Thúc đẩy hợp tác kinh tế Việt Nam - Mỹ Latinh trong bối cảnh hội nhập quốc tế

Kinh tế Mỹ Latinh và tiềm năng hợp tác

Mỹ Latinh là khu vực nằm ở phía Tây Bán cầu, bao gồm nhiều nền kinh tế có quy mô lớn, như Brazil, Mehico, Argentine, Chile. Trong thập niên đầu của thế kỷ XXI, cùng với sự trỗi dậy của các chính phủ cánh tả, không ít quốc gia trong khu vực đã có những bước phát triển mạnh mẽ. Theo số liệu của Ngân hàng Thế giới (WB), trong giai đoạn 2003 - 2013, tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) bình quân của khu vực Mỹ Latinh và Caribe đạt gần 4%, riêng năm 2010 đạt mức 6,4%⁽¹⁾.

Tuy nhiên, từ năm 2014, kinh tế khu vực rơi vào giai đoạn suy giảm do đồng thời phải đối mặt với những khó khăn cả về kinh tế và chính trị. Trong giai đoạn 2014 - 2019, tăng trưởng kinh tế Mỹ Latinh duy trì ở mức thấp, chủ yếu dao động từ 1 - 2%, thậm chí có thời điểm tăng trưởng âm. Đến năm 2020, đại dịch COVID-19 tác động nặng nề đến khu vực, khiến tăng trưởng giảm sâu xuống mức -6,6%. Theo Ủy ban Kinh tế Liên hợp quốc về Mỹ Latinh và Caribe, đại dịch COVID-19 đã làm gia tăng đáng kể số người nghèo trong khu vực⁽²⁾.

Sau khi nhiều quốc gia trên thế giới nới lỏng các biện pháp phong tỏa và hạn chế đi lại, cùng với sự phục hồi của thương mại và đầu tư quốc tế, kinh tế Mỹ Latinh tăng trưởng trở lại với tốc độ đạt 7,1% trong năm 2021 và 4% trong năm 2022, sau đó giảm xuống còn 2,3% vào các năm 2023 và năm 2024. Bên cạnh đà phục hồi chậm, các quốc gia trong khu vực phải đối mặt với nhiều thách thức, như nợ công gia tăng, lạm phát cao, tác động từ cuộc xung đột Nga - Ukraine khiến cho tình trạng thiếu hụt năng lượng và lương thực ở Mỹ Latinh trở nên trầm trọng hơn. Đặc biệt, khu vực này chịu ảnh hưởng nặng nề của áp lực lạm phát. Tỷ lệ lạm phát ở các quốc gia Brazil, Chile, Colombia đều ở khoảng 10% trong năm 2022. Riêng Argentina phải đối mặt với siêu lạm phát với tỷ lệ lạm phát ở mức ba con số trong năm 2023 và năm 2024⁽³⁾. Tăng trưởng của khu vực Mỹ Latinh giảm trong các năm 2023 và năm 2024 khi chính phủ các nước rút viện trợ tài chính, đồng thời chịu ảnh hưởng từ chính sách thắt chặt tiền tệ, lạm phát và nguy cơ suy thoái kinh tế toàn cầu.

Đại dịch COVID-19 đã gây ra những ảnh hưởng nặng nề đối với nền kinh tế khu vực Mỹ Latinh, song Mỹ Latinh vẫn được đánh giá là một trong những khu vực có tiềm năng phát triển lớn trong trung hạn và dài hạn. Trước hết, đây là khu vực giàu tài nguyên thiên nhiên, sở hữu nhiều loại khoáng sản và nguyên liệu chiến lược. Mỹ Latinh hiện nắm giữ hơn 50% trữ lượng lithium của thế giới, khoảng 2/5 trữ lượng đồng, 1/4 trữ lượng niken và cung cấp khoảng 1/2 lượng bạc toàn cầu⁽⁴⁾. Đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, những tài nguyên này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với các ngành công nghiệp công nghệ cao, sản xuất pin, xe điện và năng lượng tái tạo. Vì vậy, khu vực này đang trở thành địa bàn cạnh tranh ảnh hưởng và hợp tác kinh tế của nhiều trung tâm quyền lực lớn, trong đó có Mỹ và Liên minh châu Âu (EU), nhằm đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu chiến lược, giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.

