Công bố kết quả khảo sát cảm nhận về Nhà nước và thị trường ở Việt Nam

Nội dung của khảo sát tập trung vào các vấn đề: Việt Nam chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường; Quyết định giá cả (do Nhà nước hay theo thị trường); Cải cách doanh nghiệp nhà nước (DNNN); Cải thiện tính minh bạch và khả năng tiếp cận và Cảm nhận về tình hình kinh tế.

Theo kết quả cuộc khảo sát do WB và Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp thực hiện (từ tháng 8 đến tháng 10-2011) với khoảng 250 người tại các cơ quan nhà nước trung ương, 250 người tại các cơ quan nhà nước ở địa phương đại diện 1.000 doanh nghiệp, 100 nhà báo, các nhóm đều ủng hộ mạnh mẽ cơ chế thị trường dù tỷ lệ các nhóm là khác nhau.

Đánh giá về tốc độ chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường ở Việt Nam trong giai đoạn 5 năm gần nhất từ 2006 đến 2011, có 44% người trả lời cho rằng tốc độ chuyển đổi là nhanh và rất nhanh, 28% cho rằng chậm và rất chậm, 26% cho là không nhanh, không chậm.

Tiến trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước (DNNN) mà Chính phủ đang tiến hành nhận được sự ủng hộ rất cao. Về tốc độ chuyển đổi DNNN có 37% người trả lời cho rằng nhanh và rất nhanh, trong khi có 34% số người cho rằng quá trình diễn ra chậm và rất chậm.

Đáng chú ý là 8 nhóm giải pháp cải cách đang được áp dụng tại các nước đang phát triển trên thế giới đều được phần lớn người trả lời cho rằng sẽ hiệu quả khi áp dụng vào Việt Nam. Điều này cho thấy người dân chờ đợi những cách làm mới mẻ, gần gũi với các chuẩn mực phổ quát của thế giới hơn là việc kéo dài quá trình cải cách.

Những nhóm giải pháp được cho là hiệu quả nhất lần lượt là đẩy mạnh cổ phần hóa, cải thiện tính minh bạch (87%), kiểm toán độc lập (86%), tăng cường hiệu lực các quy định (83%).

Các thay đổi quan trọng như Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, gia nhập WTO và Đề án 30 đã tác động tích cực đến nhận định  của khối tư nhân trong nước, trong khi đó, các giải pháp hành chính đối phó với lạm phát và bất ổn kinh tế vĩ mô trong gần 4 năm qua đã tác động không thuận tới đánh giá đến tốc độ cải cách.

Kết quả khảo sát còn cho thấy 68% người trả lời cho rằng, Nhà nước nên can thiệp vào thị trường để bình ổn giá những hàng hóa thiết yếu; tỷ lệ ủng hộ việc giá cả nên được quyết định bởi thị trường chỉ chiếm hơn 1/4 số người trả lời điều tra.

Như vậy, kết quả điều tra cũng cho thấy một bức tranh tương đối mâu thuẫn là đa số người dân muốn thực hiện cơ chế thị trường, phát triển sở hữu tư nhân, nhưng lại ủng hộ việc can thiệp thị trường của Nhà nước. Nguyên nhân là mỗi khi có biến động giá cả trên thị trường, người dân cho rằng Nhà nước can thiệp thì sẽ mang lại lợi ích người tiêu dùng hơn là do thị trường quyết định.

Theo các chuyên gia thực hiện khảo sát, với việc đo lường quan niệm và cảm nhận của nhiều thành phần trong xã hội Việt Nam về quá trình chuyển đổi sang cơ chế thị trường, CAMS 2011 đã mang lại một số phát hiện mới. Đây là một  trong những thông tin bổ ích cho các cơ quan hoạch định chính sách trong quá trình cải cách. Đó là cần tăng cường hơn nữa hoạt động nghiên cứu và truyền thông nâng cao nhận thức công chúng về cơ chế thị trường. Việt Nam có dư địa rất lớn cho cải cách chuyển đổi sang kinh tế thị trường và việc đẩy nhanh tốc độ chuyển đổi là hoàn toàn khả thi./.