Những sự kiện quốc tế đáng chú ý trong tuần từ ngày 31-5 đến ngày 6-6-2010

Ngày 1-6, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã ra Tuyên bố chung yêu cầu tiến hành một cuộc điều tra “công bằng, độc lập, không chậm trễ và đáng tin cậy” về vụ tấn công của I-xra-en vào 6 tàu thuộc đội tàu chở các nhà hoạt động ủng hộ Pa-le-xtin và hàng viện trợ tới Dải Ga-da thuộc Pa-le-xtin đang bị phong tỏa. Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã lên án vụ tấn công trên đồng thời hối thúc I-xra-en thả ngay tàu và những người đang bị bắt giữ. Thổ Nhĩ Kỳ - nước có tàu bị tấn công - đã quyết định hủy ba cuộc tập trạn quân sự chung với I-xra-en và rút Đại sứ tại I-xra-en về nước. Ni-ca-ra-goa cũng đình chỉ quan hệ ngoại giao với I-xra-en để phản đối vụ tấn công trên. Tổng thống Pa-le-xtin Ma-mút Áp-bát mô tả vụ tấn công là "một cuộc thảm sát" và tuyên bố để tang 3 ngày để tưởng niệm các nạn nhân trong vụ tấn công.

3. Hội nghị cấp cao châu Phi - Pháp thứ 25

Ngày 31-5-2010, Hội nghị cấp cao châu Phi - Pháp đã khai mạc tại thành phố Ni-xơ (Nice) của Pháp, với sự tham dự của các nhà lãnh đạo cấp cao nước Pháp và hơn 50 quốc gia châu Phi cùng đại diện của Liên minh châu Âu (EU), Liên hợp quốc và Ngân hàng thế giới (WB). Chủ đề chính của hội nghị lần này là vai trò của châu Phi và vấn đề mở rộng Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, triển vọng của Nhóm G8 và G20, các biện pháp thúc đẩy hòa bình và ổn định ở châu Phi, quyền sở hữu tri thức, chống khủng bố, vấn đề biến đổi khí hậu Trái Đất, đẩy mạnh hợp tác phát triển kinh tế và thương mại giữa châu Phi với Pháp và các nước... nhằm tạo cơ sở cho quan hệ đối tác mới giữa Pháp với châu Phi trong nỗ lực của Pháp muốn tăng cường ảnh hưởng đối với lục địa giàu tiềm năng này. Hội nghị cấp cao Pháp - châu Phi đã ra tuyên bố chung khẳng định tăng cường hợp tác giữa Pháp với các quốc gia châu Phi nhằm duy trì hòa bình, chống các mối đe dọa xuyên quốc gia như khủng bố, cướp biển, tội phạm có tổ chức, buôn lậu ma túy và vũ khí...

4. Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-GCC lần thứ hai

Từ ngày 31-5 đến ngày 1-6-2010, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-GCC (Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh) chính thức lần thứ hai đã diễn ra tại Xinh-ga-po, với sự tham dự của Ngoại trưởng 10 nước ASEAN và 6 nước GCC gồm Ả-rập Xê-út, Ba-ranh, Cô-oét, Ô-man, Qua-ta và Các Tiểu Vương quốc Ả-rập Thống nhất. Tại Hội nghị, các bộ trưởng đã kiểm điểm những tiến triển trong quan hệ ASEAN-GCC, nhất là từ sau Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao chính thức lần thứ nhất (Bahrain, tháng 6-2009) và bàn định hướng hợp tác ASEAN-GCC thời gian tới, đồng thời trao đổi ý kiến về tình hình quốc tế và khu vực mà hai bên cùng quan tâm. Theo đó, các bộ trưởng đã thông qua Kế hoạch hành động 2 năm (2010-2012), trong đó xác định các biện pháp hợp tác cụ thể trên các lĩnh vực ưu tiên như thương mại, đầu tư, nông nghiệp, lương thực, năng lượng, du lịch, giáo dục, văn hóa và thông tin cũng như cơ chế triển khai cụ thể. Các bộ trưởng nhất trí sẽ tổ chức Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-GCC hằng năm thay vì hai năm 1 lần theo thỏa thuận trước đây; trước mắt sẽ tổ chức Hội nghị lần thứ ba tại Các Tiểu vương quốc Ả-rập thống nhất vào năm 2011. Kết thúc Hội nghị, các bộ trưởng đã thông qua Tuyên bố báo chí chung, phản ánh kết quả của Hội nghị. Nhân dịp này, các Bộ trưởng cũng ra Tuyên bố chung, trong đó lên án việc I-xra-en tấn công tàu chở hàng cứu trợ cho Pa-le-xtin và kêu gọi I-xra-en thả những người còn bị giam giữ.