Không chỉ giàu tài nguyên khoáng sản, Mỹ Latinh còn có lợi thế nổi bật về năng lượng tái tạo. Nguồn năng lượng xanh của khu vực Mỹ Latinh chiếm hơn 1/4 tổng nguồn cung cấp năng lượng và là một trong những nơi có tỷ lệ năng lượng tái tạo hàng đầu thế giới, được đánh giá là có tiềm năng thu hút đầu tư của nhiều quốc gia và khu vực vào các dự án năng lượng sạch. Năng lượng tái tạo, dẫn đầu là thủy điện, tạo ra hơn 60% sản lượng điện năng của khu vực, cao gấp đôi so với mức trung bình toàn cầu. Nhiều quốc gia như Brazil, Argentina, Mehico, Chile có tiềm năng lớn về điện gió và điện mặt trời. Theo đánh giá của Cơ quan Năng lượng quốc tế, Mỹ Latinh sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong quá trình chuyển đổi sang hệ thống năng lượng an toàn và bền vững trên phạm vi toàn cầu.

Bên cạnh đó, với điều kiện tự nhiên thuận lợi, đất đai màu mỡ và hệ sinh thái nông nghiệp đa dạng, Mỹ Latinh còn là khu vực cung cấp nông sản quan trọng của thế giới, với các mặt hàng chủ lực như ngũ cốc, cà phê, đường, đậu tương, thịt và nhiều loại thực phẩm khác. Theo dự báo, đến năm 2032, giá trị xuất khẩu lương thực ròng của khu vực có thể vượt 100 tỷ USD, qua đó củng cố vị thế của Mỹ Latinh là một trong những trung tâm cung ứng lương thực quan trọng nhất thế giới⁽⁵⁾.

Những đặc điểm trên cho thấy, Mỹ Latinh không chỉ là thị trường tiêu thụ tiềm năng, mà còn là đối tác có ý nghĩa chiến lược đối với các nền kinh tế đang phát triển, trong đó có Việt Nam, nhất là trong các lĩnh vực thương mại, đầu tư, năng lượng, khoáng sản, nông nghiệp và chuyển đổi xanh.

Thực trạng hợp tác kinh tế Việt Nam - Mỹ Latinh

Việt Nam và các nước Mỹ Latinh có quan hệ hữu nghị, hợp tác từ sớm và ngày càng được củng cố, mở rộng. Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với toàn bộ 33 quốc gia trong khu vực. Trong những năm gần đây, Mỹ Latinh luôn là một trong những khu vực đối tác thương mại quan trọng của Việt Nam, đặc biệt với các nền kinh tế lớn như Brazil, Argentine, Mehico, Chile. Đồng thời, Việt Nam cũng đang tích cực thâm nhập các thị trường mới nổi, như Panama, Peru, Colombia.

Với quy mô dân số hơn 670 triệu người, Mỹ Latinh là thị trường lớn, giàu tiềm năng đối với nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, như dệt may, da giày, nông sản, thủy sản, điện tử và hàng tiêu dùng. Ở chiều ngược lại, khu vực này cung cấp nguyên liệu đầu vào quan trọng phục vụ sản xuất nông nghiệp của Việt Nam như ngô, đậu tương, thức ăn chăn nuôi, khoáng sản và một số nguyên liệu công nghiệp.

Kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Mỹ Latinh trong những năm gần đây nhìn chung duy trì xu hướng tăng, dù có biến động nhất định do bối cảnh kinh tế toàn cầu khó khăn. Năm 2023, tổng kim ngạch thương mại song phương đạt 20,6 tỷ USD, giảm so với mức 22,08 tỷ USD của năm 2022⁽⁶⁾. Năm 2025, kim ngạch trao đổi thương mại giữa hai bên đạt gần 8 tỷ USD, trong đó xuất khẩu thủy sản tăng trưởng đột phá với 36,7%, tạo tiền đề vững chắc cho mục tiêu 15 tỷ USD vào năm 2030⁽⁷⁾.

