Xây dựng chính quyền số, kinh tế số - nền tảng để tỉnh Quảng Ninh phát triển thông minh trong bối cảnh mới

Nền tảng số - động lực phát triển mới

Hiện nay, khi cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang làm thay đổi sâu sắc mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội, chuyển đổi số không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với mỗi địa phương. Với tầm nhìn chiến lược, tỉnh Quảng Ninh xác định xây dựng nền tảng số là bước đi quan trọng, tạo động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững và toàn diện.

Trong những năm gần đây, tỉnh Quảng Ninh luôn nằm trong nhóm địa phương dẫn đầu cả nước về năng lực cạnh tranh, cải cách hành chính và chuyển đổi số. Tỉnh Quảng Ninh coi hạ tầng số là nền móng của phát triển, ưu tiên đầu tư cho công nghệ thông tin, viễn thông và hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung, liên thông toàn tỉnh. Các nền tảng quan trọng, như chính quyền điện tử, trung tâm điều hành thông minh (IOC), cổng dịch vụ công trực tuyến, hệ thống quản lý văn bản điện tử,… được vận hành đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, rút ngắn thời gian và giảm chi phí cho người dân, doanh nghiệp.

Chính quyền số của tỉnh Quảng Ninh đang từng bước chuyển từ “điện tử hóa” sang “dữ liệu hóa”, nghĩa là hoạt động quản lý, điều hành dựa trên dữ liệu được thu thập, phân tích và chia sẻ theo thời gian thực. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big data), Internet vạn vật (IoT) trong lĩnh vực y tế, giáo dục, du lịch, giao thông… mang lại hiệu quả rõ rệt, phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng thuận tiện hơn. Người dân có thể tra cứu, nộp hồ sơ, thanh toán trực tuyến, theo dõi tiến độ giải quyết thủ tục ngay trên nền tảng số, góp phần hình thành nền hành chính minh bạch, linh hoạt, lấy người dân làm trung tâm.

Trên nền tảng chính quyền số, tỉnh Quảng Ninh xác định phát triển kinh tế số là không gian tăng trưởng mới, tạo giá trị gia tăng cao và giảm phụ thuộc vào tài nguyên thiên nhiên. Nhiều doanh nghiệp trong tỉnh đã chủ động áp dụng công nghệ tự động hóa, quản trị số, thương mại điện tử để mở rộng thị trường, nâng cao năng suất. Các mô hình doanh nghiệp số, nhà máy thông minh, du lịch thông minh đang dần hình thành, khẳng định vai trò tiên phong của khu vực kinh tế tư nhân trong tiến trình chuyển đổi số toàn diện của tỉnh.

Để nền tảng số trở thành động lực phát triển, tỉnh Quảng Ninh xác định phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt, đặt con người ở vị trí trung tâm của tiến trình chuyển đổi số; đồng thời, triển khai đồng bộ các chương trình đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cho cán bộ, công chức, viên chức và người lao động; khuyến khích tinh thần khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo trong thanh niên, sinh viên gắn với phát triển kinh tế tri thức. Đặc biệt, tỉnh Quảng Ninh đặt mục tiêu đến năm 2030 xây dựng đội ngũ nguồn nhân lực số có năng lực cạnh tranh khu vực, đáp ứng yêu cầu xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số.

Cùng với phát triển nguồn nhân lực số, hạ tầng kết nối số của tỉnh Quảng Ninh được đầu tư đồng bộ, hiện đại, tạo nền tảng vững chắc cho tiến trình chuyển đổi số toàn diện. Tỉnh đã phủ sóng mạng 4G, 5G ở nhiều khu vực, mở rộng hạ tầng cáp quang đến từng xã, phường; xây dựng trung tâm dữ liệu tỉnh và hệ thống bảo đảm an toàn, an ninh thông tin đạt tiêu chuẩn quốc gia. Nhiều dự án trọng điểm về đô thị thông minh, logistics thông minh, du lịch thông minh,… đang được đẩy mạnh triển khai, hướng tới mục tiêu đưa tỉnh Quảng Ninh trở thành điển hình về phát triển số ở vùng Đông Bắc.

Từ nền tảng đó, tỉnh Quảng Ninh hướng đến mục tiêu phát triển chính quyền số vững mạnh, kinh tế số năng động, xã hội số toàn diện, tạo môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo và thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài chất lượng cao. Việc coi chuyển đổi số là trụ cột trung tâm không chỉ giúp tỉnh nâng cao năng lực cạnh tranh, mà còn khẳng định tầm nhìn dài hạn trong chiến lược phát triển bền vững, thích ứng linh hoạt với bối cảnh toàn cầu.

