Phát huy vai trò của Hải quân nhân dân Việt Nam làm điểm tựa cho ngư dân vươn khơi, bám biển

Hải quân nhân dân Việt Nam - điểm tựa cho ngư dân vươn khơi, bám biển

Hải quân nhân dân Việt Nam là một bộ phận quan trọng hợp thành của Quân đội nhân dân Việt Nam, là lực lượng nòng cốt trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ trên các vùng biển, đảo của Tổ quốc và xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân trên biển. Lực lượng hải quân có nhiệm vụ quản lý, bảo vệ vững chắc vùng biển, đảo thuộc chủ quyền quốc gia, sẵn sàng chiến đấu đánh bại các cuộc tiến công xâm lược trên biển; giữ vững an ninh, trật tự, đấu tranh với mọi hành vi vi phạm chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán và lợi ích quốc gia của Việt Nam trên biển; tham gia phòng, chống thiên tai, tìm kiếm, cứu nạn; bảo vệ hoạt động kinh tế biển và các hoạt động khác trên các vùng biển, đảo theo quy định của pháp luật Việt Nam và luật pháp quốc tế.

Với địa bàn đóng quân khá rộng lớn, trải khắp các vùng biển, hải đảo của đất nước, cùng với môi trường hoạt động có tính đặc thù cao, gắn bó mật thiết với môi trường sông nước, biển, đảo và thường xuyên có mối liên hệ chặt chẽ với các hoạt động của ngư dân, lực lượng hải quân thuận lợi trong việc nắm bắt nhu cầu, kịp thời hỗ trợ, giúp đỡ ngư dân vượt qua mọi khó khăn, thách thức, yên tâm ra khơi bám biển dài ngày để khai thác các tiềm năng, nguồn lợi hải sản, tạo sinh kế bền vững, ổn định cuộc sống, đồng thời phát huy trách nhiệm của ngư dân trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.

Những năm qua, cùng với việc thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của “đội quân chiến đấu”, góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc, Quân chủng Hải quân luôn thực hiện tốt vai trò làm điểm tựa cho ngư dân vươn khơi, bám biển, được Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, đặc biệt là các cấp ủy, chính quyền địa phương và nhân dân các tỉnh, thành phố ven biển ghi nhận, đánh giá cao. Đây cũng là minh chứng cho việc quán triệt sâu sắc và triển khai thực hiện nghiêm túc chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về kết hợp kinh tế với quốc phòng, quốc phòng với kinh tế trên biển, nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng, hiệu quả thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Quân chủng; đồng thời tiếp nối, tô thắm thêm bản chất, truyền thống đoàn kết, gắn bó mật thiết với nhân dân, là “mệnh lệnh không lời từ trái tim người lính”, là “nhiệm vụ chiến đấu trong thời bình” của “Bộ đội Cụ Hồ - Người chiến sĩ hải quân” trong giai đoạn mới.

Với mong muốn đưa nhiệm vụ giúp đỡ ngư dân thành phong trào sâu rộng, có chất lượng, hiệu quả ngày càng cao và thiết thực, ngày 22-4-2019, Bộ Tư lệnh Quân chủng Hải quân ban hành Chương trình “Hải quân Việt Nam làm điểm tựa cho ngư dân vươn khơi, bám biển”. Theo đó, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân chủng đã lãnh đạo, chỉ đạo, giao nhiệm vụ cho các vùng hải quân và Quân cảng Sài Gòn chủ trì phối hợp với các tỉnh, thành phố ven biển trong phạm vi vùng biển được phân công quản lý để ký kết chương trình, xây dựng kế hoạch phối hợp; đồng thời, phân công cho các đơn vị hải quân trong cụm lực lượng tổ chức thực hiện có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm, tình hình, nhiệm vụ và địa bàn hoạt động của từng cơ quan, đơn vị. Thực hiện phương châm “Cứu giúp ngư dân như cứu giúp người thân của mình” và “Giúp đỡ ngư dân là mệnh lệnh từ trái tim”, các cơ quan, đơn vị trong toàn Quân chủng triển khai thực hiện hiệu quả 4 nội dung cốt lõi của chương trình  gồm: 1- Tuyên truyền nâng cao nhận thức, trách nhiệm về nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo, ý thức chấp hành pháp luật trong đánh bắt hải sản, củng cố niềm tin cho ngư dân yên tâm vươn khơi, bám biển; 2- Hỗ trợ, giúp đỡ ngư dân đánh bắt hải sản trên biển; 3- Bảo vệ ngư dân hoạt động trên các vùng biển, đảo; 4- Phát huy vai trò của ngư dân trong tham gia bảo vệ chủ quyền biển, đảo. Đặc biệt, luôn duy trì lực lượng, phương tiện thường trực sẵn sàng tìm kiếm, cứu nạn, hỗ trợ, giúp đỡ ngư dân, xử lý nhanh chóng, hiệu quả, giảm thiểu tối đa thiệt hại do thiên tai, tai nạn gây ra.