5. Hội nghị cấp cao Nga - EU

Trong hai ngày 31-5 và ngày 1-6-2010, tại thành phố Rát-xtốp trên sông Đông, Liên bang Nga, đã khai mạc Hội nghị cấp cao Nga - EU lần thứ 25 với chủ đề “Đối diện tương lai” để bàn các vấn đề chống khủng hoảng kinh tế - tài chính, an ninh năng lượng, khí hậu toàn cầu và tăng cường đối thoại giữa hai bên… Đây là cuộc gặp cấp cao Nga - EU đầu tiên sau khi Hiệp ước Li-xbon (Bồ Đào Nha) về cải cách EU bắt đầu có hiệu lực. Đoàn đại biểu Nga do Tổng thống Nga Đ.Mét-vê-đép dẫn đầu hội đàm với Chủ tịch Hội đồng châu Âu Héc-man Van Rôm-puy và Chủ tịch Uỷ ban châu Âu Giô-xê Ma-nu-en Ba-rô-xô đã thảo luận vấn đề bãi bỏ chế độ thị thực giữa Nga và EU, soạn thảo một hiệp ước thay thế cho quan hệ đối tác toàn diện Nga - EU, việc Nga gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) và vấn đề an ninh năng lượng toàn cầu theo hướng tăng hiệu quả sử dụng và tiết kiệm năng lượng cũng như đa dạng hóa các tuyến vận chuyển nguyên - nhiên liệu. Việc hai bên xem xét thực hiện kế hoạch thành lập bốn không gian chung gồm kinh tế, an ninh, luật pháp và khoa học - giáo dục sẽ tạo điều kiện thúc đẩy mạnh mẽ mối quan hệ hợp tác, đối tác chiến lược song phương trong tương lai. Kết thúc hội nghị, hai bên đã ra Tuyên bố chung “Đối tác để hiện đại hóa” nhằm tăng cường mối quan hệ hợp tác hữu nghị và chiến lược Nga - EU. Các nhà phân tích đánh giá, Hội nghị cấp cao Nga - EU lần này đã bàn thảo những vấn đề thực chất trong quan hệ song phương với tinh thần cởi mở và xích lại gần nhau.

Từ ngày 1 đến ngày 4-6-2010, Ngoại trưởng Mỹ Hi-la-ry Clin-tơn và Ngoại Trưởng Ấn Độ Krít-na bắt đầu tiến hành các cuộc thảo luận trong khuôn khổ “Đối thoại chiến lược” giữa Mỹ và Ấn Độ tại thủ đô Oa-sinh-tơn.Hai bên đã tiến hành trao đổi về vấn đề song phương và quốc tế mà Mỹ- Ấn Độ cùng quan tâm, nội dung bao gồm nhiều lĩnh vực như an ninh, chống khủng bố, năng lượng, hợp tác kinh tế… Phía Mỹ nhấn mạnh Mỹ coi Ấn Độ là một trong những đối tác toàn cầu quan trọng nhất của Mỹ và quan hệ của Oa-sinh-tơn với Trung quốc và Pa-ki-xtan sẽ không làm ảnh hưởng đến Ấn Độ. Theo tuyên bố chung của đối thoại chiến lược Mỹ - Ấn công bố chiều ngày 3-6, hai nước đã đạt được nhận thức chung rộng tãi về các lĩnh vực như an ninh - chống khủng bố, cắt giảm quân sự - không phát tán vũ khí hạt nhân, quan hệ thương mại - kinh tế, công nghệ cao, an ninh năng lượng, năng lượng sạch, biến đổi khí hậu, giáo dục, sức khỏe, khoa học và kỹ thuật… Giới truyền thông Mỹ và Ấn Độ đều đã đánh giá cao về cuộc đối thoại chiến lược lần này, nhiều bài báo cho rằng, “cuộc đối thoại chiến lược này là cột mốc lịch sử cho sự phát triển quan hệ đối tác chiến lược của hai nước”.

8. Hội nghị Bộ trưởng Tài chính G20

Trong hai ngày 4 và 5-6-2010, khoảng 260 quan chức là Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương các nước thuộc nhóm 20 nền kinh tế phát triển và mới nổi (G20) cùng nhiều lãnh đạo các thể chế tài chính đa phương như Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (WB), Tổ chức Hợp tác và phát triển (OECD)... đã tới thành phố Bu-san (Hàn Quốc), thảo luận các biện pháp vượt qua khủng hoảng kinh tế toàn cầu hiện nay. Hội nghị diễn ra trong bối cảnh đồng ơ-rô đang mất giá trầm trọng so với đồng đô-la, kéo theo tâm trạng bi quan trên các thị trường tài chính toàn cầu. Ngoài việc chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh sẽ được tổ chức vào cuối tháng này tại Tô-rôn-tô, Ca-na-đa, Hội nghị Bộ trưởng tài chính tại Bu-san còn tập trung thảo luận các biện pháp nhằm tìm kiếm sự cân bằng giữa thúc đẩy tăng trưởng và quản lý tốt ngân sách quốc gia, giảm thâm hụt, tránh rơi vào một cuộc khủng hoảng nợ công. Kết thúc 2 ngày họp, trong Tuyên bố chung, các bộ trưởng G20 thừa nhận nền kinh tế thế giới vẫn trong tình trạng mong manh mặc dù có những dấu hiệu phục hồi sau cuộc suy thoái toàn cầu. Tuyên bố chung nêu rõ, các biến động gần đây trên thị trường tài chính quốc tế, nhất là những biến động của đồng ơ-rô, cho thấy quá trình phục hồi còn rất mong manh. Do vậy, vấn đề mấu chốt là làm thế nào tiếp tục hỗ trợ tăng trưởng kinh tế mà không rơi vào tình trạng khủng hoảng nợ công.