Dữ liệu mở đường cho tăng trưởng

Trong thời đại kinh tế số, dữ liệu được ví như “nguồn tài nguyên mới”, có giá trị không kém nguồn tài nguyên dầu mỏ trong thế kỷ XX. Với tầm nhìn dài hạn, tỉnh Quảng Ninh xác định dữ liệu là nền tảng quan trọng để đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực quản trị và kiến tạo giá trị mới cho phát triển bền vững.

Thời gian qua, tỉnh Quảng Ninh đã chủ động triển khai chiến lược quản trị và khai thác dữ liệu đồng bộ từ khu vực nhà nước đến doanh nghiệp và cộng đồng. Hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung, liên thông giữa các ngành, các cấp đã được hình thành, phục vụ hiệu quả cho công tác chỉ đạo, điều hành và dự báo phát triển. Các lĩnh vực như dân cư, đất đai, doanh nghiệp, y tế, giáo dục, giao thông,… đều được số hóa và cập nhật thường xuyên, tạo nên “bức tranh số” toàn diện về hoạt động kinh tế - xã hội của địa phương.

Trên nền tảng đó, tỉnh Quảng Ninh đã xây dựng các hệ thống phân tích và dự báo thông minh, hỗ trợ lãnh đạo các cấp ra quyết định nhanh chóng, chính xác và kịp thời. Dữ liệu không chỉ phản ánh thực trạng, mà còn là cơ sở để hoạch định chính sách, điều chỉnh quy hoạch, phân bổ nguồn lực hiệu quả. Việc ứng dụng công nghệ dữ liệu lớn và AI trong phân tích xu hướng dân cư, hành vi của khách du lịch, lưu lượng giao thông, nhu cầu thị trường, giúp tỉnh Quảng Ninh tối ưu hóa hoạt động quản lý, mở ra tiềm năng tăng trưởng mới.

Không chỉ trong khu vực công, tỉnh Quảng Ninh còn khuyến khích doanh nghiệp coi dữ liệu là tài sản chiến lược. Nhiều doanh nghiệp trong các lĩnh vực du lịch, logistics, dịch vụ, thương mại điện tử… đã ứng dụng phân tích dữ liệu khách hàng và dữ liệu vận hành để thiết kế sản phẩm, tối ưu chuỗi cung ứng, mở rộng thị trường. Sự kết nối giữa dữ liệu doanh nghiệp và dữ liệu chính quyền đang hình thành hệ sinh thái dữ liệu mở, thúc đẩy hợp tác công - tư và lan tỏa giá trị số trong toàn nền kinh tế.

Bên cạnh đó, tỉnh Quảng Ninh đặc biệt chú trọng bảo đảm an toàn, an ninh thông tin. Tỉnh đã đầu tư trung tâm dữ liệu tập trung đạt chuẩn quốc gia, áp dụng các giải pháp mã hóa, phân quyền truy cập và giám sát an ninh mạng nhiều lớp. Quy chế quản lý, chia sẻ và khai thác dữ liệu được thực hiện nghiêm túc, bảo đảm minh bạch và bảo vệ quyền riêng tư của tổ chức, cá nhân. Qua đó, dữ liệu được khai thác hiệu quả nhưng vẫn bảo đảm an toàn và tin cậy.

Tỉnh Quảng Ninh cũng chú trọng phát triển năng lực quản trị dữ liệu cho cán bộ, công chức và doanh nghiệp. Các khóa đào tạo, tập huấn về quản trị và phân tích dữ liệu được tổ chức thường xuyên, góp phần hình thành đội ngũ “công dân số” có tư duy dữ liệu trong mọi lĩnh vực. Tỉnh cũng mở rộng hợp tác với các tập đoàn công nghệ trong và ngoài nước để học hỏi kinh nghiệm, chuyển giao công nghệ, xây dựng mô hình quản trị dữ liệu tiên tiến.

Trong thời gian tới, tỉnh Quảng Ninh đặt mục tiêu xây dựng trung tâm dữ liệu mở cấp vùng, đóng vai trò là hạ tầng thông tin trọng yếu phục vụ điều hành kinh tế - xã hội khu vực Đông Bắc. Đây sẽ là bước đột phá giúp tỉnh Quảng Ninh không chỉ khai thác dữ liệu nội bộ, mà còn kết nối, chia sẻ dữ liệu liên tỉnh, liên ngành, tạo thành mạng lưới dữ liệu phục vụ phát triển kinh tế vùng và hội nhập quốc tế. Với định hướng đó, dữ liệu không chỉ còn là “công cụ hỗ trợ” mà đã trở thành nguồn lực chiến lược - mở đường cho tăng trưởng mới, thúc đẩy tỉnh Quảng Ninh phát triển nhanh, bền vững và vươn lên mạnh mẽ trong kỷ nguyên số.

