Phát huy sức mạnh toàn dân, bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia

Nền biên phòng toàn dân là sức mạnh tổng hợp của toàn dân, của cả hệ thống chính trị và các tiềm lực của toàn xã hội, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước và sự tham gia của toàn dân, trong đó Bộ đội Biên phòng (BĐBP) là lực lượng nòng cốt, chuyên trách. Đây là cơ sở, nền tảng của thế trận biên phòng toàn dân, luôn gắn kết chặt chẽ với nền quốc phòng toàn dân và nền an ninh nhân dân.

Từ thực tiễn công tác vận động quần chúng xây dựng và bảo vệ biên giới ở các địa phương thời kỳ trước năm 1986, nhằm phát huy trách nhiệm và sức mạnh của cả nước, của toàn dân, của tuyến sau với tuyến trước, phục vụ nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ biên giới quốc gia, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh BĐBP đã tham mưu với Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) ban hành Quyết định số 16/HĐBT, ngày 22-2-1989, về tổ chức “Ngày Biên phòng” trong cả nước (từ ngày 3-3-1989). Đây là chủ trương lớn, quan trọng của Đảng, Nhà nước, vừa thể chế hóa cuộc vận động toàn dân tham gia xây dựng và bảo vệ biên giới Tổ quốc, vừa là bước chuyển biến mới về lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức bảo vệ biên giới trong thời kỳ mới; đồng thời, khẳng định rõ hơn vai trò nòng cốt, chuyên trách của BĐBP, nâng cao ý thức trách nhiệm của cộng đồng và tạo động lực mạnh mẽ của toàn quân, toàn dân, của cả hệ thống chính trị tham gia xây dựng và bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia, tạo hành lang pháp lý cho công tác vận động nhân dân của các cấp, các ngành, các địa phương hướng về biên giới, biển đảo. Thực hiện Nghị quyết số 8b-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa VI, ngày 27-3-1990, về “Đổi mới công tác quần chúng của Đảng, tăng cường mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân”, Đảng ủy Bộ đội Biên phòng đã ra Nghị quyết số 73 và Tư lệnh Bộ đội Biên phòng ra Chỉ thị số 17 về “Đổi mới công tác vận động nhân dân bảo vệ biên giới”. Những năm qua, công tác vận động nhân dân của BĐBP đã thực sự đổi mới, cán bộ, chiến sĩ các đơn vị không chỉ dừng lại ở “bốn cùng” (cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng nói tiếng địa phương), mà còn quán triệt và thực hiện tốt phương châm “Nghe dân nói, nói cho dân hiểu, làm cho dân tin”. Công tác vận động nhân dân của BĐBP đã đi vào các lĩnh vực cụ thể của đời sống xã hội, mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân, như giúp đỡ nhân dân về cây trồng, vật nuôi, tăng gia sản xuất, khám, chữa bệnh, dạy chữ cho đồng bào, triển khai các chương trình, dự án kinh tế - xã hội, góp phần xóa đói, giảm nghèo cho nhân dân vùng sâu, vùng xa, vùng cao, biên giới, biển, đảo,... Qua đó, tham mưu cho cấp ủy, chính quyền các địa phương xây dựng hệ thống chính trị cơ sở ngày càng vững mạnh; tuyên truyền, vận động và tổ chức nhân dân tham gia bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới theo hướng nhân dân tự quản đường biên, cột mốc và an ninh, trật tự đến từng xóm, bản. Công tác tuyên truyền, vận động nhân dân của BĐBP ngày càng thiết thực, phù hợp với đối tượng, đi vào quần chúng, để đồng bào hiểu, làm theo. Thực hiện phương châm “nói đi đôi với làm”, BĐBP đã giúp dân bằng những việc làm thiết thực và hiệu quả nhất. 

Để thường xuyên duy trì và tăng cường hiệu quả hoạt động của phong trào “Ngày Biên phòng” trong cả nước, cứ 5 năm một lần, Thủ tướng Chính phủ lại có văn bản chỉ đạo các ngành, các cấp, các địa phương đẩy mạnh hoạt động “Ngày Biên phòng” lên một tầm cao mới. Đặc biệt, ngày 17-6-2003, tại Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XI đã thông qua Luật Biên giới quốc gia, trong đó quy định lấy ngày 3-3 hằng năm là “Ngày Biên phòng toàn dân”. Đến nay, qua 25 năm thực hiện “Ngày Biên phòng toàn dân”, các phong trào “Quần chúng tham gia xây dựng và bảo vệ biên giới”, “Cả nước hướng về biên giới, hải đảo” và nhiều phong trào khác đã được hình thành, phát triển sâu rộng. Năm năm gần đây (2008 - 2013), đã xuất hiện nhiều mô hình, cách làm sáng tạo, hiệu quả, như các phong trào “Thanh niên xung kích bảo vệ đường biên”, “Người phụ nữ vì biên giới”, “Phụ nữ giúp nhau xóa đói, giảm nghèo”, “Thôn xóm bình yên, gia đình hòa thuận”, “Già làng, trưởng bản gương mẫu”, “Phủ xanh đất trống, đồi trọc”, “Xóa mù chữ, phổ cập giáo dục tiểu học cho con em dân tộc”, “Tổ tàu thuyền an toàn, bến bãi văn hóa”, “Họ đạo gương mẫu”, “Bộ đội Biên phòng chung sức xây dựng nông thôn mới”,...; và kiều bào ta ở nước ngoài cũng có nhiều hoạt động rất thiết thực hướng về biên giới, biển, đảo của Tổ quốc, như sưu tầm tư liệu, tranh ảnh về chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa,...

