Mục lục Tạp chí Cộng sản số 811 (5-2010)

TIẾN TỚI ĐẠI HỘI ĐẠI BIỂU TOÀN QUỐC LẦN THỨ XI CỦA ĐẢNG

Nguyễn Phú Trọng - Sự phát triển nhận thức của Đảng ta từ Cương lĩnh năm 1991 đến nay

Đại hội VII của Đảng (tháng 6-1991) đã thông qua Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (sau đây gọi tắt là Cương lĩnh năm 1991). Bản cương lĩnh đã phân tích nội dung, tính chất của thời đại, tổng kết quá trình cách mạng Việt Nam, kế thừa và phát triển những quan điểm cơ bản trước đó của Đảng để nêu ra quan niệm mới về chủ nghĩa xã hội, chỉ ra mục tiêu và những định hướng lớn trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Đây là văn kiện quan trọng mang tầm định hướng chiến lược, là nền tảng tư tưởng lý luận và ngọn cờ chiến đấu của Đảng ta, dân tộc ta trong giai đoạn mới.

Trương Tấn Sang - Nâng cao phẩm chất và năng lực để đội ngũ cán bộ vững vàng tiếp bước cha anh

Cùng với những sự kiện trọng đại của đất nước trong năm 2010, trong những ngày Tháng Tư lịch sử, nhân dân cả nước ta đang sôi nổi kỷ niệm 35 năm chiến thắng vĩ đại của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, kết thúc ngày 30-4, mang lại thắng lợi hoàn toàn và trọn vẹn cuộc đấu tranh giành độc lập và thống nhất đất nước sau 30 năm kháng chiến trường kỳ, gian khổ và hơn 100 năm đấu tranh giải phóng dân tộc với biết bao hy sinh xương máu của nhân dân ta kể từ khi thực dân Pháp xâm lược nước ta, mở ra một thời kỳ lịch sử mới của đất nước, thời kỳ cả nước hòa bình, độc lập, thống nhất, quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội.

Phạm Gia Khiêm - Hội nghị Cấp cao ASEAN 16: Quyết tâm hành động hướng tới cộng đồng ASEAN

Trên cương vị Chủ tịch ASEAN và nước chủ nhà, chúng ta đã tổ chức thành công tốt đẹp Hội nghị Cấp cao ASEAN 16 trên mọi phương diện với nhiều kết quả quan trọng, nhất là góp phần đề ra được định hướng quan trọng cho hợp tác ASEAN trong năm 2010 và những năm tới, tăng cường đoàn kết và liên kết ASEAN, nâng cao vai trò và vị thế quốc tế của Hiệp hội, đồng thời ghi đậm dấu ấn Việt Nam và qua đó giúp đề cao vai trò và vị thế của nước ta trong khu vực và trên thế giới.

NHÂN KỶ NIỆM 120 NĂM NGÀY SINH CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH (19-5-1890 - 19-5-2010)

Tô Huy Rứa - Cống hiến to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

Hồ Chí Minh là sự kết tinh những gì tốt đẹp, ưu tú nhất của trí tuệ và tư tưởng, tình cảm và đạo đức, nhân cách và lối sống của con người và dân tộc Việt Nam. Người tiêu biểu cho cốt cách và bản lĩnh của dân tộc, cho bản sắc văn hóa của dân tộc Việt Nam từ truyền thống đến hiện đại. Đó là con người Việt Nam đẹp nhất, giản dị và vĩ đại, hiện thân của những giá trị văn hóa chân - thiện - mỹ không những của dân tộc Việt Nam mà còn thuộc về nhân loại.