Từ năm 2020 đến nay, Quân chủng Hải quân đã huy động trên 30.000 lượt cán bộ, chiến sĩ, với 1.050 lượt phương tiện tham gia 950 đợt cứu hộ, cứu nạn; cứu được 1.485 người, 120 phương tiện tàu, thuyền của ngư dân gặp nạn trên biển; hỗ trợ ngư dân trên 2 triệu khối nước ngọt, 10 tấn gạo, các nhu yếu phẩm thiết yếu. Các đảo, đài trạm ra-đa và nhà giàn đã khám bệnh và cấp thuốc miễn phí cho 9.800 lượt ngư dân... Các âu tàu, làng chài, cơ sở dịch vụ hậu cần nghề cá trên quần đảo Trường Sa còn cung cấp dịch vụ thiết yếu cho ngư dân tỉnh Khánh Hòa cũng như ngư dân các tỉnh, thành phố lân cận trong khai thác hải sản tại ngư trường này, như cung cấp nước ngọt, khám, chữa bệnh, cấp thuốc miễn phí, cung ứng xăng, dầu theo đơn giá trong đất liền; thu mua hải sản, bao tiêu sản phẩm theo giá thỏa thuận và hướng dẫn, sắp xếp cho hàng nghìn lượt tàu cá vào bổ sung nhiên liệu dự trữ, lương thực, thực phẩm, tránh trú bão,… Qua đó, vừa giúp ngư dân tiết kiệm chi phí đi lại, vừa tạo điều kiện thuận lợi để họ bám biển, bám ngư trường, nâng cao hiệu quả hoạt động đánh bắt xa bờ; đồng thời, tăng cường củng cố cơ sở pháp lý cho việc khẳng định, đấu tranh bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán quốc gia của Việt Nam trên biển.

Có thể nói, Hải quân nhân dân Việt Nam đã thực sự trở thành chỗ dựa vững chắc, là nguồn cổ vũ, động viên to lớn cả về mặt vật chất lẫn tinh thần, giúp cho ngư dân thêm yên tâm, phấn khởi vươn ra khơi xa, bám trụ dài ngày “nơi đầu sóng, ngọn gió” để không những khai thác hiệu quả các nguồn lợi từ biển phục vụ nhu cầu cá nhân, gia đình, cộng đồng và xã hội, mà còn tích cực tham gia vào các hoạt động bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc. Đồng thời, tăng cường sự hiện diện của ngư dân trên các vùng biển, đảo thuộc chủ quyền, phát huy hiệu quả vai trò, trách nhiệm của họ trong xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân trên biển; đấu tranh có hiệu quả với các hành vi vi phạm chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán quốc gia của Việt Nam trên biển.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác tuyên truyền biển, đảo của Quân chủng Hải quân nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho ngư dân ở một số nơi chưa được thường xuyên, liên tục; công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho ngư dân hiệu quả chưa cao. Một số đơn vị vẫn chưa chú trọng đúng mức đến việc đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền biển, đảo; nhiều nội dung đấu tranh phản bác các thông tin, quan điểm sai trái về vấn đề Biển Đông của các thế lực thù địch, phần tử cơ hội ở trong nước và nước ngoài còn có hạn chế, thiếu tính thuyết phục. Việc phối hợp giữa ngư dân với lực lượng hải quân và các lực lượng chấp pháp trên biển đôi lúc chưa thật chủ động và thường xuyên. Việc phối hợp, hiệp đồng luyện tập các phương án tác chiến giữa các đơn vị hải quân với chính quyền địa phương và doanh nghiệp chưa đi vào chiều sâu…

Phát huy vai trò của Hải quân nhân dân Việt Nam làm điểm tựa cho ngư dân vươn khơi, bám biển trong giai đoạn mới

Để phát huy hơn nữa vai trò của lực lượng hải quân làm điểm tựa để ngư dân vươn khơi, bám biển trong thời gian tới, cần quán triệt và triển khai thực hiện tốt những nội dung, biện pháp cụ thể sau:

Thứ nhất, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền biển, đảo Việt Nam trong tình hình mới.

