Kết quả thực hiện thí điểm chủ trương bầu ban thường vụ, bí thư, phó bí thư tại các đảng bộ cơ sở ở miền Trung - Tây Nguyên

TCCS - Đến cuối tháng 3-2010, hơn một nửa trong tổng số đảng bộ cơ sở được chọn thực hiện thí điểm theo chủ trương bầu trực tiếp ban thường vụ (BTV), bí thư (BT), phó bí thư (PBT) tại đại hội đảng bộ cơ sở ở khu vực miền Trung - Tây Nguyên đã tiến hành xong. Qua theo dõi, bước đầu rút ra được nhiều vấn đề bổ ích trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện chủ trương mới này.

Quán triệt và thực hiện chủ trương của Trung ương Đảng về thí điểm đại hội đảng bộ cơ sở bầu trực tiếp BTV, BT, PBT tại đại hội, các tỉnh, thành phố ở miền Trung - Tây Nguyên chọn 214 đảng bộ cơ sở, chiếm tỷ lệ 6,54% trên tổng số đảng bộ cơ sở trong khu vực, để chỉ đạo đại hội thí điểm (tỉnh Quảng Nam 24, Đắk Lắk 23, Thừa Thiên - Huế 22, Gia Lai 21, Bình Định 20, Quảng Bình 19, Quảng Ngãi 17, Quảng Trị 16, Khánh Hòa 15, thành phố Đà Nẵng 14, Phú Yên 13, Kon Tum 10, Đắk Nông 8). Trong đó, số đảng bộ trong sạch, vững mạnh là 149, chiếm 65,93%; đảng bộ hoàn thành tốt nhiệm vụ là 59, chiếm 26,11%; còn lại là những đảng bộ hoàn thành nhiệm vụ. Phần lớn đảng bộ có từ 30 - 200 đảng viên; có 30 đảng bộ trên 200 đảng viên (13,27%), 17 đảng bộ cơ sở trên 300 đảng viên (7,52%) và 4 đảng bộ có dưới 30 đảng viên.

Trên cơ sở Hướng dẫn số 24 - HD/BTCTW, ngày 06-3-2009, của Ban Tổ chức Trung ương (TCTW) về hướng dẫn thực hiện chủ trương đại hội đảng bộ cơ sở trực tiếp bầu ban thường vụ, bí thư, phó bí thư, Ban Thường vụ các tỉnh ủy, thành ủy trong khu vực đều ban hành kế hoạch lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện; Ban Tổ chức tỉnh ủy, thành ủy ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể về nội dung và các bước tiến hành; công tác chuẩn bị nhân sự trước đại hội; quy trình bầu BTV, BT, PBT tại đại hội; về tên gọi, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của BTV, BT, PBT,... Một số tỉnh còn thành lập Ban chỉ đạo, Tổ công tác, Đoàn công tác để giúp Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thành ủy, Huyện ủy, Quận, Thị ủy và Đảng ủy trực thuộc theo dõi chỉ đạo các đảng bộ cơ sở được chọn đại hội thí điểm. Sau đại hội, một số nơi tổ chức rút kinh nghiệm tại chỗ để phát huy những mặt tốt, đồng thời uốn nắn, khắc phục những mặt còn hạn chế, thiếu sót,...

Đến cuối tháng 3-2010, trong khu vực đã có 157 đảng bộ cơ sở tổ chức đại hội thí điểm xong, đạt 56,19%. Các tỉnh Gia Lai, Khánh Hòa, Kon Tum, Quảng Trị, thành phố Đà Nẵng đã hoàn thành đại hội thí điểm đảng bộ cơ sở. Qua theo dõi, có thể rút ra một số kết quả bước đầu như sau:

- Hầu hết các cấp ủy đương nhiệm triển khai thực hiện khá tốt các bước về công tác nhân sự trước đại hội, thể hiện được tính dân chủ, công khai, khách quan trong quá trình chuẩn bị nhân sự như: rà soát, bổ sung quy hoạch cán bộ và quy hoạch cấp ủy khóa mới; tổ chức cho các chi bộ giới thiệu nhân sự cấp ủy; lấy ý kiến của đại diện Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội ở cơ sở về nhân sự. Các cấp ủy, ban thường vụ đều đề cao trách nhiệm trong quá trình chuẩn bị nhân sự cấp ủy, ban thường vụ, bí thư, phó bí thư cho nhiệm kỳ mới. Danh sách nhân sự các chức danh nhiệm kỳ mới do cấp ủy triệu tập đại hội chuẩn bị được báo cáo công khai tại đại hội...