Tạ Ngọc Tấn - Vấn đề văn hóa trong tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển đất nước

Chúng ta đang sống trong một thời đại mà khoa học, kỹ thuật và công nghệ đã đem đến những biến đổi cực kỳ lớn lao cho cuộc sống của con người, trở thành động lực vô cùng quan trọng đối với sự phát triển của mỗi dân tộc, mỗi quốc gia. Nhưng cũng chính ở thời điểm này, nhiều vấn đề tiêu cực và khủng hoảng về xã hội đã nảy sinh trong đời sống, buộc chúng ta phải nhìn nhận lại yêu cầu phát triển bền vững với vai trò, vị trí đặc biệt của văn hóa. Vì lẽ đó, trở lại với quan điểm văn hóa trong tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển đất nước là một vấn đề vừa có ý nghĩa chiến lược vừa mang ý nghĩa thời sự quan trọng.

Lê Hữu Nghĩa - Di sản Hồ Chí Minh mãi mãi soi đường cho chúng ta đi đến tương lai tươi sáng của dân tộc và nhân loại

Là sự kết tinh của truyền thống văn hóa tốt đẹp hàng ngàn năm của dân tộc Việt Nam và tinh hoa văn hóa thế giới, Chủ tịch Hồ Chí Minh là một vĩ nhân của thời đại chúng ta bởi vai trò thúc đẩy của Người đối với sự phát triển của lịch sử dân tộc Việt Nam và đóng góp vào tiến trình lịch sử nhân loại.

NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI

Vũ Văn Phúc - Từ chính sách “Cộng sản thời chiến” đến chính sách kinh tế mới

Sau cuộc cải cách nông nô năm 1861, nền kinh tế Nga phát triển theo con đường tư bản chủ nghĩa. Theo V.I.Lê-nin, ở nước Nga trước Cách mạng Tháng Mười, chủ nghĩa tư bản phát triển chưa vững mạnh, còn đi sau các nước Tây Âu, nhưng Nga đã bước vào giai đoạn đế quốc chủ nghĩa. Tuy chưa bằng một số nước tư bản phát triển ở Tây Âu, nhưng Nga đã đạt được trình độ cao về tổ chức sản xuất công nghiệp, do đó nền kinh tế quốc dân có tốc độ phát triển nhanh chóng. Cùng thời điểm này, Anh, Pháp, Đức lại đầu tư rất mạnh vào Nga, riêng Pháp là 5 tỉ rúp, vốn của Anh, Pháp chiếm 45% - 60% tư bản cổ phần ở Nga. Vì vậy, nhiều ngành công nghiệp quan trọng phát triển rất nhanh như luyện kim, khai khoáng, cơ khí, dầu khí... tỷ trọng công nghiệp của Nga chiếm 4% sản phẩm công nghiệp và đứng thứ 5 thế giới. Nhưng nước Nga, tuy bước sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa, song vẫn là tư bản loại yếu, lệ thuộc vào tư bản phương Tây.

Lê Xuân Đình - Ngô Thái Hà - Vấn đề điều chỉnh cơ cấu nền kinh tế Việt Nam thời kỳ hậu khủng hoảng kinh tế - tài chính toàn cầu

Tái cấu trúc nền kinh tế Việt Nam thời kỳ hậu khủng hoảng là mục tiêu ưu tiên, được quan tâm nhiều trên các diễn đàn, thế nhưng nhận diện rõ tính chu kỳ của nền kinh tế khi chuyển sang cơ chế thị trường, đồng thời cũng cần thấy những hạn chế và bất cập trong quản lý điều hành nền kinh tế... là mấu chốt của vấn đề mang tính dài hạn, liên quan đến cả quá trình xây dựng thể chế kinh tế ở nước ta.

Dương Mộng Huyền - An ninh lương thực - Những vấn đề đặt ra đối với phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh quốc gia

Trong thời điểm hiện nay, nhất là sau cuộc khủng hoảng lương thực năm 2008, tất cả các quốc gia trên thế giới càng nhận thức rõ tầm quan trọng sống còn của vấn đề an ninh lương thực trong chiến lược phát triển bền vững và bảo đảm an ninh quốc gia. Đối với Việt Nam, an ninh lương thực luôn được Đảng, Nhà nước ta xác định là "vấn đề trọng đại của đất nước trước mắt cũng như lâu dài".

