Những sự kiện quốc tế đáng chú ý trong tuần (từ ngày 24 đến ngày 30-5-2010)

Từ ngày 24 đến ngày 25-5-2010, tại Đại lễ đường Nhân dân ở thủ đô Bắc Kinh, Trung Quốc đã diễn ra cuộc đối thoại chiến lược và kinh tế Trung Quốc - Mỹ vòng hai với sự tham gia của khoảng 50 đại diện hai nước. Trong phiên họp kéo dài hai ngày này, phần đối thoại kinh tế do Phó Thủ tướng Trung Quốc Vương Kỳ Sơn và Bộ trưởng Tài chính Mỹ Ti-mô-thi Ghết-nơ (Timothy Geithner) đồng chủ trì. Phần đối thoại chiến lược do Ủy viên Quốc vụ Trung Quốc Đới Bỉnh Quốc và Ngoại trưởng Mỹ Hi-la-ry Clin-tơn đồng chủ trì. Sau hai ngày thảo luận, cuộc Đối thoại Kinh tế và Chiến lược Trung - Mỹ vòng hai đã khép lại với việc hai bên cùng cam kết tăng cường hợp tác song phương về nguyên tắc tài chính, thúc đẩy quá trình phục hồi của nền kinh tế toàn cầu, chống chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch trong thương mại quốc tế, tăng cường cải cách tài chính và các vấn đề quốc tế quan trọng. Bên lề cuộc đối thoại, hai bên còn ký kết nhiều hiệp định liên quan đến thương mại, môi trường, năng lượng và kiểm soát dịch bệnh. Mặc dù vấn đề tỷ giá đồng nhân dân tệ (NDT) được đem ra thảo luận tại hội nghị song không thu được kết quả mang tính đột phá nào.

2. Kỷ niệm 10 năm ngày Liên hợp quốc thông qua hai nghị định thư

Ngày 25-5-2010, nhân kỷ niệm 10 năm thông qua hai nghị định thư nghiêm cấm việc buôn bán, khiêu dâm và mại dâm trẻ em cũng như bảo vệ thanh thiếu niên trong các cuộc xung đột vũ trang, tại trụ sở của Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) ở Niu-oóc (Mỹ), Liên hợp quốc đã phát động chiến dịch vận động các nước hướng tới mục tiêu đến năm 2012 toàn thế giới thông qua các văn kiện này. Theo điều tra của Liên hợp quốc, tại Nê-pan có hơn 2.000 trẻ em bị buộc phải cầm súng. Tình trạng này cũng rất nghiêm trọng tại Cốt-đi-voa (Cote d'Ivoire) và Công-gô (Congo). Tổng thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-mun kêu gọi Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc có các biện pháp cứng rắn trừng trị các nước và các nhóm vũ trang tiếp tục chiêu mộ lính là trẻ em. Về vấn nạn buôn bán và lạm dụng tình dục trẻ em, các quan chức Liên hợp quốc phụ trách các vấn đề trẻ em cho rằng buôn bán, lạm dụng tình dục và bạo lực đối với trẻ em dưới mọi hình thức vẫn là những thách thức đối với xã hội, đồng thời nhấn mạnh việc có thêm nhiều quốc gia phê chuẩn Nghị định thư nghiêm cấm việc buôn bán, khiêu dâm và mại dâm trẻ em và Nghị định thư bảo vệ thanh thiếu niên trong các cuộc xung đột vũ trang sẽ giúp thế giới tiến gần hơn tới mục tiêu xây dựng một thế giới lý tưởng cho trẻ em. Hiện có 132 nước đã phê chuẩn Nghị định thư bảo vệ trẻ em trong các cuộc xung đột vũ trang và 137 quốc gia đã thông qua Nghị định thư này.

3. Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-EU lần thứ 18

Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-EU lần thứ 18 đã diễn ra từ ngày 26 - 27-5-2010 tại Ma-đrit, Tây Ban Nha, với sự tham dự của Bộ trưởng Ngoại giao và đại diện 10 nước ASEAN và 27 nước EU. Với chủ đề “Đối tác trong liên kết khu vực”, các bộ trưởng chia sẻ đánh giá quan hệ và hợp tác giữa ASEAN và EU tiếp tục phát triển tích cực và hiệu quả với việc triển khai nhiều hoạt động cụ thể trong Chương trình công tác 2009-2010. Hiện nay, EU là một trong các đối tác thương mại và đầu tư hàng đầu của ASEAN, với kim ngạch thương mại 2 chiều đạt trên 202 tỉ USD, chiếm khoảng 11,9% tổng kim ngạch thương mại của ASEAN. Về phương hướng hợp tác trong thời gian tới, các bộ trưởng nhất trí ASEAN và EU sẽ gia tăng nỗ lực thực hiện toàn diện Kế hoạch hành động triển khai Tuyên bố Nu-rem-bớc (Nuremberg) về Quan hệ Đối tác tăng cường, trong đó tiếp tục ưu tiên hợp tác về kinh tế - thương mại và ứng phó với các thách thức chung như chống phổ biến vũ khí hủy diệt, chống khủng bố, an ninh lương thực, năng lượng, bệnh dịch, thiên tai và biến đổi khí hậu… EU khẳng định tiếp tục ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc và khuôn khổ hợp tác khu vực và hỗ trợ ASEAN liên kết khu vực và xây dựng Cộng đồng, thông qua nâng cao năng lực, phát triển nguồn lực và đào tạo, hợp tác về tiêu chuẩn - chất lượng, giao thông, môi trường... Các bộ trưởng đã thông qua Danh mục các hoạt động hợp tác ưu tiên giữa ASEAN và EU giai đoạn 2011-2012. Kết thúc Hội nghị, hai tổ chức đã ký "Tuyên bố Ma-đrít". Đây cũng là tuyên bố của EU và ASEAN về hội nhập giữa hai khu vực.

4. Hội nghị Tư lệnh Cảnh sát ASEAN (ASEANAPOL) lần thứ 30

Từ ngày 24 đến ngày 27-5-2010, tại thủ đô Phnôm-pênh (Cam-pu-chia), Hội nghị Tư lệnh Cảnh sát ASEAN (ASEANAPOL) lần thứ 30 đã kết thúc với sự tham dự của gần 300 sĩ quan cảnh sát cao cấp thuộc 10 nước thành viên ASEAN và các bên đối tác hội thoại gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ô-xtrây-li-a, Niu Di-lân, các đại diện của Ban Thư ký ASEANAPOL và Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế (Interpol). Hội nghị đã thảo luận biện pháp tăng cường chống khủng bố, buôn bán ma túy, vận chuyển trái phép vũ khí, tăng cường an ninh hàng hải và an ninh mạng, trao đổi tình hình tội phạm xuyên quốc gia, cách thức tăng cường quan hệ ASEANPOL và Interpol, việc triển khai Hệ thống dữ liệu điện tử ASEANPOL (e-ADS). Tuyên bố chung kết thúc Hội nghị nêu rõ trưởng đoàn các nước đã trao đổi quan điểm về sự tiến bộ và biện pháp hướng tới triển khai hàng loạt biện pháp, đặc biệt là làm thế nào để các nước thành viên có thể hợp tác hiệp quả nhất trong cuộc chiến chống tội phạm xuyên quốc gia. Ngoài ra, các trưởng đoàn cũng đã thảo luận với đại diện các nước đối tác đối thoại của ASEANAPOL về các chủ đề như củng cố hợp tác đa phương, nhất là trong các lĩnh vực củng cố luật pháp. Các bên đã nhất trí phát triển chương trình hành động cụ thể mà các nước thành viên ASEANAPOL và các bên đối tác hội thoại đều phải thực hiện. Hội nghị ASEANAPOL lần thứ 31 sẽ được tổ chức tại Lào.

