Những sự kiện quốc tế đáng chú ý trong tuần (từ ngày 3 đến ngày 9-5-2010)

1. Mỹ công bố quy mô kho vũ khí hạt nhân

Ngày 3-5-2010, lần đầu tiên Mỹ tiết lộ về quy mô kho vũ khí hạt nhân của nước này, vén lên bức màn bao phủ những con số từng một thời được coi là "tối mật". Theo thông cáo của Bộ Quốc phòng Mỹ, "tính đến ngày 30-9-2009, kho vũ khí hạt nhân của Mỹ có 5.113 đầu đạn". Con số này bao gồm cả những đầu đạn sẵn sàng được triển khai trong thời gian ngắn và những đầu đạn "thụ động" nằm trong kho ở "trạng thái không hoạt động". Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết, từ năm tài chính 1994 đến 2009, Mỹ đã phá hủy 8.748 đầu đạn hạt nhân. Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma cảnh báo những nước không từ bỏ kho vũ khí hạt nhân sẽ phải chịu kết cục bị cô lập.  Việc Mỹ công bố kho vũ khí hạt nhân của mình diễn ra chỉ chưa đầy một tháng sau khi Tổng thống B. Ô-ba-ma và Tổng thống Nga Đ.Mét-vê-đép ký Hiệp ước cắt giảm vũ khí tiến công chiến lược (START) mới, cắt giảm số đầu đạn hạt nhân của mỗi bên xuống còn 1.550 đơn vị.

2. Kinh tế Mỹ La-tinh và Ca-ri-bê phục hồi nhanh

Ngày 4-5-2010, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) công bố dự báo kinh tế mới nhất về “Triển vọng kinh tế Tây Bán cầu”, trong đó nhấn mạnh kinh tế khu vực Mỹ La-tinh và Ca-ri-bê (LAC) đã phục hồi nhanh hơn dự báo và có thể đạt tốc độ tăng trưởng trung bình 4% trong năm 2010 sau khi suy giảm 1,8% trong năm 2009. IMF đã chia các nền kinh tế LAC thành bốn nhóm nước, gồm các nước xuất khẩu hàng hóa và tiếp cận được các thị trường tài chính toàn cầu; các nước xuất khẩu hàng hóa khác; các nước nhập khẩu hàng hóa và phụ thuộc vào du lịch nước ngoài; và cuối cùng là nhóm các nước nhập khẩu hàng hóa và phụ thuộc vào nguồn tiền lao động xuất khẩu. Thể chế tài chính đa phương này khuyến cáo mỗi nhóm nước cần có các chính sách kinh tế khác nhau phù hợp với thực tế để đảm bảo nền kinh tế phát triển bền vững. Tuy nhiên, IMF cũng cảnh báo những thách thức đối với các nền kinh tế LAC ngay cả khi các điều kiện tài chính bên ngoài thuận lợi. Các nguồn tài chính bên ngoài dễ dàng đến với các nền kinh tế LAC nhưng nếu không quản lý tốt và sử dụng hiệu quả, các nguồn lực này cũng sẽ không bền vững. Vì vậy, các nước trong khu vực cần xử lý thận trọng nguy cơ này, đặc biệt tránh thúc đẩy mức cầu và tín dụng quá nhanh vì sự tăng trưởng bùng nổ trong bối cảnh như vậy có thể dẫn tới khủng hoảng.