Phạm Quý Ngọ - Công tác phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia trong tình hình mới

Tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia là khái niệm để chỉ sự câu kết hoặc tụ hợp của những kẻ cùng tham gia vào một hay nhiều hoạt động bất hợp pháp có tính xuyên biên giới mà mục đích đầu tiên là thu lợi nhuận. Đấu tranh chống tội phạm xuyên quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế hiện nay là góp phần bảo đảm sự ổn định chính trị và phát triển đất nước.

THỰC TIỄN - KINH NGHIỆM

Trần Văn Hằng - Phát huy truyền thống anh hùng, Đảng bộ và nhân dân Nghệ An đoàn kết, phấn đấu đưa quê hương Bác Hồ phát triển bền vững

Trong những ngày tháng 5 này, Đảng bộ, các lực lượng vũ trang và nhân dân Nghệ An tiếp tục phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường và sức sáng tạo của các tầng lớp nhân dân, ra sức đẩy mạnh sản xuất, thực hành tiết kiệm, khắc phục khó khăn, nỗ lực phấn đấu xây dựng Nghệ An ngày càng giàu mạnh, văn minh, xứng đáng là quê hương Bác Hồ muôn vàn kính yêu.

Nguyễn Đức Hải - Quảng Nam phát triển kết cấu hạ tầng thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn

Khu vực nông thôn Quảng Nam có 210 xã, chiếm 93,8% số xã, phường cả tỉnh (trong đó, có 115 xã thuộc diện xã miền núi) với 83% dân số sinh sống. Đây là khu vực có nhiều đóng góp to lớn trong công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, đồng thời cũng là nơi chịu nhiều thiệt thòi nhất, do ảnh hưởng bởi hậu quả chiến tranh, thiên tai, bão lụt, nhất là kết cấu hạ tầng nơi đây còn quá nhỏ bé. Nhiệm vụ xuyên suốt đặt ra cho Đảng bộ, chính quyền tỉnh là ưu tiên đầu tư xây dựng và hoàn thiện kết cấu hạ tầng, thúc đẩy sản xuất nông nghiệp phát triển, từng bước nâng cao đời sống nhân dân trong khu vực.

Trần Đơn - Lực lượng vũ trang quân khu 7 học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Kể từ khi Chỉ thị số 06-CT/TW của Bộ Chính trị về tổ chức cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” được triển khai rộng rãi trong toàn hệ thống chính trị cả nước, lực lượng vũ trang Quân khu 7 dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ, chỉ huy của Bộ Tư lệnh đã tự giác thực hiện tốt nội dung Cuộc vận động bằng những cách làm mới có hiệu quả thiết thực trên mọi phương diện. Việc rút ra những bài học kinh nghiệm, xây dựng phương hướng “làm theo” trong thời gian tới, Quân khu 7 đang từng bước quán triệt sâu, rộng hơn.

*** Một số vấn đề rút ra qua các đại hội thí điểm bầu trực tiếp ban thường vụ, bí thư, phó bí thư

Thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 6 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về "Nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng và chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên"; Chỉ thị số 37-CT/TW ngày 04-8-2009 của Bộ Chính trị về "Đại hội đảng bộ các cấp, tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng"; Thông báo số 210-TB/TW ngày 22-12-2008 của Bộ Chính trị và Hướng dẫn số 24-HD/BTCTW ngày 06-3-2009 của Ban Tổ chức Trung ương về "Thực hiện thí điểm chủ trương đại hội đảng bộ cơ sở trực tiếp bầu ban thường vụ, bí thư, phó bí thư", đến hết tháng 3-2010, toàn Đảng đã có hơn 500 đảng bộ cơ sở trong các loại hình tổ chức cơ sở đảng ở xã, phường, thị trấn, cơ quan, doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp và lực lượng vũ trang đã tiến hành đại hội. Phóng viên Tạp chí Cộng sản có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Đức Hà, Vụ trưởng Vụ Cơ sở Đảng, Ban Tổ chức Trung ương xung quanh vấn đề này.