5. Hội nghị Bộ trưởng Lao động ASEAN lần thứ 21

Sau gần 1 tuần làm việc tích cực, Hội nghị Bộ trưởng Lao động ASEAN lần thứ 21 cùng với các hội nghị bên lề đã kết thúc thành công tốt đẹp, với sự đồng thuận của tất cả các nước thành viên ASEAN trong việc phát triển và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng được nhu cầu phát triển của từng nước thành viên cũng như toàn khu vực. Việc Hội nghị đã đặt ra chủ đề “Phát triển nguồn nhân lực cho phục hồi và phát triển kinh tế” có ý nghĩa khoa học và thực tiễn khi các nền kinh tế thế giới nói chung và khu vực nói riêng đã có những dấu hiệu phục hồi sau cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Tại Hội nghị lần này, các nước thành viên ASEAN không chỉ thống nhất thông qua các văn kiện hợp tác quan trọng như Kế hoạch hành động của Bộ trưởng Lao động ASEAN giai đoạn 2010 - 2015 với nhiều nội dung quan trọng như phát triển nguồn nhân lực, thúc đẩy việc làm bền vững, phúc lợi xã hội và bảo trợ xã hội, thúc đẩy và bảo vệ quyền của lao động di cư. Bên cạnh đó, các nước ASEAN cũng đã chia sẻ những kinh nghiệm phát triển nguồn nhân lực, từ đó thúc đẩy tiến trình xây dựng một thị trường lao động chung với những tiêu chuẩn ASEAN, đáp ứng được yêu cầu của toàn khối cũng như yêu cầu quốc tế. Những kết quả đạt được tại Hội nghị Bộ trưởng lao động ASEAN 21 cùng các Hội nghị liên quan sẽ đánh dấu một bước quan trọng trong tiến trình hợp tác phát triển ASEAN và giữa ASEAN với các bên đối tác. Đồng thời, đây cũng sẽ là những khuyến nghị của Bộ trưởng Lao động các nước ASEAN đệ trình lên Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN 17 dự kiến diễn ra vào tháng 10 tới tại Hà Nội.

6. Kỷ niệm Ngày châu Phi 25-5

Cách đây 47 năm, ngày 25-5-1963, Tổ chức Thống nhất châu Phi tiền thân của Liên minh châu Phi (gọi tắt là AU) - tổ chức mang tính lục địa đầu tiên của châu Phi ra đời. Sự kiện này thể hiện khát vọng tự do của những người dân châu Phi, và từ đó trở đi, ngày 25-5 hằng năm, được lấy làm Ngày châu Phi. Hiện nay AU bao gồm 53 thành viên. Với chương trình châu Phi cải cách, châu lục này đang đứng trước những thách thức và cơ hội của thế kỷ XXI. Là lục địa lớn thứ hai trên thế giới với tổng diện tích trên 30 triệu km2, chỉ sau châu Á, châu Phi có tổng số dân khoảng 800 triệu. Sức hút của châu Phi là những tiềm năng chưa được khai thác, là sự hùng vĩ của thiên nhiên và tính đa dạng sinh thái. Trong lục địa châu Phi “mới” này, những thách thức của châu lục sẽ được giải quyết và vượt qua bằng những chiến lược mới, cách tiếp cận mới và một cách làm mới, góp phần khai thác triệt để những cơ hội lớn vì lợi ích của người dân. Năm nay, với quyết định của AU lấy Nam Phi làm trọng điểm để vinh danh giải vô địch bóng đá thế giới lần đầu tiên được tổ chức tại châu Phi, chủ đề Ngày châu Phi năm 2010 là “Xây dựng và gìn giữ hòa bình thông qua thể thao ở châu Phi”. AU hy vọng qua sự kiện này, qua những hình ảnh biểu trưng của các vận động viên, có thể truyền đi bức thông điệp vì hòa bình trên toàn châu lục, cũng như trên toàn thế giới.

