tích chính sách, dự báo tác động và lấy ý kiến của các đối tượng chịu sự tác động của chính sách. Thời gian tới, tập trung nâng cao chất lượng công tác tổ chức thực thi pháp luật và xử lý vi phạm pháp luật - một mắt khâu còn yếu - góp phần nâng cao hiệu lực, tính nghiêm minh của pháp chế xã hội chủ nghĩa...
Nhìn rộng hơn, cần đổi mới tư duy xem pháp luật không chỉ là công cụ quản lý xã hội, mà chính là một nguồn lực phát triển, hơn thế còn là động lực, mũi đột phá để phát triển bằng thể chế, tháo gỡ các nút thắt pháp lý, tạo lập môi trường pháp lý bình đẳng, công bằng, lành mạnh, giải phóng mọi nguồn lực xã hội phục vụ sự phát triển của đất nước. Mặt khác, trên cơ sở tôn trọng đầy đủ các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên trong quá trình hội nhập, pháp luật cần trở thành một lợi thế cạnh tranh quốc gia, vừa thâu thái tinh hoa luật pháp thế giới, vừa phản ánh được những điều kiện đặc thù của Việt Nam, không chỉ tương thích, phù hợp với các chuẩn mực tiến bộ của luật pháp quốc tế, mà còn là hệ thống pháp luật có chất lượng, giàu sức hấp dẫn và tính cạnh tranh quốc tế, là công cụ quan trọng để thu hút các nguồn lực đầu tư từ bên ngoài.
Thứ tư, Đảng và Nhà nước ta tiếp tục giương cao ngọn cờ bảo vệ quyền con người, coi việc tôn trọng và bảo vệ quyền con người là một trong những sứ mệnh hàng đầu của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Nền dân chủ và pháp chế xã hội chủ nghĩa đều có mục tiêu tất cả vì con người. Quyền con người, quyền công dân không chỉ được ghi nhận về mặt lập hiến và lập pháp, được thực thi về mặt hành pháp, mà còn được bảo vệ về mặt tư pháp. Điều này cũng phù hợp với quan điểm của Đảng, Nhà nước ta là đặt con người ở vị trí trung tâm của mọi sự phát triển, đồng thời đặt việc khơi dậy năng lực và phẩm chất của con người Việt Nam (tinh thần yêu nước, niềm tự hào dân tộc, niềm tin, khát vọng phát triển, tài năng, trí tuệ, phẩm chất...) là trung tâm, mục tiêu, nguồn lực và động lực phát triển quan trọng nhất của đất nước giai đoạn tới.
Bộ máy nhà nước và công chức nhà nước cần vượt lên tư duy quản lý truyền thống dựa trên “quyền uy”, “xin - cho” sang tư duy quản lý dựa trên nghĩa vụ, trách nhiệm - “phục vụ” người dân và doanh nghiệp như một sứ mệnh thiêng liêng, bằng sự thôi thúc của lương tri. Người dân phải là trung tâm của mọi hoạt động phục vụ của Nhà nước, đặt toàn bộ tổ chức và hoạt động của Nhà nước trên nền tảng “phục vụ nhân dân”. Bảo đảm nguyên tắc công dân được làm tất cả những gì pháp luật không cấm, trong khi cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức chỉ được làm những gì pháp luật cho phép. Khắc phục tình trạng thiếu sự phân công và phối hợp rõ ràng, thậm chí xung đột giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp dẫn tới các hiện tượng phân lập, cục bộ, khép kín, giảm hiệu lực, hiệu quả trong tổ chức và hoạt động của một số thiết chế thực thi quyền lực. Thực hiện các biện pháp để kịp thời phòng ngừa, kiểm soát, ngăn chặn và xử lý những biểu hiện tha hóa quyền lực, quan liêu, hách dịch, cửa quyền, tham nhũng trong tổ chức và hoạt động của các cơ quan nhà nước. Hoàn thiện cơ chế bảo đảm tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình của các thiết chế trong hệ thống chính trị.