Thái Văn Rê - Doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa ở Thành phố Hồ Chí Minh

Sau 3 năm nước ta trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp của Thành phố Hồ Chí Minh đã có bước phát triển ở một số nhóm ngành. Tuy chưa nhiều nhưng đáng ghi nhận, đặc biệt trong bối cảnh khủng hoảng tài chính toàn cầu nhưng vẫn chuyển dịch đúng định hướng của Đại hội Đảng bộ Thành phố lần thứ VIII.

THẾ GIỚI: VẤN ĐỀ - SỰ KIỆN

Nguyễn Huy Quý - Hướng tới một thế giới bền vững không có chiến tranh

Cuộc chiến tranh thế giới thứ hai do bọn phát-xít gây ra đã mang lại thảm họa tàn khốc chưa từng có trong lịch sử loài người, cướp đi hàng chục triệu sinh mạng con người, phá hoại nguồn của cải vật chất trị giá hàng ngàn tỉ USD, và gây nên đau thương thảm khốc không thể tính bằng con số. Kỷ niệm 65 năm ngày chiến thắng phát-xít, không gì thiết thực hơn là nhân dân các nước trên thế giới cùng nhớ lại và suy ngẫm bài học lịch sử, hướng tới một tương lai hòa bình bền vững, vĩnh viễn loại bỏ chiến tranh khỏi cuộc sống của con người trên trái đất.

Trần Thị Lan Hương - Khả năng hình thành trật tự kinh tế quốc tế mới

Những biến động của thế giới từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 khiến giới phân tích liên tưởng đến một cục diện mới cho nền kinh tế thế giới. Bởi vai trò “giải cứu” thế giới thoát khỏi cuộc khủng hoảng của Mỹ, Liên minh châu Âu (EU) và các thể chế quốc tế đa phương lần này dường như mờ nhạt, thay vào đó là sự bật lên của các nền kinh tế mới nổi như Trung Quốc, Ấn Độ, Nga… Có thể thấy, thế giới đang có sự đổi thay, đánh dấu sự kết thúc cục diện kinh tế quốc tế thời kỳ hậu Chiến tranh lạnh, mở ra một thế giới mới theo hướng đa cực hóa.

Lê Văn Cương - Cục diện an ninh Đông Á đến năm 2010

Cục diện an ninh Đông Á là một bộ phận của cục diện an ninh thế giới, chịu tác động có tính chi phối của cục diện an ninh thế giới, đồng thời cũng có tác động lớn đến cục diện an ninh thế giới. Do đó, trước khi luận chứng cục diện an ninh Đông Á, nhất thiết phải khái quát cục diện an ninh thế giới.

Nguyễn Minh - Vài nét về chủ nghĩa đa phương của B.Ô-ba-ma

"Những ai đã từng chỉ trích Mỹ đơn phương hành động, nay không thể đứng ngoài chờ Mỹ một mình giải quyết các vấn đề của thế giới nữa. Chúng tôi muốn một kỷ nguyên can dự mới với thế giới, bằng cả lời nói lẫn việc làm", đó là tuyên bố của Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma trước Đại hội đồng Liên hợp quốc hồi tháng 9-2009, thông báo sự kết thúc có điều kiện chủ nghĩa đơn phương của Mỹ, mở đầu chủ nghĩa đa phương. Tuy nhiên, thực chất của tuyên bố này có hoàn toàn là sự đoạn tuyệt với lối hành xử đơn phương của người tiền nhiệm không khi mà điều kiện kèm theo là các nước phải gạt sang một bên thái độ chống Mỹ và xây dựng mối quan hệ hợp tác hơn (?).