Trong lĩnh vực đầu tư, hợp tác giữa Việt Nam và Mỹ Latinh có những bước tiến tích cực. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã triển khai các dự án có quy mô tại khu vực, tiêu biểu là các dự án khai thác dầu khí tại Peru, dự án viễn thông của Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) tại Peru và Haiti, cũng như một số dự án đầu tư về kết cấu hạ tầng và sản xuất hàng tiêu dùng tại Cuba. Năm 2023, Viettel công bố kế hoạch đầu tư khoảng 600 triệu USD tại Peru nhằm mở rộng phủ sóng 4G và duy trì hoạt động tại Haiti⁽⁸⁾. Ở chiều ngược lại, đến cuối năm 2022, đã có 21 quốc gia Mỹ Latinh đầu tư vào Việt Nam với 117 dự án còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký khoảng 671 triệu USD⁽⁹⁾.

Hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và các nước Mỹ Latinh còn được thúc đẩy thông qua các hiệp định thương mại và kinh tế như Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) với các nước Chile, Mehico và Peru. Ngoài ra, Việt Nam đã ký Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Chile (VCFTA), Hiệp định Thương mại Việt Nam - Cuba và nhiều thỏa thuận kinh tế khác. Các hiệp định này tạo điều kiện thuận lợi hơn về thuế quan, thủ tục thương mại và tiếp cận thị trường cho doanh nghiệp của hai bên.

Đáng chú ý, trong chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Brazil Lula da Silva (tháng 3-2025), hai nước đã trao đổi về khả năng thúc đẩy thỏa thuận thương mại giữa Việt Nam và khối MERCOSUR (gồm Brazil, Argentine, Uruguay⁽¹⁰⁾. Chuyến thăm ghi dấu bằng việc ký kết Hành động giai đoạn 2025 - 2030 trong hợp tác chiến lược về quốc phòng, nông nghiệp, năng lượng, công nghệ và thể thao⁽¹¹⁾. Trong năm 2025 - năm đảm nhiệm chức Chủ tịch luân phiên BRICS của Bra-xin, Việt Nam chính thức trở thành nước đối tác của nhóm BRICS. Tháng 7-2025, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính thực hiện trong chuyến thăm Brazil, qua đó khẳng định vai trò tích cực của Việt Nam trong các cơ chế hợp tác đa phương, đóng góp vào hòa bình, ổn định và phát triển toàn cầu.

Năm 2025 cũng là năm đánh dấu nhiều mốc quan trọng trong quan hệ của Việt Nam với khu vực Mỹ Latinh, như kỷ niệm 65 năm quan hệ Việt Nam - Cuba, 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Mehico. Những hoạt động ngoại giao cấp cao và giao lưu kinh tế, văn hóa diễn ra sôi động trong năm phản ánh sự chủ động của Việt Nam trong triển khai đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ quốc tế, đồng thời khẳng định quyết tâm mở rộng không gian hợp tác với các đối tác truyền thống và tiềm năng.

Cơ hội và thách thức đối với Việt Nam

Trong thời gian tới, hợp tác kinh tế Việt Nam - Mỹ Latinh có nhiều cơ hội phát triển.

Thứ nhất, Mỹ Latinh là thị trường tiêu thụ đông dân, các tiêu chuẩn nhập khẩu hàng hóa khá gần gũi với các tiêu chuẩn của thị trường Việt Nam; môi trường kinh doanh ở các quốc gia Mỹ Latinh tương đối thuận lợi đối với doanh nghiệp Việt Nam, tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng thị phần.

Thứ hai, cơ cấu thương mại giữa Việt Nam và Mỹ Latinh có tính bổ trợ lẫn nhau. Trong đó, Mỹ Latinh là thị trường tiếp nhận các mặt hàng xuất khẩu có thế mạnh của Việt Nam như dệt may và da giày, đồ điện tử, nông sản, thủy sản; đồng thời là nguồn cung nguyên liệu, như bông, đậu tương, thức ăn chăn nuôi, sắt thép phế liệu, chất dẻo và khoáng sản.

Thứ ba, Mỹ Latinh là khu vực giàu tài nguyên chiến lược, đặc biệt là khoáng sản, năng lượng và kim loại quan trọng phục vụ phát triển công nghiệp, công nghệ cao và chuyển đổi xanh. Đây là điều kiện thuận lợi để Việt Nam thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực năng lượng, viễn thông, khai khoáng, chế biến, chế tạo, nông nghiệp công nghệ cao và các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng lớn.