Nhờ chuẩn bị khá tốt các bước về công tác nhân sự trước đại hội, nên nhiều đại hội chỉ bầu một lần đã đủ số lượng cấp ủy, BTV, BT, PBT như: Đại hội Đảng bộ phường An Hải Bắc, quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng, Đảng bộ xã Quảng Phước, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên - Huế, Đảng bộ Công ty Cổ phần Lâm đặc sản xuất khẩu (Quảng Nam), Đảng bộ xã Cam Hiệp Bắc, huyện Cam Lâm, tỉnh Khánh Hòa, Đảng bộ xã Đắc Xú, huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum, v.v.. Những người trúng cử cấp ủy, BTV, BT, PBT về cơ bản đều trong nguồn quy hoạch cán bộ và dự kiến của cấp ủy triệu tập đại hội. ở một số đại hội, có người vừa trúng cử thường vụ đảng ủy đã mạnh dạn ứng cử chức danh bí thư Đảng ủy và được đại hội tín nhiệm bầu với số phiếu 100% (Đại hội Đảng bộ sở Tài nguyên và Môi trường Khánh Hòa; Đại hội Đảng bộ phường 3, thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên ). Đại hội Đảng bộ xã Quảng Phước, Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên - Huế có nhiều người, kể cả nữ tự ứng cử vào cấp ủy, BTV, BT, PBT...

- Một số đại hội thí điểm thực hiện đầy đủ 4 nội dung: Tổng kết việc thực hiện nghị quyết đại hội đảng bộ xã, phường, thị trấn, cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp, đơn vị lực lượng vũ trang, doanh nghiệp,... nhiệm kỳ qua và xác định phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ của các đảng bộ cơ sở trong nhiệm kỳ tới; thảo luận, đóng góp ý kiến vào dự thảo văn kiện đại hội đại biểu cấp huyện, thị, thành phố, quận, đảng bộ trực thuộc tỉnh ủy, thành ủy; bầu ban chấp hành, BTV, BT, PBT; bầu đoàn đại biểu dự đại hội đảng bộ cấp trên. Nghị quyết của đại hội nêu lên được những chỉ tiêu cụ thể về kinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng, xây dựng Đảng,...

- Phần lớn đại hội thí điểm có danh sách bầu cử cấp ủy nhiều hơn số lượng cần bầu trên dưới 15%, có nơi trên 15% ( Đại hội Đảng bộ xã Cam Hiệp Bắc, danh sách đề cử 18 đ/c để bầu ban chấp hành 15 đ/c, dư 3 đ/c (20%); Đảng bộ phường An Hải Bắc bầu cấp ủy có số dôi 18% (20/17)... Danh sách bầu ban thường vụ nhiều hơn số lượng cần bầu nhiều nơi phấn đấu bảo đảm tỷ lệ 20%, một số nơi danh sách bầu bí thư, phó bí thư cũng có số dư.

- Hầu hết các đảng bộ cơ sở đại hội thí điểm đều tổ chức nghiên cứu, quán triệt nghiêm túc Chỉ thị số 37 -CT/TW về “ Đại hội đảng các cấp tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng”; Quyết định số 220 - QĐ/TW của Bộ Chính trị về “Quy chế bầu cử trong Đảng”; Hướng dẫn số 24 - HD/BTCTW về “Thực hiện chủ trương thí điểm đại hội đảng bộ cơ sở trực tiếp bầu ban thường vụ, bí thư, phó bí thư”,... nên đã vận dụng tốt và viện dẫn được các quy định, quy chế, hướng dẫn của Trung ương vào các nội dung của đại hội, nhất là công tác nhân sự trong đại hội rõ ràng, chặt chẽ, được đại hội nhất trí cao.