Cùng với việc tổ chức quán triệt sâu sắc, triển khai thực hiện có hiệu quả các nghị quyết của Trung ương Đảng, Quân ủy Trung ương, Đảng ủy và Bộ Tư lệnh BĐBP,… lực lượng BĐBP đã có nhiều sáng kiến, chủ động ký kết nhiều chương trình phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Ủy ban Dân tộc, Hội Nông dân Việt Nam, Hội Người cao tuổi Việt Nam, Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh,... nhằm huy động sức mạnh tổng hợp của toàn dân, của cả hệ thống chính trị bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia. 

Thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Đảng ủy và Bộ tư lệnh BĐBP, với phương châm “Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt”, từ năm 1999 đến nay, bộ chỉ huy biên phòng các tỉnh, thành phố đã thực hiện chủ trương tăng cường cán bộ biên phòng cho các xã biên giới, hải đảo đặc biệt khó khăn (đến nay đã có tổng cộng gần 3.000 cán bộ biên phòng được tăng cường cho các xã, trong đó có nhiều đồng chí giữ chức danh bí thư, phó bí thư đảng ủy xã, phó chủ tịch ủy ban nhân dân xã). Đội ngũ cán bộ tăng cường cho các xã có bản lĩnh chính trị vững vàng, gương mẫu trong đạo đức, lối sống, phát huy tốt vai trò, trách nhiệm, nắm chắc tình hình, tích cực tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương về phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng - an ninh, củng cố, xây dựng các tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể nhân dân trong sạch, vững mạnh; tham mưu xây dựng quy chế làm việc của đảng ủy, hội đồng nhân dân, ủy ban nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể, từng bước đưa chế độ sinh hoạt, công tác của các tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể đi vào nền nếp; góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý, điều hành của cấp ủy, chính quyền cơ sở và các tổ chức đoàn thể. Mối quan hệ giữa Đảng, chính quyền với nhân dân ở các tuyến biên giới chặt chẽ hơn, uy tín của BĐBP với địa phương và các ngành được nâng cao, qua đó, khẳng định ngày càng rõ hơn vai trò, vị trí của đội ngũ cán bộ biên phòng tăng cường cho các xã biên giới, hải đảo. Đội ngũ cán bộ tăng cường thực sự là chỗ dựa vững chắc của cấp ủy, chính quyền và nhân dân biên giới. 

Để giúp địa phương phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, những năm qua, BĐBP đã triển khai hơn 110 dự án phát triển kinh tế vừa và nhỏ, với tổng số vốn gần 1.040 tỷ đồng, trong đó, nhiều dự án có ý nghĩa rất thiết thực, đạt hiệu quả cao. Những công trình điện, đường, trường, trạm, đặc biệt là đường tuần tra biên giới, được quan tâm đầu tư xây dựng, vừa tạo diện mạo mới, khởi sắc cho vùng biên, vừa là những “cột mốc sống” khẳng định chủ quyền, biên cương Tổ quốc, góp phần quan trọng phát triển kinh tế - xã hội, đẩy mạnh giao thương, hợp tác phát triển giữa hai bên biên giới; đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào các dân tộc từng bước được cải thiện; kết cấu hạ tầng được xây dựng, nâng cấp, tạo diện mạo mới cho nhiều khu vực biên giới, tạo lòng tin và sự đồng thuận trong nhân dân... Đó là điều kiện thuận lợi, là yếu tố hết sức quan trọng để đồng bào các dân tộc yên tâm gắn bó, xây dựng và bảo vệ biên giới ngày càng vững mạnh. 

Đất nước ta đang đứng trước nhiều cơ hội và cả những khó khăn, thách thức. Để thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XI của Đảng, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ IX, hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ công tác biên phòng trong tình hình mới, cán bộ, chiến sĩ BĐBP tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang của đơn vị hai lần được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, đoàn kết phấn đấu, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong xây dựng nền biên phòng toàn dân vững mạnh, xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị với các nước láng giềng, phục vụ tốt đường lối đối ngoại của Đảng; xây dựng BĐBP vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, đoàn kết, thống nhất, nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới.