3. Hội nghị quốc tế an ninh mạng toàn cầu lần thứ nhất

5. "Quốc hội treo" tại Anh

Ngày 6-5-2010, hơn 44 triệu cử tri Anh đã đã đi bỏ phiếu bầu Quốc hội mới tại 50.000 điểm bầu cử trên toàn quốc để chọn ra 650 nghị sỹ từ 650 khu vực bầu cử. Kết quả kiểm phiếu sơ bộ vào đầu giờ sáng 7-5-2010 cho thấy, cuộc tổng tuyển cử ngày 6-5 ở Anh đã cho ra đời “quốc hội treo” đầu tiên ở xứ sở sương mù kể từ năm 1974. Theo kết quả sơ bộ do tập đoàn truyền thông BBC của Anh tiết lộ, đảng Bảo thủ đối lập giành được sự ủng hộ lớn nhất từ các cử tri, chiếm 291/650 ghế trong Quốc hội. Tiếp đến là Công đảng cầm quyền với 251 ghế và đảng đối lập Dân chủ Tự do được 52 ghế. Các đảng khác giành 27 ghế. Mặc dù còn 29 ghế chưa được công bố, song "quốc hội treo" là chắc chắn vì cho dù giành trọn số ghế còn lại thì đảng Bảo thủ vẫn không hội đủ 326 ghế quá bán trong quốc hội để thông qua các quyết sách quan trọng. Thủ tướng đương nhiệm Gô-đơn Brao sẽ phải tìm kiếm sự ủng hộ của các đảng khác có chân trong quốc hội. Các chỉ số chứng khoán và đồng bảng Anh trong phiên giao dịch ngày 7-5 tại Luân đôn đều giảm mạnh. Chỉ số chứng khoán FTSE 100 giảm hơn 1,3% xuống còn 5.193,05 điểm - mức thấp nhất kể từ đầu năm nay. Đồng bảng Anh cũng giảm 2% so với đồng USD xuống còn 1,46 bảng/USD. Các thị trường lo ngại, với một "quốc hội treo" Chính phủ nước này sẽ gặp khó khăn khi cần thực hiện các chính sách cải cách kinh tế cần thiết.

6. Báo động tình trạng khai thác tràn lan năng lượng và tài nguyên trên thế giới

Ngày 6-5-2010 tại Hội nghị lần thứ 18 của Ủy ban Liên hợp quốc về Phát triển bền vững (CSD) ở Niu Oóc (Mỹ), Chủ tịch CSD Lu-ít Phéc-xai-ơ (Luis Fecile) nêu rõ, thế giới đang đứng trước hàng loạt thách thức như khai thác cạn kiệt khoáng sản, tái sinh phế thải, nguy cơ hơn 200 hóa chất độc thâm nhập vào máu thai nhi ngay từ trong bụng mẹ... Những thách thức này đòi hỏi lãnh đạo các nước phải có các chiến lược cụ thể và ý chí chính trị mạnh mẽ để giải quyết triệt để. Vấn đề then chốt là làm thế nào để đạt được tăng trưởng và phát triển vừa xanh vừa cân bằng trong bối cảnh dân số gia tăng thông qua quản lý tốt hơn các nguồn tài nguyên, nhất là các biện pháp có thể tách biệt được phát triển với việc sử dụng các nguồn tài nguyên. Xu hướng tiêu dùng hiện nay tác động xấu hệ sinh thái, khí hậu, lương thực, nguồn nước và sức khỏe con người. Chủ tịch CSD cho biết, trong khi các nước phát triển và một số nước đang phát triển mới nổi tiêu dùng quá mức thì có tới hơn một tỉ người không đủ tiêu dùng ngay cả nguồn tài nguyên thiết yếu nhất để tồn tại như lương thực, nước, nhà ở... 20% dân số ở các nước giàu tiêu dùng tới 77% tổng tiêu dùng toàn cầu trong khi 20% dân số ở các nước nghèo nhất chỉ tiêu dùng chưa đầy 1,3%.

7. Ngân hàng thế giới có Giám đốc điều hành mới

Chủ tịch Ngân hàng Thế giới (WB) Rô-bớt Dôi-lích (Robert B.Zoellick) vừa thông báo, bà Xri Muy-lai-ni In-đro-oa-ti (Sri Mulyani Indrawati), Bộ trưởng Tài chính In-đô-nê-xi-a, được bổ nhiệm vào vị trí Giám đốc điều hành của WB và sẽ chính thức đảm nhận chức trách tại WB từ ngày 1-6-2010. Trong vòng 4 năm tới, bà X. In-đro-oa-ti sẽ quản lý hoạt động của WB tại các khu vực Mỹ La-tinh, Ca-ri-bê, Trung Đông, Bắc Mỹ, Đông Á và Thái Bình Dương. Ông R.Dôi-lích nhận xét “Bà In-đro-oa-ti là một Bộ trưởng Tài chính xuất sắc. Trong vị trí mới, bà sẽ đóng vai trò trung tâm trong việc quản lý và lãnh đạo WB thực hiện các chương trình cải cách, hỗ trợ khách hàng và lường trước được những thách thức trong tương lai”. Ngay sau khi nhận được thông báo của WB, Tổng thống In-đô-nê-xi-a Xu-xi-lô Bam-bang Yu-đô-y-ô-nô (Susilo Bambang Yudhoyono) đã đồng ý chấp thuận đơn xin từ chức Bộ trưởng Tài chính của bà Xri Muy-lai-ni In-đro-oa-ti, đồng thời hoàn tất các thủ tục để bà nhận chức vụ mới tại WB. Bà Xri Muy-lai-ni In-đro-oa-ti (47 tuổi) là Bộ trưởng Tài chính In-đô-nê-xi-a từ năm 2005, đồng thời là nhà hoạch định chính sách lớn của quốc gia này và có đóng góp quan trọng đưa quốc đảo lớn nhất Đông Nam Á thoát khỏi khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Bà Xri Muy-lai-ni In-đro-oa-ti từng đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng như Bộ trưởng kinh tế In-đô-nê-xi-a, Quốc vụ khanh phụ trách Cơ quan kế hoạch phát triển quốc gia, thành viên Ban Giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