Đây là giải pháp quan trọng hàng đầu, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm, sự đồng thuận của nhân dân, cộng đồng quốc tế về quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Việt Nam trong giải quyết những tranh chấp, bất đồng trên biển. Theo đó, cần nghiên cứu, đánh giá đúng tình hình, xác định nội dung, biện pháp tuyên truyền phù hợp, bảo đảm đúng định hướng, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, bám sát nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị. Thường xuyên bồi dưỡng nâng cao kiến thức, kỹ năng tuyên truyền cho đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyên viên thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền biển, đảo. Tập trung trang bị cho họ khối lượng kiến thức cơ bản, những tri thức khoa học tổng hợp về tất cả các lĩnh vực, đặc biệt là về biển, đảo và các kỹ năng, phương pháp tuyên truyền. Không ngừng đổi mới nội dung, đa dạng hóa hình thức, biện pháp tuyên truyền; tăng cường sự phối hợp giữa Hải quân nhân dân Việt Nam với các tổ chức, lực lượng liên quan trong công tác tuyên truyền biển, đảo, đặc biệt là với cấp ủy, chính quyền địa phương; các cơ quan báo chí, truyền thông; các đơn vị, lực lượng vũ trang trên biển như Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển Việt Nam.

Thường xuyên làm tốt công tác sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm về công tác tuyên truyền biển, đảo, nhằm kịp thời đánh giá kết quả thực hiện các nhiệm vụ, tìm ra những hạn chế và nguyên nhân, rút ra bài học kinh nghiệm để bổ sung, hoàn thiện công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ tuyên truyền biển, đảo. Đồng thời, lan tỏa những tấm gương người tốt, việc tốt, cổ vũ, động viên ngư dân vươn khơi, bám biển.

Thứ hai, đổi mới nội dung, hình thức giúp đỡ, bảo vệ ngư dân vươn khơi, bám biển.

Đây là giải pháp quan trọng góp phần khẳng định và phát huy vai trò của Hải quân nhân dân Việt Nam là điểm tựa cho ngư dân vươn khơi, bám biển; hun đúc tình cảm, niềm tin của ngư dân đối với lực lượng hải quân, giúp họ thêm vững tâm và quyết tâm vươn khơi, bám biển, tham gia bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.

Giúp đỡ, bảo vệ ngư dân vươn khơi, bám biển thực chất là quá trình thực hiện chức năng “đội quân công tác” của Hải quân nhân dân Việt Nam nhằm huy động sức mạnh tổng hợp của nhân dân, trực tiếp là bà con ngư dân, góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế biển kết hợp với bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc. Qua đó, góp phần thực hiện thắng lợi quan điểm, chủ trương của Đảng về “Phát triển bền vững kinh tế biển phù hợp với các chuẩn mực quốc tế, kiểm soát khai thác tài nguyên biển, phục hồi hệ sinh thái biển, gắn liền với bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao đời sống nhân dân vùng biển, đảo”⁽¹⁾. Việc giúp đỡ, bảo vệ ngư dân vươn khơi, bám biển của lực lượng hải quân theo đó, phải góp phần thiết thực làm giảm bớt khó khăn cho ngư dân trong bám biển, bám ngư trường, khai thác hiệu quả hơn các nguồn lợi kinh tế từ biển. Đồng thời, tăng cường sự hiện diện của ngư dân trên các vùng biển của quốc gia, góp phần khẳng định chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán quốc gia trên biển; tạo điều kiện thuận lợi để xây dựng, củng cố thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân trên biển; tăng cường lực lượng và phương tiện cho công tác bảo vệ, kiểm soát và làm chủ vùng biển của các lực lượng vũ trang nói chung, lực lượng hải quân nói riêng.

Các hình thức giúp đỡ, bảo vệ ngư dân vươn khơi bám biển cần được triển khai toàn diện, bao gồm cung cấp thông tin kịp thời, chính xác cho ngư dân về tình hình các vùng biển Việt Nam; hỗ trợ vật chất, kỹ thuật bảo đảm an toàn cho ngư dân hoạt động dài ngày trên biển (như thiết bị bảo hộ lao động, phương tiện thông tin liên lạc,…); bảo đảm dịch vụ hậu cần nghề cá cho ngư dân trên biển; cung cấp nơi trú đậu, dầu, nước ngọt, thuốc men và dụng cụ y tế cho ngư dân; thực hiện tốt nhiệm vụ tìm kiếm, cứu nạn trên biển; tuần tra, cảnh giới bảo đảm an ninh, bảo vệ ngư dân trước các loại hình tội phạm trên biển, các hoạt động ngăn cản, gây rối của lực lượng chấp pháp nước ngoài… Phát huy vai trò của các khu kinh tế - quốc phòng, dịch vụ hậu cần, kỹ thuật nghề cá của lực lượng hải quân trong giúp đỡ, bảo vệ ngư dân vươn khơi, bám biển. Huy động các nguồn lực xã hội phục vụ hiệu quả cho công tác giúp đỡ, bảo vệ ngư dân vươn khơi, bám biển.