7. Tổ chức OECD kết nạp thêm bốn thành viên mới

Ngày 27-5-2010, Thủ tướng các nước Ét-xtô-ni-a (Estonia), Xlô-ve-ni-a (Slovenia), I-xra-en (Israel) và Chi-lê (Chile) đã tham dự một buổi lễ đánh dấu việc các nước này chính thức trở thành thành viên Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD). Buổi lễ công nhận được tổ chức trong khuôn khổ cuộc họp cấp bộ trưởng của Tổ chức này do Thủ tướng I-ta-li-a Xi-vi-ô Bê-lút-cô-ni (Silvio Berlusconi) chủ trì tại Pa-ri (Pháp). Tại buổi lễ, Thủ tướng I-ta-li-a đã trao cho các thành viên mới bản sao quyết định của Hội đồng OECD ngày 10-5 về quy chế thành viên OECD. Tổng Thư kí OECD En-giô Gu-ri-a (Angel Gurria) cho biết tiến trình đàm phán về việc năm nước, gồm Ét-xtô-ni-a, Xlô-vơ-ni-a, I-xra-en, Chi-lê và Nga gia nhập OECD đã bắt đầu từ năm 2007. Trong tháng năm này, bốn nước Ét-xtô-ni-a, Xlô-ve-ni-a, I-xra-en và Chi-lê đã chính thức gia nhập "ngôi nhà" chung gồm 35 quốc gia thành viên này. OECD là tổ chức quốc tế có uy tín hỗ trợ việc thảo luận và tìm kiếm các giải pháp hiệu quả cho các vấn đề kinh tế - xã hội.

8. Hội nghị kiểm điểm thực hiện Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NTP)

Từ ngày 3 đến ngày 28-5-2010, Hội nghị kiểm điểm thực hiện Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NTP) tổ chức ở Niu-oóc (Mỹ) với sự tham dự của hơn 100 quốc gia nhằm tăng cường chế độ không phổ biến vũ khí hạt nhân quốc tế và cải thiện tình trạng an ninh và an toàn vật liệu hạt nhân cũng như các cơ sở liên quan đã kết thúc. Văn bản cuối cùng của kỳ họp tái khẳng định cam kết của 5 cường quốc hạt nhân trong việc hủy bỏ kho vũ khí hạt nhân của mình và kêu gọi Liên hợp quốc tổ chức hội nghị về Trung Đông không có vũ khí hạt nhân vào năm 2012, đồng thời cũng tái khẳng định tầm quan trọng của việc I-xra-en tham gia NPT và đặt tất cả các cơ sở hạt nhân của họ dưới sự bảo vệ của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA). Ngày 26-5-2010, Liên hợp quốc cho biết có thêm hai nước là Cộng hòa Trung Phi và Tri-ni-đát và Tô-ba-gô (Trinidad and Tobago) phê chuẩn Hiệp ước cấm thử vũ khí hạt nhân toàn diện (CTBT), đưa tổng số nước đã phê chuẩn lên con số 153. CTBT được đưa ra ký kết năm 1996 và cho đến nay đã có 182 nước tham gia ký. Ông Ti-bô Tót (Tibor Tóth), Thư ký quản trị Ủy ban soạn thảo cho Hiệp ước cấm thử vũ khí hạt nhân toàn diện (CTBTO) cho rằng, sự kiện có thêm hai nước phê chuẩn CTBT sẽ giúp CTBT tiến gần hơn đến việc được phê chuẩn trên toàn cầu. Cùng ngày, Chính phủ Anh đã lần đầu tiên công khai số lượng kho vũ khí hạt nhân của nước này. Giới chức Anh cho biết, họ hiện có 225 đầu đạn hạt nhân. Đây được xem như một động thái khuyến khích CTBT. Trước đó, Mỹ cũng đã công khai số lượng đầu đạn hạt nhân có trong kho hiện có là 5.113. Hội nghị lần này đã có bước khởi đầu tốt đẹp, nhưng các cuộc thảo luận sau đó đã bị chững lại trong vấn đề thực hiện khu vực phi vũ khí hạt nhân tại Trung Đông và một thời khóa biểu rõ ràng cho việc giải giáp vũ khí hạt nhân.