Nhân dân trao quyền nhưng cũng có quyền thay thế những người không xứng đáng. Điều này từ sớm, ngay từ năm 1947, đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Nếu Chính phủ làm hại dân thì dân có quyền đuổi Chính phủ”(2). Sự ủy thác quyền lực của nhân dân cho nhà nước không phải bất biến, một lần, trái lại nó là quá trình không ngừng điều chỉnh và mang tính khả biến. Sự ủy thác quyền lực trên giống như một khế ước giữa nhân dân và nhà nước, nếu những điều khoản cam kết bị xâm hại và bị chối bỏ, cần xóa bỏ khế ước ấy và thay thế bằng một khế ước mới bằng cách nhân dân tìm cho mình những đại diện mới tin cậy hơn. Do đó, cần khắc phục những biểu hiện dân chủ hình thức trong bầu cử, bảo đảm cử tri trực tiếp bãi miễn đại biểu của mình nếu họ không còn xứng đáng với sự tín nhiệm của cử tri. Trong bất kỳ nền dân chủ nào, cùng với các hình thức dân chủ gián tiếp, cũng cần thiết kế và hướng tới việc gia tăng không ngừng cách thức thực hành dân chủ trực tiếp của người dân. Nâng cao chất lượng, hiệu quả việc tiếp xúc, đối thoại trực tiếp với nhân dân và giải quyết các công việc sau đối thoại của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền; thiết lập cơ chế các đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách, chuyên nghiệp, có văn phòng tiếp xúc cử tri, gia tăng hình thức tiếp xúc cử tri thực chất, hạn chế những tiếp xúc còn mang tính hình thức. Đại biểu dân cử tiếp nhận đơn, thư, kiến nghị của nhân dân phải đồng hành cùng đơn, thư đó đến các địa chỉ có thẩm quyền, trách nhiệm giải quyết cuối cùng, khắc phục bằng được tình trạng đơn, thư vòng vèo. Tăng cường các cơ chế đối thoại với mọi tầng lớp nhân dân, tập hợp trí tuệ của rộng rãi nhân dân, nhất là trí tuệ của tầng lớp tinh hoa, những người tiêu biểu, có uy tín. Các tổ chức xã hội không chỉ được xem là đối tượng chịu sự quản lý của Nhà nước mà còn là đối tác của Nhà nước trong việc giải quyết các vấn đề của đời sống xã hội, có vai trò tích cực trong các hoạt động xây dựng, hoạch định, phản biện chính sách, các hoạt động lập pháp, lập quy. Sớm xây dựng và ban hành luật về giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội, của nhân dân.
Trong xử lý mối quan hệ giữa thực hành dân chủ và tăng cường pháp chế, bảo đảm kỷ cương xã hội cần tính đến những biến thể mới của các hình thức dân chủ và pháp chế trong kỷ nguyên số và thời đại ngày nay. Xây dựng mô hình chính quyền mở trên cơ sở tận dụng công nghệ thông tin, các phương tiện truyền thông mới để gia tăng độ mở thông tin và sự tương tác trực tuyến giữa chính quyền và nhân dân; đồng thời bổ sung chế tài xử lý những hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng... Quá trình giải quyết các mâu thuẫn xã hội phát sinh phải dựa trên giá trị quan hoặc sự giao tiếp, đối thoại, thay cho sự áp đặt hay lối thỏa hiệp tùy tiện; trang bị kỹ năng xử lý, ứng biến với khủng hoảng thông tin cho cấp ủy, chính quyền các cấp. Đặc biệt quan tâm giải quyết căn cơ những vấn đề vốn đang là tâm điểm xảy ra các xung đột, mâu thuẫn xã hội, nhất là liên quan tới vấn đề về lợi ích, sở hữu, quản lý tài nguyên, nhất là tài nguyên đất đai...
Xây dựng văn hóa dân chủ và văn hóa thượng tôn pháp luật xã hội chủ nghĩa. Dù thể chế và các thiết chế dân chủ được bảo đảm, thì dân chủ vẫn khó thực hành được trong thực tiễn một cách nhuần nhuyễn và thực chất nếu bản thân chủ thể của quá trình đó là người dân chưa có năng lực thực hành dân chủ, chưa biết sử dụng quyền dân chủ của mình, dễ dẫn tới hai thái cực: chịu đựng sự hạn chế về dân chủ hoặc dân chủ cực đoan. Do đó, như Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn, cần “làm sao cho nhân dân biết hưởng quyền dân chủ, biết dùng quyền dân chủ của mình, dám nói, dám làm”(3). Việc nâng cao dân trí, bồi đắp nhận thức về dân chủ, phương pháp thực hành dân chủ, bản lĩnh thực hành dân chủ, cao hơn phải trở thành văn hóa dân chủ là yêu cầu cấp thiết đặt ra, cần được giáo dục ngay từ trong các cấp học, thẩm thấu lâu dài, bền bỉ. Điều đó cũng tương tự với việc xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật. Khi trở thành văn hóa, dân chủ và pháp chế xã hội chủ nghĩa không chỉ là thước đo về dân trí, mà còn là dân khí, trở thành một động lực cho phát triển.