8. Thế giới kỷ niệm 65 năm Chiến thắng phát-xít

Ngày 9-5-2010, một Lễ duyệt binh kỷ niệm lần thứ 65 Ngày Chiến thắng đặc biệt và nhiều ý nghĩa nhất từ trước tới nay đã được tổ chức tại Mát-xcơ-va (Nga) với sự tham gia lần đầu tiên của quân đội các nước chủ chốt trong khối đồng minh cùng với Hồng quân Liên Xô trong cuộc chiến đấu tiêu diệt chủ nghĩa phát-xít. Khoảng 30 nguyên thủ quốc gia, người đứng đầu các nước và các tổ chức quốc tế đã có mặt trên Lễ đài trong Lễ kỷ niệm hoành tráng và xúc động. Cùng với Liên bang Nga, nhiều nước trên thế giới tổ chức hoạt động kỷ niệm này. Tại Pháp, Tổng thống N.Xác-cô-di tới đặt hoa tại tượng Tướng Charles de Gaulle, gửi lời chúc mừng đến những cựu chiến binh tham gia thế chiến thứ 2. Pháp tổ chức diễu binh tại Prô-van-xơ. Còn tại Anh, Thái tử Sác-lơ (Charle) cùng Thủ tướng G.Brao (Gordon Brown) và đại diện các đảng tới đặt hoa tại Đài tưởng niệm những Anh hùng vô danh tại Thủ đô Luân-đôn. Trước đó, ngày 6-5, Liên hợp quốc tổ chức phiên họp đặc biệt kỷ niệm 65 năm chiến thắng chủ nghĩa phát-xít, vinh danh những người đã quên mình trong cuộc đấu tranh vì tự do và giải phóng dân tộc.

9. IMF thông qua khoản vay 30 tỉ ơ-rô cho Hy Lạp

Ngày 9-5-2010, IMF đã chính thức thông qua khoản cứu trợ 30 tỉ ơ-rô cho Hy Lạp, một phần trong khoản cứu trợ chung trị giá 110 tỉ ơ-rô của các nước khu vực đồng ơ-rô và IMF dành cho Hy Lạp trong vòng 3 năm. Theo một người phát ngôn của IMF, khoản cứu trợ cho Hy Lạp lần này lớn gấp 32 lần so với hạn mức mà IMF dành cho bất kỳ nước thành viên nào trong trường hợp khó khăn tài chính. Trong cuộc họp ngày 6-5, tại Li-xbon, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cũng đã quyết định giữ nguyên lại suất cơ bản ở mức thấp kỷ lục 1%, trong khi nỗ lực ngăn chặn sự lây lan của cuộc khủng hoảng nợ tại Hy Lạp đến các nước khác trong khu vực sử dụng đồng tiền chung ơ-rô. Trước đó, ngày 5-5, hàng trăm nghìn người Hy Lạp đã tham gia cuộc bãi công toàn quốc, phản đối các biện pháp kinh tế khắc khổ của Chính phủ để đổi lấy gói cứu trợ này. Cuộc bãi công đã làm tê liệt các hoạt động ở Thủ đô A-ten. Nhiều chuyến bay trong nước và quốc tế bị hủy, bệnh viện đóng cửa. Những người biểu tình lo ngại các biện pháp kinh tế "thắt lưng buộc bụng" của Chính phủ sẽ khiến sản xuất và tiêu dùng đình trệ, nền kinh tế suy giảm mạnh. Thị trường tài chính thế giới cũng phản ứng tiêu cực trước tình hình ở Hy Lạp./.

*** Những sự kiện quốc tế đáng chú ý trong tuần (từ ngày 26-4 đến ngày 2-5-2010)