9. U-crai-na không tham gia vào các khối OKDB và NATO

Ngày 28-5-2010, trả lời phỏng vấn báo 2000, U-crai-na, Ngoại trưởng Công-xtan-tin Gri-chen-cô (Konstantin Grishenko) đã loại trừ khả năng U-crai-na tham gia Tổ chức Hiệp ước An ninh tập thể (OKDB) do Nga đứng đầu. Ngoại trưởng Gri-chen-cô khẳng định U-crai-na chủ trương không tham gia bất kỳ khối quân sự nào, vì vậy, không thể có khả năng U-crai-na sẽ tham gia OKDB. Trước đó ngày 27-5, theo tuyên bố của Tổng thống Vích-to Y-a-nu-cô-vích, U-crai-na chưa sẵn sàng gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) do không được đa số người dân ủng hộ. Tổng thống Y-a-nu-cô-vích cho rằng việc U-crai-na gia nhập NATO vào thời điểm này là "phi thực tế", bởi vì để trở thành thành viên chính thức của tổ chức quân sự lớn nhất hành tinh này thì tiêu chí đầu tiên phải được đa số người dân ủng hộ, trong khi số liệu các cuộc thăm dò dư luận cho thấy hơn 50% người dân U-crai-na phản đối kế hoạch gia nhập NATO, chỉ có hơn 1/3 ủng hộ. Trong khi đó, phát biểu tại một hội nghị phối hợp chính sách đối ngoại được tổ chức cùng ngày tại Ki-ép, Ngoại trưởng U-crai-na Công-xtan-tin Gri-chen-cô tuyên bố vấn đề nước này gia nhập NATO đã bị đưa ra khỏi chương trình nghị sự của chính phủ. Theo ông Gri-chen-cô, kế hoạch này không những không được người dân ủng hộ, mà còn ảnh hưởng tiêu cực tới chính sách đối ngoại của U-crai-na.

10. Trung - Nhật - Hàn bàn biện pháp tăng cường hợp tác

Từ ngày 29 đến ngày 30-5-2010, tại đảo Chê-du (Jeju) ở miền nam Hàn Quốc, các nhà lãnh đạo Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc đã có cuộc họp thượng đỉnh thường niên lần thứ ba, kể từ năm 2008. Trong ngày họp đầu tiên, Tổng thống Hàn Quốc Li Miêng Pắc đã cùng Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo và Thủ tướng Nhật Bản Y-u-ki-ô Ha-tô-y-a-ma thảo luận về một loạt vấn đề, tập trung vào các kế hoạch đẩy nhanh hợp tác khu vực và nhất thể hóa giữa ba nền kinh tế; trao đổi quan điểm về việc cùng nỗ lực hoàn tất việc hợp tác nghiên cứu khả thi vào năm 2012, sau đó tiến hành đàm phán cấp chính phủ tiến tới thiết lập khu vực thương mại tự do giữa Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản, khu vực hiện chiếm tới 16% GDP toàn cầu. Ngoài ra, các nhà lãnh đạo cũng bàn tới mối quan hệ hợp tác giữa ba nước trong các lĩnh vực như môi trường, văn hóa, công nghệ và ngăn chặn thảm họa; những vấn đề kinh tế quốc tế quan trọng và cách thức thúc đẩy hơn nữa hoạt động thương mại và cùng nhấn mạnh nguyện vọng đẩy nhanh đàm phán với hy vọng vào mùa hè năm nay có thể ký kết được hiệp định hợp tác đầu tư tay ba, cũng như việc sớm nhất thành lập quỹ nghiên cứu chung để tài trợ cho các cuộc nghiên cứu về những vấn đề mà ba nước cùng quan tâm như môi trường, khoa học đời sống và một số lĩnh vực khác./.

*** Những sự kiện quốc tế đáng chú ý trong tuần (từ ngày 17 đến ngày 23-5-2010)