![](/documents/20182/58205873/IMG_4765.jpg/ef7a81bf-8931-4d08-871c-3d2d7d7bd7cb?t=1596789466317)
***
Tuy nhiên, do nền tảng văn hóa dân chủ và văn hóa pháp luật còn yếu trong đời sống xã hội nước ta, nên trong xử lý mối quan hệ giữa thực hành dân chủ và tăng cường pháp chế, bảo đảm kỷ cương xã hội cần xác định đây là mối quan hệ phải giải quyết lâu dài, thường xuyên, không thể một sớm một chiều, để thẩm thấu dần ý thức tuân thủ pháp luật một cách tự giác, trở thành thói quen, cao hơn là thành văn hóa đối với mọi chủ thể trong xã hội, đồng thời người dân biết hưởng quyền và biết cách dùng quyền dân chủ của mình. Nhưng mặt khác, trong điều kiện hiện nay, do tầm quan trọng và sự ảnh hưởng rộng lớn của mối quan hệ trên đối với mọi mặt của đời sống xã hội, “thực hành dân chủ là cái chìa khóa vạn năng có thể giải quyết mọi khó khăn”(4) như Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn, nên mặc dù được xác lập sau, mối quan hệ lớn giữa thực hành dân chủ và tăng cường pháp chế, bảo đảm kỷ cương xã hội cần được chú trọng hơn trong tổng thể việc nhận thức và giải quyết các mối quan hệ lớn khác, nhất là việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân.
Đồng thời, xem xét nên thay thế thuật ngữ “pháp chế” bằng “pháp quyền”. Bởi, chủ trương xây dựng nhà nước pháp quyền được chính thức hiến định, nhất là trong Hiến pháp năm 2013, là một bước tiến lớn về nhận thức lý luận và chính trị - pháp lý của Đảng ta. Bản thân thuật ngữ “pháp chế” thiên về phản ánh yêu cầu tuân thủ pháp luật, mà chưa hàm ý nhiều về yêu cầu chất lượng pháp luật hoặc tính chất của pháp luật. Trong khi đó, khái niệm “pháp quyền” vừa bao hàm ý trên (thượng tôn pháp luật), vừa mang hàm ý về thiên chức pháp luật là “kiểm soát quyền lực” (dù đó là quyền lực của nhà nước hay kiểm soát quyền lực của các tập đoàn, doanh nghiệp trong khu vực tư). Nói tới “pháp quyền” cũng đòi hỏi phải có một hệ thống pháp luật mang giá trị công bằng, không thiên vị, được hình thành bằng con đường dân chủ. Điều đó cũng đồng nghĩa, sử dụng thuật ngữ “pháp quyền” đã bao hàm yêu cầu “pháp chế”, đồng thời còn mang những hàm ý sâu sắc và tiến bộ phù hợp xu thế thời đại. Theo đó, nên định danh mối quan hệ lớn thứ mười thành mối quan hệ giữa: “Thực hành dân chủ, củng cố nền pháp quyền xã hội chủ nghĩa, bảo đảm kỷ cương xã hội”.
Việc bổ sung mối quan hệ lớn giữa thực hành dân chủ và tăng cường pháp chế, bảo đảm kỷ cương xã hội là sự vận dụng sáng tạo và phát triển hệ thống lý luận về chủ nghĩa xã hội và con đường lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, làm phong phú thêm lý luận về đổi mới của Đảng ta. Cùng với chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận đổi mới là kim chỉ nam dẫn dắt dân tộc ta vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội./.
----------------------------------
(1) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t. 5, tr. 320
(2) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 5, tr. 75
(3), (4) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 15, tr. 293, 325
- Bài học phát huy sức mạnh toàn dân tộc của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và sự vận dụng trong sự nghiệp bảo vệ an ninh, trật tự hiện nay
- Hợp tác Mỹ - Nhật Bản - Hàn Quốc trong bối cảnh mới
- Tạp chí Cộng sản - cái nôi góp phần hun đúc tài năng, trí tuệ, đạo đức, phong cách của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng
- Huy động, phân bổ nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội vùng Bắc Trung Bộ và duyên hải Trung Bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, góp phần triển khai hiệu quả Nghị quyết số 26-NQ/TW
- Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh định hướng cho công tác bảo vệ an ninh, trật tự và xây dựng lực lượng công an nhân dân
-
Thế giới: Vấn đề sự kiện
Một số lý giải về cuộc xung đột Nga - Ukraine hiện nay và tính toán chiến lược của các bên -
Kinh tế
Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa : Quan niệm và giải pháp phát triển -
Nghiên cứu - Trao đổi
Quan điểm của C. Mác về lực lượng sản xuất và vấn đề bổ sung, phát triển quan điểm này trong giai đoạn hiện nay -
Văn hóa - Xã hội
Một số quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về văn hóa và nâng tầm văn hóa Việt Nam -
Thế giới: Vấn đề sự kiện
Căng thẳng Nga - Ukraine: Bản chất, nguyên nhân và triển vọng