- Nhân sự cấp ủy nhiệm kỳ 2010 - 2015 ở một số nơi có sự đổi mới khá cao, như xã Cam Hiệp Bắc chiếm 53,3% (8/15 đồng chí); Đảng bộ xã Đức Bình Tây, huyện Sông Hinh, Đảng bộ phường 3, thành phố Tuy Hòa của tỉnh Phú Yên chiếm trên 40%. Một số nơi mạnh dạn cơ cấu đảng viên nữ vào cấp ủy khóa mới nên tỷ lệ cấp ủy là nữ đạt khá cao (Đảng bộ phường An Hải Bắc chiếm 35,3%; Đảng bộ Quảng Phước, Đảng bộ thị trấn Diên Khánh, huyện Diên Khánh, Khánh Hòa, đều chiếm 23,5%,...). Tỷ lệ cấp ủy trẻ dưới 30 tuổi chiếm khá đông (Đảng bộ xã Quảng Phước chiếm 23,5%). Có nơi đảng viên dưới 26 tuổi cũng được đại hội bầu vào cấp ủy (Đảng bộ xã Cam Hiệp Bắc; Đảng bộ xã Tam Dân, huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam).

- Công tác tuyên truyền và trang trí đại hội nhiều nơi tổ chức rất tốt, trang trí hội trường trang nghiêm, bên ngoài cờ, khẩu hiệu, áp-phích, pa-nô rực rỡ; biểu diễn văn nghệ chào mừng đại hội; các cháu thiếu nhi đến tặng hoa và chúc mừng,... Thậm chí, có đại hội như Đại hội Đảng bộ phường Cửa Đại, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam còn tổ chức truyền thanh trực tiếp, trình chiếu hình ảnh trong đại hội những tư liệu hoạt động của đảng bộ trong nhiệm kỳ qua để minh họa báo cáo chính trị của Đại hội thêm sinh động.

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc thực hiện thí điểm chủ trương đại hội đảng bộ cơ sở trực tiếp bầu BTV, BT, PBT vẫn còn một số hạn chế:

- Do cấp trên chưa chuẩn bị kịp dự thảo báo cáo chính trị nên đại hội thí điểm một số nơi chưa được thảo luận và tham gia đóng góp ý kiến vào dự thảo văn kiện của cấp trên trực tiếp. Về thời gian có nơi chỉ đại hội trong 1 ngày nên tạo ra sự căng thẳng trong đại hội và bỏ qua một số quy trình về nhân sự (Đại hội Đảng bộ Viễn thông Khánh Hòa).

- Nhiều nơi xây dựng được “kịch bản”, văn bản hóa các nội dung đại hội để giúp Đoàn chủ tịch đại hội điều hành, nhưng việc điều hành của Đoàn Chủ tịch vẫn còn lúng túng, nhất là điều hành công tác nhân sự trong đại hội. Một số nơi bầu cấp ủy chưa bảo đảm yêu cầu về số dư (Đảng bộ Viễn thông Khánh Hòa mới đạt 13,3%); danh sách đề cử bầu bí thư, phó bí thư không có số dư (Đại hội Đảng bộ phường Cam Linh, Cam Ranh, Khánh Hòa; Đảng bộ xã Đắc Xú, huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum...) Tỷ lệ nữ trong cấp ủy, ban thường vụ một số nơi còn thấp, có nơi không có nữ trong ban thường vụ.

- Do đại hội trực tiếp bầu cấp ủy, BTV, BT, PBT, bầu đoàn đại biểu dự đại hội cấp trên (cả chính thức và dự khuyết) nên có đến 6 lần bầu cử (kể cả bầu đại biểu dự khuyết) do vậy Đoàn Chủ tịch điều hành công tác bầu cử gặp nhiều lúng túng; Tổ kiểm phiếu hoạt động rất vất vả.