Sự nghiệp bảo vệ biên giới quốc gia là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, trong đó BĐBP là lực lượng nòng cốt, chuyên trách và nguồn lực tại chỗ hết sức quan trọng là quần chúng nhân dân ở khu vực biên giới, biển, đảo. Xây dựng và bảo vệ biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác cùng phát triển là vấn đề chiến lược quan trọng, cấp thiết, thể hiện chủ trương, quan điểm nhất quán của Đảng, Nhà nước ta. Kỷ niệm 25 năm Ngày Biên phòng toàn dân và 55 năm Ngày truyền thống Bộ đội Biên phòng, chúng ta tự hào ôn lại và phát huy những thành tích, chiến công của lực lượng BĐBP, đã góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân bảo vệ vững chắc toàn vẹn lãnh thổ, chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia, đóng góp xứng đáng vào những thành tựu chung của đất nước. 

Năm 2014 và những năm tới, tình hình thế giới, khu vực tiếp tục phát triển năng động, hòa bình, ổn định, hợp tác vẫn là xu thế chủ đạo, tạo ra những điều kiện và cơ hội thuận lợi cho việc xây dựng nền quốc phòng toàn dân nói chung, nền biên phòng toàn dân nói riêng. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số nhân tố tiềm ẩn phức tạp, khó lường; các thế lực thù địch đẩy mạnh kích động các vấn đề nhạy cảm về biên giới, lãnh thổ, chia rẽ, phá hoại truyền thống đoàn kết giữa đồng bào các dân tộc, các tôn giáo ở khu vực biên giới, đặt ra những yêu cầu, nhiệm vụ mới cần phải tăng cường công tác xây dựng thế trận biên phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân, góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới Tổ quốc, xây dựng khu vực biên giới ngày càng vững mạnh toàn diện. Tình hình đó đòi hỏi cấp ủy, chỉ huy các cấp trong BĐBP cần tiếp tục thực hiện tốt một số nội dung cơ bản sau:

Một là, tiếp tục quán triệt sâu sắc và thực hiện có hiệu quả các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Đảng ủy và Bộ Tư lệnh BĐBP về công tác dân vận trong tình hình mới và đổi mới công tác vận động nhân dân ở khu vực biên giới; thường xuyên tăng cường tuyên truyền, giáo dục và nâng cao nhận thức cho cán bộ, chiến sĩ về đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với đồng bào các dân tộc, các tôn giáo; chú trọng những nội dung liên quan trực tiếp đến công tác vận động nhân dân ở khu vực biên giới, vùng biển, đảo Tổ quốc. 

Hai là, các đơn vị BĐBP cần phối hợp tốt với các ngành, các cấp, các lực lượng, tổ chức, đoàn thể nhân dân, các địa phương trong việc tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới, xây dựng nền biên phòng toàn dân vững mạnh gắn với xây dựng nền quốc phòng toàn dân và nền an ninh nhân dân vững chắc. 

Ba là, chủ động tham mưu cho cấp ủy, chính quyền các địa phương trong việc phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, thực hiện tốt Ngày Biên phòng toàn dân; kịp thời giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp trong nội bộ nhân dân, không để kẻ địch và phần tử xấu lợi dụng các vấn đề dân tộc, tôn giáo, dân chủ, nhân quyền để kích động thành vấn đề chính trị phức tạp và tạo ra “điểm nóng” trên biên giới.

Bốn là, tiếp tục đổi mới nội dung, đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới Tổ quốc; xây dựng các phong trào và mô hình phát triển kinh tế - xã hội thiết thực, hiệu quả, phù hợp với đặc điểm, tình hình trên các tuyến biên giới.

Năm là, xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác chuyên trách vận động nhân dân có đủ năng lực, trình độ, có hiểu biết về công tác dân vận, có phương pháp và tác phong công tác gần gũi với quần chúng nhân dân, hiểu và nói được tiếng đồng bào các dân tộc, có năng lực hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao. 

Sáu là, chủ động, tích cực bảo vệ từ xa, kết hợp giữa xây dựng nền quốc phòng toàn dân với xây dựng thế trận biên phòng toàn dân; chú trọng xây dựng hệ thống chính trị cơ sở ở khu vực biên giới, biển, đảo vững mạnh; nắm vững quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, kiên định về chiến lược, mềm dẻo về sách lược trong xử lý các tình huống. 

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ công tác biên phòng, cán bộ, chiến sĩ BĐBP phải dựa chắc vào nhân dân, phát huy sức mạnh của toàn dân, của cả hệ thống chính trị; kết hợp chặt chẽ phát triển kinh tế - xã hội với củng cố quốc phòng - an ninh và mở rộng quan hệ đối ngoại; gắn bảo vệ an ninh biên giới với an ninh nội địa... Bộ đội Biên phòng cần tiếp tục được chăm lo xây dựng vững mạnh toàn diện, luôn gắn bó mật thiết với nhân dân, phát huy truyền thống vẻ vang, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia, xứng đáng với sự tin cậy của Đảng, Nhà nước và nhân dân./.