Thứ tư, việc Việt Nam tham gia hiệp định thương mại song phương và đa phương với các nước Mỹ Latinh tạo hành lang pháp lý quan trọng cho hợp tác kinh tế. Hiệp định CPTPP được xem là một trong những động lực thúc đẩy mạnh mẽ quan hệ thương mại và đầu tư giữa Việt Nam với Chile, Mehico, Peru. Cùng với đó, khả năng thúc đẩy đàm phán FTA giữa Việt Nam và khối MERCOSUR, nếu đạt kết quả, sẽ mở ra không gian hợp tác mới, giảm rào cản thuế quan và tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường khu vực.

Thứ năm, thông qua việc mở rộng hợp tác với Mỹ Latinh, Việt Nam có thể khai thác tốt hơn mạng lưới đối tác, nguồn nguyên liệu và các ưu đãi thương mại để từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng liên khu vực, qua đó gia tăng khả năng tiếp cận các thị trường lớn khác như Mỹ và Canada.

Tuy nhiên, hợp tác kinh tế Việt Nam - Mỹ Latinh vẫn đối mặt với không ít khó khăn, thách thức.

Một là, khoảng cách địa lý xa làm gia tăng chi phí vận tải và logistics, thời gian giao hàng kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam. Phương thức thanh toán trả chậm của một số thị trường trong khu vực tạo sức ép về vốn lưu động cho doanh nghiệp.

Hai là, thông tin thị trường giữa hai bên vẫn còn hạn chế. Doanh nghiệp Việt Nam chưa thực sự hiểu sâu về đặc điểm thị trường, nhu cầu tiêu dùng, hệ thống phân phối, hành vi kinh doanh và môi trường pháp lý tại nhiều quốc gia Mỹ Latinh; ngược lại, doanh nghiệp khu vực này cũng chưa có đầy đủ thông tin về Việt Nam.

Ba là, nhiều thị trường quan trọng trong khu vực áp dụng các tiêu chuẩn nhập khẩu, quy định kiểm dịch, an toàn thực phẩm, môi trường và kỹ thuật tương đối chặt chẽ. Đối với nông sản, thủy sản, thực phẩm chế biến, doanh nghiệp phải đáp ứng yêu cầu về kiểm dịch động thực vật, dư lượng hóa chất, truy xuất nguồn gốc. Đối với mặt hàng công nghiệp, điện tử, cơ khí, cần tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường, nhãn mác, chứng nhận xuất xứ và thủ tục hải quan tương đối phức tạp.

Bốn là, doanh nghiệp Việt Nam phải cạnh tranh mạnh với những nước có lợi thế về quy mô sản xuất, giá thành, năng lực logistics và hiện diện thị trường như Trung Quốc, Thái Lan, Ấn Độ, Indonesia.

Năm là, bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục tiềm ẩn nhiều bất ổn, như tăng trưởng chậm, gián đoạn chuỗi cung ứng, xung đột địa - chính trị kéo dài, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng..., qua đó làm gia tăng rủi ro đối với hoạt động thương mại, đầu tư giữa Việt Nam và Mỹ Latinh.

Hàm ý chính sách đối với Việt Nam

Có thể thấy, quan hệ hợp tác thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và các nước Mỹ Latinh trong những năm gần đây đã có bước phát triển tích cực, song vẫn chưa tương xứng với tiềm năng và nhu cầu của hai bên. Trong bối cảnh tình hình kinh tế thế giới biến động phức tạp, việc tăng cường hợp tác với Mỹ Latinh không chỉ góp phần đa dạng hóa thị trường, đối tác và chuỗi cung ứng, mà còn tạo thêm dư địa cho Việt Nam nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế, bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực và mở rộng không gian phát triển trong tiến trình hội nhập quốc tế. Để tận dụng tốt hơn cơ hội và vượt qua rào cản, thách thức trong quan hệ kinh tế - thương mại, cần triển khai đồng bộ một số giải pháp sau:

Thứ nhất, tăng cường nghiên cứu, dự báo và cung cấp thông tin thị trường. Theo đó, cần phát huy vai trò của hệ thống cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, nhất là các đại sứ quán, lãnh sự quán, thương vụ tại khu vực Mỹ Latinh, trong việc cung cấp thông tin cập nhật về nhu cầu thị trường, tiêu chuẩn nhập khẩu, chính sách thương mại, môi trường đầu tư và xu hướng tiêu dùng. Đồng thời, cần hỗ trợ doanh nghiệp kết nối hiệu quả với các hiệp hội ngành hàng, đối tác phân phối, nhà nhập khẩu sở tại; khuyến khích tham gia các hội chợ, triển lãm, diễn đàn xúc tiến thương mại để tăng khả năng tiếp cận thực tế thị trường.

Thứ hai, thúc đẩy đa dạng hóa cơ cấu hàng hóa và nâng cao giá trị gia tăng trong hợp tác kinh tế. Việt Nam cần tiếp tục phát huy lợi thế ở các mặt hàng có tính bổ trợ cao, như dệt may, da giày, điện tử; đồng thời, nâng cao chất lượng, khả năng chế biến sâu và giá trị gia tăng đối với các mặt hàng có mức độ cạnh tranh trực tiếp, như nông sản, thủy sản, thực phẩm chế biến. Bên cạnh đó, cần mở rộng hợp tác với các nước Mỹ Latinh trong nghiên cứu giống cây trồng, công nghệ chế biến, bảo quản nông sản, nông nghiệp công nghệ cao, nhằm vừa tận dụng lợi thế bổ sung, vừa góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Thứ ba, đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực chiến lược, như năng lượng, khoáng sản, viễn thông và công nghiệp công nghệ cao. Trên cơ sở tiềm năng tài nguyên của Mỹ Latinh, Việt Nam cần nghiên cứu tăng cường nhập khẩu khoáng sản chiến lược, mở rộng hợp tác đầu tư trong khai thác, chế biến khoáng sản, năng lượng tái tạo, kim loại công nghiệp và nguyên liệu phục vụ chuyển đổi xanh. Đây là hướng đi có ý nghĩa quan trọng đối với bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Thứ tư, khai thác hiệu quả các khuôn khổ hợp tác kinh tế hiện có, đồng thời thúc đẩy các cơ chế hợp tác mới. Việt Nam cần tận dụng tốt hơn các cam kết trong CPTPP, VCFTA, Hiệp định Thương mại Việt Nam - Cuba và các thỏa thuận song phương liên quan; tiếp tục thúc đẩy tiến trình đàm phán FTA với khối MERCOSUR. Việc mở rộng mạng lưới FTA sẽ góp phần giảm bớt rào cản thuế quan, đơn giản hóa thủ tục, tạo môi trường pháp lý thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.

Thứ năm, phát triển hệ thống logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Để giảm chi phí giao thương với khu vực Mỹ Latinh, cần quan tâm đầu tư phát triển hạ tầng logistics, hệ thống kho bãi, vận tải biển và các mô hình hợp tác vận tải phù hợp. Đồng thời, cần hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, cải tiến công nghệ, chuẩn hóa chất lượng sản phẩm, đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn quốc tế, qua đó tăng sức cạnh tranh và từng bước mở rộng thị phần tại khu vực.

Trong bối cảnh cục diện kinh tế thế giới tiếp tục biến động sâu sắc, việc thúc đẩy hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Mỹ Latinh có ý nghĩa không chỉ ở phương diện mở rộng thị trường, thu hút đầu tư và khai thác nguồn lực bổ sung, mà còn góp phần hiện thực hóa đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ quốc tế của Việt Nam. Với tính bổ trợ tương đối rõ về cơ cấu kinh tế, tiềm năng lớn về tài nguyên, năng lượng, nông nghiệp và thị trường, Mỹ Latinh là không gian hợp tác quan trọng mà Việt Nam cần tiếp tục quan tâm thúc đẩy trong thời gian tới. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành kết quả thực chất, cần có cách tiếp cận đồng bộ hơn từ cả phía Nhà nước và doanh nghiệp, từ hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tăng cường thông tin thị trường, cải thiện năng lực logistics đến nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của hàng hóa. Chỉ trên cơ sở đó, hợp tác kinh tế Việt Nam - Mỹ Latinh mới có thể phát triển theo hướng sâu rộng, ổn định, hiệu quả và bền vững hơn, đóng góp thiết thực vào tiến trình hội nhập quốc tế và phát triển đất nước./.