- Có một vài nơi, do công tác chuẩn bị nhân sự bí thư, ban thường vụ chưa thật kỹ nên vào đại hội bầu không trúng so với dự kiến của cấp ủy đương nhiệm (Đại hội Đảng bộ Trường Chính trị - Hành chính tỉnh Gia Lai; Đại hội Đảng bộ xã Ninh Phú, huyện Ninh Hòa, Khánh Hòa; Đại hội Đảng bộ xã Rơ Ngây, huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam. Đại hội đảng bộ xã Phong Chương, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên - Huế bầu thiếu 1 cấp ủy viên,...)

- Một số đảng bộ do không nghiên cứu kỹ các quy định quy chế, hướng dẫn của Trung ương nên chưa thực hiện đầy đủ quy trình, nguyên tắc, thủ tục trong đại hội, có nơi chưa thực hiện việc đề cử, ứng cử đã vội vàng chốt danh sách bầu cử; hoặc bỏ qua một số bước khi bầu cử ban thường vụ. Sự hướng dẫn, chỉ đạo của cấp trên trực tiếp có nơi chưa thật sâu sát và chặt chẽ nên chưa kịp thời uốn nắn những hạn chế, thiếu sót của một số đại hội đảng bộ cơ sở,...

Từ thực tiễn các đại hội thí điểm trực tiếp bầu BTV, BT, PBT ở các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên, có thể rút ra một số vấn đề quan trọng trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thành công đại hội sau:

1. Cấp ủy cơ sở cần tổ chức cho cán bộ, đảng viên nghiên cứu quán triệt nghiêm túc chủ trương của Trung ương về thí điểm đại hội đảng bộ cơ sở trực tiếp bầu BTV, BT, PBT tại đại hội; làm rõ mục đích của chủ trương là mở rộng dân chủ bầu cử trong Đảng, phát huy quyền làm chủ trực tiếp của đảng viên; đồng thời phát huy hơn nữa trí tuệ, đề cao ý thức trách nhiệm của toàn đảng bộ trong việc xây dựng, nâng cao chất lượng cấp ủy, BTV, BT, PBT, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng và chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên. Qua đó, tạo sự đồng thuận và ủng hộ của cán bộ, đảng viên và nhân dân. Đây là yếu tố rất cơ bản để đại hội thành công.

2. Cần có sự chỉ đạo tập trung, sâu sát của Ban Thường vụ tỉnh ủy, thành ủy, huyện ủy, thị ủy, quận ủy, đảng ủy trực thuộc; sự hướng dẫn cụ thể của Ban Tổ chức Trung ương, Ban Tổ chức các tỉnh, thành ủy về công tác chuẩn bị nhân sự trước đại hội; về quy trình, trình tự bầu cấp ủy, BTV, BT, PBT.

3. Các đảng bộ cơ sở được chọn đại hội thí điểm là những đảng bộ được công nhận từ hoàn thành nhiệm vụ trở lên. Đây cũng là yếu tố rất quan trọng để các đảng bộ cơ sở tổ chức đại hội thí điểm thành công tốt đẹp.

4. Mở rộng và phát huy dân chủ hơn nữa trong Đảng, tạo điều kiện thuận lợi cho mỗi cấp ủy viên, mỗi đảng viên nâng cao ý thức trách nhiệm trong công tác xây dựng đảng bộ trong sạch, vững mạnh và có trách nhiệm cao trong việc lựa chọn, bầu cử các chức danh lãnh đạo của từng đảng bộ.

5. Trước đại hội, các cấp ủy cần chuẩn bị chu đáo các nội dung có liên quan đến công tác nhân sự như: rà soát, bổ sung quy hoạch cán bộ, quy hoạch cấp ủy; nhận xét đánh giá cán bộ; nhân sự cấp ủy, BTV, BT, PBT khoá mới,... Các nội dung này là những định hướng cơ bản, những kênh thông tin chính thống về nhân sự để đảng viên, đại biểu nghiên cứu tham khảo trước khi trực tiếp bầu BTV, BT, PBT./.