Thứ ba, phối hợp chặt chẽ với các tổ chức, lực lượng trong hướng dẫn và tổ chức cho ngư dân tham gia bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.

Đây là giải pháp quan trọng nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp trong xây dựng và củng cố thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận chiến tranh nhân dân để bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc. Với vai trò là nòng cốt trong xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân trên biển, cấp ủy, chỉ huy các cấp và cán bộ, chiến sĩ hải quân phải chủ động, tích cực hướng dẫn, tổ chức các ngư dân tham gia bảo vệ chủ quyền biển, đảo; quán triệt và triển khai sâu rộng Nghị định số 30/2010/NĐ-CP, ngày 29-3-2010, của Chính phủ, về huy động nhân lực, tàu thuyền và phương tiện dân sự tham gia bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền các vùng biển của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; Nghị định số 130/2015/NĐ-CP, ngày 18-12-2015, của Chính phủ, về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 30/2010/NĐ-CP và Thông tư số 153/2016/TT-BQP, ngày 30-9-2016, của Bộ Quốc phòng, về huy động nhân lực tàu thuyền và phương tiện dân sự tham gia bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền trên biển. Các cơ quan, đơn vị, cụm lực lượng hải quân phải thường xuyên quan tâm, làm tốt công tác phối hợp, hiệp đồng chặt chẽ với lực lượng cảnh sát biển, bộ đội biên phòng trong bàn giao, tiếp nhận tàu cá ngư dân tham gia tăng cường, phối hợp thực hiện các nhiệm vụ diễn tập, đấu tranh trên thực địa, bảo đảm chặt chẽ, đúng nguyên tắc; tích cực, chủ động phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương, lực lượng vũ trang trên địa bàn xây dựng kế hoạch, tổ chức tập huấn, huấn luyện nhằm nâng cao ý thức, trách nhiệm, tinh thần cảnh giác cách mạng, kỹ năng liên lạc, phối hợp hiệp đồng cho ngư dân, dân quân tự vệ biển nhằm ứng phó kịp thời, hiệu quả với các tình huống khẩn cấp trên biển, bảo vệ, giúp đỡ ngư dân; khuyến khích ngư dân chủ động tham gia hoạt động tìm kiếm, cứu nạn, tích cực đấu tranh bảo vệ toàn vẹn chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc. Huy động, quản lý, sử dụng hiệu quả các nguồn lực xã hội hóa phục vụ cho công tác hỗ trợ, bảo vệ ngư dân vươn khơi, bám biển kết hợp với bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.

Thứ tư, làm tốt công tác tham mưu, đề xuất với Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân trên biển.

Đây cũng là giải pháp quan trọng nhằm thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Quân chủng Hải quân, góp phần nâng cao hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước về biển, đảo. Trên cơ sở đó, không ngừng củng cố, tăng cường thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân, xây dựng thế trận lòng dân, tạo thế phòng thủ liên hoàn: bờ - biển - đảo vững chắc, có lợi cho việc đấu tranh khẳng định và bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc, làm điểm tựa - chỗ dựa vững chắc cho ngư dân vươn khơi, bám biển.

Theo đó, cần nâng cao hơn nữa chất lượng công tác nghiên cứu, dự báo chiến lược về bảo vệ chủ quyền biển, đảo Việt Nam trong tình hình mới, làm cơ sở cho công tác tham mưu, đề xuất của Quân chủng Hải quân với Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về những nội dung liên quan đến xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân trên biển; góp phần hoàn thiện thể chế, chính sách quản lý biển, đảo, bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc. Trên cơ sở nghiên cứu, phân tích tình hình và tổng kết thực tiễn, Quân chủng cũng cần chủ động tham mưu với Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về các chủ trương, giải pháp chiến lược, cơ bản, lâu dài để bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo; kịp thời tham mưu, đề xuất và trực tiếp xử lý các tình huống, không để bị động, bất ngờ. Tiếp tục tham mưu, đề xuất việc điều chỉnh tổ chức biên chế lực lượng tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, giảm tổ chức trung gian, giảm quân số phục vụ, ưu tiên cho các đơn vị làm nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, làm cơ sở để Hải quân nhân dân Việt Nam thực sự là chỗ dựa vững chắc cho ngư dân vươn khơi, bám biển./.

-----------------------

(1) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, t. I, tr. 257 - 258