Đổi mới để phát triển bền vững

Trong tiến trình phát triển của mỗi địa phương, mỗi quốc gia, đổi mới sáng tạo đã trở thành yếu tố mang tính tất yếu, định hình năng lực cạnh tranh và hướng đi phát triển bền vững. Đối với tỉnh Quảng Ninh, đây là trụ cột chiến lược để hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững, tạo đột phá về năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh trong giai đoạn mới.

Để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tỉnh Quảng Ninh xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp gắn với đặc thù địa phương. Các trung tâm đổi mới sáng tạo, không gian làm việc chung, vườn ươm doanh nghiệp công nghệ được hình thành, tạo môi trường kết nối giữa chính quyền, doanh nghiệp, nhà khoa học và giới trẻ. Tỉnh khuyến khích tinh thần sáng tạo từ cơ sở, coi đây là động lực nội sinh thúc đẩy phát triển. Nhiều sáng kiến của cán bộ, công chức trong cải cách hành chính, chuyển đổi số, cải thiện môi trường đầu tư đã được áp dụng hiệu quả, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý và chất lượng phục vụ.

Trong lĩnh vực kinh tế, doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm của quá trình đổi mới sáng tạo. Tỉnh Quảng Ninh tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực hỗ trợ nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới, đổi mới quy trình sản xuất và quản trị. Sự hình thành và lan tỏa của các “doanh nghiệp công nghệ số”, “doanh nghiệp đổi mới sáng tạo” đang góp phần làm thay đổi cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, xanh và thân thiện với môi trường.

Tinh thần đổi mới sáng tạo còn được thể hiện rõ trong quản trị công và cung ứng dịch vụ công. Chính quyền số, kinh tế số và xã hội số mà Quảng Ninh đang kiến tạo phản ánh tư duy quản trị tiên tiến, năng động, minh bạch. Việc ứng dụng AI, dữ liệu lớn, blockchain (chuỗi khối) trong xử lý thủ tục hành chính, giám sát an ninh, y tế, giáo dục… đã giúp nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời cải thiện chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Đặc biệt, tỉnh Quảng Ninh hết sức coi trọng đổi mới tư duy phát triển. Tỉnh kiên định phương châm “lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ”, phát huy tối đa nguồn lực xã hội, tạo cơ chế mở để khuyến khích sáng kiến và đầu tư sáng tạo. Cách tiếp cận mới trong quy hoạch, đầu tư, quản lý đô thị và bảo vệ môi trường giúp tỉnh Quảng Ninh vừa phát triển nhanh, vừa giữ được bản sắc văn hóa và cân bằng sinh thái.

Một hướng đi nổi bật là phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn - mô hình gắn kết giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Các khu công nghiệp, khu kinh tế ven biển được quy hoạch theo tiêu chí bền vững, ưu tiên năng lượng sạch, tái chế chất thải và ứng dụng công nghệ thân thiện môi trường. Du lịch Quảng Ninh cũng đang chuyển mình theo hướng “du lịch xanh, du lịch thông minh”, nâng cao trải nghiệm du khách, đồng thời bảo tồn giá trị thiên nhiên của Vịnh Hạ Long - Di sản thiên nhiên thế giới.

Trong thời gian tới, tỉnh Quảng Ninh tiếp tục tăng cường hợp tác quốc tế về nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, mở rộng liên kết với các tổ chức, tập đoàn công nghệ lớn nhằm học hỏi kinh nghiệm, chuyển giao tri thức và công nghệ. Trên cơ sở đó, tỉnh hướng tới mục tiêu xây dựng Quảng Ninh trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của vùng Đông Bắc - nơi hội tụ trí tuệ, khoa học và công nghệ, phục vụ phát triển bền vững.

Vì vậy, đổi mới sáng tạo không chỉ là phương châm hành động, mà đã trở thành văn hóa phát triển trong toàn hệ thống chính trị và cộng đồng doanh nghiệp Quảng Ninh. Bằng tầm nhìn chiến lược, quyết tâm chính trị và những bước đi vững chắc, tỉnh đang khẳng định vị thế là địa phương năng động, tiên phong trong đổi mới, vững vàng trên con đường phát triển bền vững, thích ứng linh hoạt với những biến động của thời đại số.

Chuyển đổi số đang mở ra không gian phát triển mới cho tỉnh Quảng Ninh, nơi công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo trở thành động lực trung tâm. Việc kiên trì xây dựng chính quyền số, kinh tế số không chỉ nâng cao hiệu quả quản trị mà còn tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng dài hạn và hội nhập quốc tế sâu rộng. Tỉnh Quảng Ninh đang từng bước hình thành mô hình phát triển hiện đại, lấy tri thức làm nguồn lực, lấy công nghệ làm công cụ và lấy người dân làm trung tâm, hướng tới mục tiêu trở thành địa phương thông minh, năng động và đáng sống hàng đầu cả nước./.