Những sự kiện quốc tế đáng chú ý trong tuần (từ ngày 14-7 đến ngày 20-7-2014)

Hội nghị BRICS lần thứ sáu

Các nhà lãnh đạo nhóm BRICS và Nam Mỹ tại Hội nghị. Ảnh: THX/TTXVN

Trong hai ngày 15 và 16-7-2014, tại Bra-xin diễn ra Hội nghị thượng đỉnh lần thứ sáu Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS, gồm Bra-xin, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi). Tại Hội nghị, lãnh đạo các nước BRICS đã ký thỏa thuận thành lập Ngân hàng Phát triển mới (NDB) sau thời gian dài thảo luận. Ngân hàng này sẽ có số vốn đóng góp ban đầu là 100 tỷ USD được chia đều cho các nước sáng lập. Ngân hàng sẽ tài trợ cho các dự án hạ tầng và phát triển bền vững tại các nước thành viên cũng như các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển khác. Tại Hội nghị, Quỹ Dự trữ khẩn cấp (CRA) cũng được nhất trí thành lập, với quy mô ban đầu là 100 tỷ USD nhằm giúp các nước thành viên ứng phó với sức ép thanh khoản ngắn hạn liên quan đến việc Mỹ dừng chính sách kích thích kinh tế.

Việc thành lập NDB làm đối trọng với Ngân hàng Thế giới (WB) và CRA như một IMF nhỏ được xem như bước đi đầu tiên của BRICS hướng tới việc tái định hình hệ thống tài chính toàn cầu vốn do phương Tây chi phối.

Tại Hội nghị, Tổng thống Bra-xin Đin-ma Rút-xép (Dilma Rousseff), đã nhắc lại yêu cầu cấp thiết phải xem xét lại quyền bỏ phiếu tại Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) cho tương xứng với với sức nặng không thể phủ nhận của các nền kinh tế mới nổi trong nền kinh tế toàn cầu. Các nước BRICS muốn rằng IMF phải đạt được thỏa thuận cuối cùng về hạn ngạch bỏ phiếu vào tháng 01-2015.

Quốc tế lên án chiến dịch trên bộ của I-xra-en tại Ga-da

Ngay sau khi nội các an ninh I-xra-en quyết định mở cuộc tấn công trên bộ tại Dải Ga-da của Pa-le-xtin ngày 17-7, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Ban Ki Mun hối thúc I-xra-en chấm dứt việc gây thương vong cho thường dân Pa-le-xtin, đồng thời nhấn mạnh rằng cuộc xung đột này không thể giải quyết bằng giải pháp quân sự. Ngoại trưởng Pháp Lô-răng Pha-bi-út (Laurent Fabius) bày tỏ hết sức lo ngại về cuộc tấn công trên bộ của I-xra-en và kêu gọi nước này kiềm chế. Ông nhấn mạnh bảo vệ thường dân và tránh gây thêm thương vong là nhiệm vụ quan trọng.

Chính quyền Mỹ cũng chỉ trích I-xra-en đã không nỗ lực ngăn thương vong cho người dân ở Ga-da. Nữ phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Gien Pxa-ki (Jen Psaki) mô tả việc trẻ em thiệt mạng trong chiến dịch của I-xra-en là “kinh hoàng”, đồng thời đề nghị I-xra-en “cố gắng gấp đôi” để tránh làm dân thường thương vong. Bên cạnh đó, bà G. Pxa-ki cũng lên án hành động bắn rocket và súng cối vào các mục tiêu dân sự của I-xra-en.

Về phần mình, Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Rê-xép Éc-đô-gan (Recep Erdogan) đã có những lời chỉ trích mạnh nhất từ trước tới nay đối với I-xra-en khi ông cáo buộc Ten A-víp cố tình tiến hành một “cuộc diệt chủng có hệ thống” chống lại người Pa-le-xtin. Trong phản ứng của mình, Tổng thống Pa-le-xtin Ma-mút Áp-bát (Mahmoud Abbas) kêu gọi I-xra-en ngừng ngay chiến dịch tấn công trên bộ vào Ga-da, đồng thời khẳng định rằng hành động này chỉ làm tăng thêm đổ máu và cản trở các nỗ lực chấm dứt xung đột.

Báo chí nước ngoài đưa tin về việc Trung Quốc di dời giàn khoan

Ngày 17-7-2014, mạng tin Sankei (Nhật Bản) đăng bài viết với dòng tít “Do áp lực quốc tế và tính toán sai lầm, Trung Quốc buộc phải di dời giàn khoan ở Biển Đông”. Bài báo nêu rõ việc Trung Quốc quyết định di dời giàn khoan sớm hơn so với dự kiến một tháng là do Trung Quốc phải chịu áp lực mạnh mẽ từ cộng đồng quốc tế. Việt Nam đã nhận được sự ủng hộ của dư luận quốc tế, trong khi các nước Đông Nam Á ngày càng mất niềm tin vào Trung Quốc. Theo hãng tin Kyodo, kể từ đầu tháng 5 đến nay, việc Trung Quốc triển khai giàn khoan trong khoảng hai tháng rưỡi đã gây ra những tình huống căng thẳng, trong đó có các vụ tàu Trung Quốc đâm, va vào tàu công vụ và tàu cá Việt Nam. Tuy nhiên, việc Trung Quốc di dời giàn khoan sớm hơn so với dự kiến cho thấy Bắc Kinh đang cố gắng xoa dịu tình hình. Mạng tin Yomiuri cũng cho rằng việc Trung Quốc di dời giàn khoan cho thấy Bắc Kinh muốn sớm kết thúc hoạt động của giàn khoan trước thời điểm diễn ra Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF) vào tháng 8.