------------------

(1) World Bank Group: “GDP growth (annual %) - Latin America & Caribbean” (Tạm dịch: Tốc độ tăng trưởng GDP (% hàng năm) - Mỹ Latinh và Caribe), 2025, https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP. KD.ZG?locations=ZJ
(2) Sullivan, M. P. & Sullivan, P.: “Latin America and Caribbean: Impact of COVID-19” (Tạm dịch: Mỹ Latinh và Caribe: Tác động của đại dịch COVID-19), Congressional Research Service, ngày 6-12-2022, https://sgp.fas.org/crs/row/IF11581.pdf
(3) “Inflation rate in Argentina from 1998 to 2030” (Tạm dịch: Tỷ lệ lạm phát ở Argentina từ năm 1998 đến năm 2030), Statista, 2025, https://www.statista.com/statistics/1391766/average-inflation-rate-argentina
(4) Hoàng Lâm: “Cuộc cách mạng xanh toàn cầu sẽ bị đình trệ nếu không có ‘vàng trắng’ Lithium của Mỹ Latinh”, VnEconomy, ngày 3-5-2023, https://vneconomy.vn/automotive/cuoc-cach-mang-xanh-toan-cau-se-bi-dinh-tre-neu-khong-co-vang-trang-lithium-cua-my-latinh.htm
(5) Diệu Linh: “Mỹ Latinh trước cơ hội trở thành siêu cường hàng hóa”, Bnews, ngày 5-9-2023, https://bnews.vn/my-latinh-truoc-co-hoi-tro-thanh-sieu-cuong-hang-hoa/305295.html
(6) “Vietnam trade balance, export, imports by country and region” (Tạm dịch: Cán cân thương mại, xuất nhập khẩu Việt Nam theo quốc gia và khu vực), World Bank, 2025, https://wits.worldbank.orgg
(7) Nguyễn Thị Hằng: “Việt Nam đạt nhiều thành tựu đối ngoại nổi bật tại Mỹ Latinh trong năm 2025”, TTXVN, ngày 21-12-2025, https://baotintuc.vn/thoi-su/viet-nam-dat-nhieu-thanh-tuu-doi-ngoai-noi-bat-tai-my-latinh-trong-nam-2025-20251221090400099.htm
(8) Proinversión (Invest in Peru): “Viettel Perú will invest around US$600 million to connect rural areas with 4G services” (Tạm dịch: Viettel Peru sẽ đầu tư khoảng 600 triệu USD để kết nối các vùng nông thôn với mạng 4G), Invest in Peru, ngày 10-6-2023, https://www.investinperu.pe/en/pi/detail-news/viettel-peru-will-invest-around-us-600-million-to
(9) “Diễn đàn Thương mại Việt Nam - Mỹ Latinh 2022”, Trang thông tin Bộ Công thương Việt Nam, ngày 25-11-2022, https://moit.gov.vn/tin-tuc/hoat-dong/dien-dan-thuong-mai-viet-nam-my-latinh-nam-2022.html
(10) Francesco Guarascio & Khanh Vu: “Brazil, Vietnam discuss plane, beef deals and BRICS summit” (Tạm dịch: Brazil và Việt Nam thảo luận về hợp đồng máy bay, thịt bò và hội nghị thượng đỉnh BRICS), Reuters, ngày 28-3-2025, https://www.reuters.com/world/brazils-lula-meet-vietnams-leaders-boost-trade-ties-2025-03-288
(11) “Opening a new chapter in Vietnam-Brazil friendship and cooperation” (Tạm dịch: Khởi mở chương mới trong quan hệ hữu nghị và hợp tác Việt Nam-Brazil), Báo Nhân dân điện tử, ngày 28-3-2025, https://en.nhandan.vn/opening-a-new-chapter-in-vietnam-brazil-friendship-and-cooperation-post145826. html