Trong khi đó, tờ The Times of India (Ấn Độ) nhận định việc Trung Quốc di chuyển giàn khoan khỏi khu vực gần quần đảo Hoàng Sa ở Biển Đông đã làm giảm nguy cơ đụng độ, song ít có khả năng phục hồi được quan hệ giữa hai nước. Cũng theo The Times of India, việc Trung Quốc triển khai giàn khoan được coi như một phần chiến lược của Bắc Kinh dần dần “khoanh vùng” tranh chấp của Trung Quốc tại Biển Đông.

Các nước G20 tái khẳng định cam kết thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

Các bộ trưởng thương mại Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) tái khẳng định cam kết đối với tự do thương mại, coi đây là động lực chính thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và trao đổi hàng hóa xuyên biên giới, hướng tới mục tiêu tốc độ tăng trưởng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tăng thêm 2% trong 5 năm tới. Phát biểu với báo giới ngày 19-7-2014 sau hội nghị tại Xít-ni (Ô-xtrây-li-a), Bộ trưởng Thương mại nước chủ nhà An-đru Rốp (Andrew Robb) cho biết, bộ trưởng các nước khẳng định tiếp tục thực hiện các cam kết trong Thỏa thuận Ba-li mà 160 thành viên Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) đạt được hồi tháng 12 năm ngoái. Theo thỏa thuận 9 điểm này, các nước cam kết sẽ xóa bỏ rào cản thương mại toàn cầu, tạo điều kiện thuận lợi cho các nước đang phát triển tăng cường hoạt động thương mại với các nước phát triển trên thị trường toàn cầu.

Tại Hội nghị, giới chức thương mại G20 đã thảo luận về phương thức biến tự do thương mại trở thành động lực chính thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cũng như hoạt động đầu tư và thương mại trong bối cảnh các nước đều thắt chặt các chính sách tài chính và nguồn thu ngân sách sụt giảm. Theo Bộ trưởng A. Rốp, cùng với việc đưa ra một chương trình phát triển kinh tế đầy tham vọng, Hội nghị cũng dành thời gian thảo luận về các sáng kiến riêng thúc đẩy tăng trưởng GDP phù hợp với đặc thù kinh tế mỗi nước.

Dư luận quốc tế về vụ máy bay MH17

Các nhân viên cứu hộ di chuyển thi thể nạn nhân vụ tai nạn máy bay MH17. Ảnh: Reuters/TTXVN

Ngày 20-7-2014, các nước thành viên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã lên án vụ gây ra tai nạn máy bay mang số hiệu MH17 của Hãng hàng không Ma-lai-xi-a Airline tại miền Đông U-crai-na ngày 17-7. Tuyên bố của Ngoại trưởng các nước ASEAN kêu gọi tiến hành một cuộc điều tra đầy đủ, độc lập và minh bạch thảm họa trên, nhấn mạnh rằng không ai được cản trở công tác điều tra.

Trước đó, ngày 19-7, Tổng thống Nga V. Pu-tin đã có cuộc điện đàm với Thủ tướng Hà Lan Mác Rút (Mark Rute) trong đó hai bên nhấn mạnh cần mở một cuộc điều tra mang tính quốc tế và do Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO) chủ trì, với sự tham gia của tất cả các bên có liên quan. Hai bên cũng nhấn mạnh cần phải bảo đảm hoạt động của các quan sát viên Tổ chức an ninh và hợp tác châu Âu (OSCE) và các chuyên gia quốc tế cần phải được tiếp cận nơi xảy ra tai nạn.

Bộ Ngoại giao Mỹ ra tuyên bố kêu gọi Nga gây áp lực buộc lực lượng chủ trương liên bang hóa hạ vũ khí và đối thoại với Chính phủ U-crai-na, ngăn chặn dòng vũ khí và chiến binh vào miền Đông U-crai-na và cho phép các quan sát viên OSCE bảo đảm an ninh tại khu vực biên giới. Trong khi đó tại U-crai-na, chính quyền và phe nổi dậy đổ lỗi cho nhau về việc làm chậm trễ quá trình điều tra. Tổng thống U-crai-na P. Pô-rô-sen-cô (Petro Poroshenko) tuyên bố các quan sát viên OSCE một lần nữa bị lực lượng nổi dậy tại miền Đông cản trở tại khu vực hiện trường tai nạn máy bay.

Hội nghị quốc tế về AIDS lần thứ 20 tại Trung tâm hội nghị Men-bơn thuộc bang Vích-to-ri-a của Ô-xtrây-li-a đã dành một phút mặc niệm để tưởng nhớ 6 đồng nghiệp thiệt mạng trong vụ MH17. Trong số 6 chuyên gia tử nạn có nhà nghiên cứu nổi tiếng người Hà Lan Giô-ép Lan-giê (Joep Lange), Chủ tịch Hội quốc tế về AIDS nhiệm kỳ 2002 - 2004. Ông đã dành hơn 30 năm cho hoạt động phòng, chống AIDS, đặc biệt là ở châu Phi và châu Á./.