9. Trung Quốc và Hội đồng hợp tác vùng Vịnh

Ngày 4-6-2010, Trung Quốc và Hội đồng hợp tác vùng Vịnh tổ chức vòng đối thoại chiến lược đầu tiên tại thủ đô Bắc Kinh, Trung Quốc. Tại vòng đối thoại, Ngoại trưởng Trung Quốc Dương Khiết Trì đại diện nước chủ nhà, trao đổi quan điểm về quan hệ hợp tác, đồng thời đề cập các vấn đề mà 2 bên cùng quan tâm với các quan chức Hội đồng hợp tác vùng Vịnh là Phó Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Cô-oét An Xa-lem An Xa-lem (Al-Salem Al-Sabah), Ngoại trưởng Các tiểu Vương quốc A-rập Mô-ha-mét Qua-cát-sơ (Mohammed Qarqash) và Tổng thư ký Hội đồng hợp tác vùng Vịnh Ra-man An Át-ti-a (Rahman al-Attiyah). Ngoại trưởng Dương Khiết Trì nhấn mạnh, quan hệ giữa Trung Quốc và Hội đồng các nước vùng Vịnh phát triển nhanh chóng trong những năm gần đây, và khẳng định vai trò quan trọng của Hội đồng các nước vùng Vịnh trong việc duy trì hoà bình và ổn định trong khu vực, cũng như thúc đẩy tăng trưởng kinh tế giữa các nước thành viên. Đại diện GCC đánh giá cao vai trò quan trọng của Trung Quốc, tỏ ý hài lòng về những kết quả tích cực trong hợp tác với nước này và hy vọng thúc đẩy quan hệ giữa hai bên lên tầm cao mới. Tại cuộc đối thoại, hai bên đã ký Bản ghi nhớ (MOU) về đối thoại chiến lược giữa Trung Quốc và các nước thành viên GCC. Cô-oét hiện đang giữ chức Chủ tịch luân phiên của GCC và UAE sẽ tiếp quản cương vị này năm 2011.

10. Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Na-ô-tô Kan chính thức trở thành Tân Thủ tướng của Nhật Bản

Ngày 4-6-2010, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Na-ô-tô Kan (63 tuổi) đã được bầu làm Chủ tịch Đảng Dân chủ cầm quyền Nhật Bản. Tân Chủ tịch DPJ đương nhiên sẽ trở thành Thủ tướng mới do DPJ và đảng liên minh hiện chiếm đa số ghế tại hai viện Quốc hội. Chiều 4-6, Quốc hội Nhật Bản đã bầu ông Na-ô-tô Kan, Chủ tịch Đảng Dân chủ cầm quyền làm Thủ tướng thứ 94 của Nhật Bản. Phần lớn dưluận Nhật Bản bày tỏ sựủng hộ đối với tân Thủ tướng mới Na-ô-tô Kan. Với nhiều chức vụ đã trải qua như Bộ trưởng Y tế, Bộ trưởng phụ trách Chính sách Kinh tế - Tài chính, Bộ trưởng phụ trách Chính sách Khoa học – Kỹ thuật và gần đây nhất là Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Tài chính, tân Thủ tướng Na-ô-tô Kan được đánh giá là một chính trị gia có nhiều kinh nghiệm và có khả năng lãnh đạo. Trước đó, sáng 2-6, Thủ tướng Nhật Bản Y-u-ki-ô Ha-tô-y-a-ma đã quyết định từ chức.

11. Kỷ niệm Ngày Môi trường thế giới

Ngày Môi trường thế giới 5-6 là sự kiện môi trường quốc tế thường niên nhằm tuyên truyền, khuyến khích sự quan tâm và hành động bảo vệ môi trường. Chủ đề Ngày Môi trường thế giới năm 2010 là "Nhiều loài - Một hành tinh - Tương lai chúng ta". Chủ đề của Ngày Môi trường năm nay, “Nhiều loài - Một hành tinh - tương lai chúng ta” vang vọng lời kêu gọi của Năm quốc tế về Đa dạng sinh học để ngăn chặn nguy cơ tuyệt chủng hàng loạt và nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của hàng triệu loài sinh vật đang sinh sống trong môi trường đất, hệ sinh thái rừng, đại dương, các rạn san hô và các vùng núi. Lễ Kỷ niệm quốc tế Ngày Môi trường thế giới 5-6-2010 được tổ chức tại Ru-an-đa - một quốc gia nhỏ bé ở khu vực Trung Phi và đang là nước tiên phong trong quá trình xây dựng nền kinh tế Xanh. Ru-an-đa hiện là nơi cư trú của 52 loài sinh vật đang bị đe dọa, trong đó có loài linh trưởng đặc hữu trên vùng núi cao.

12. Hội nghị Bộ trưởng Thương mại APEC

Trong hai ngày 5 và 6-6-2010, tại thành phố Xa-pô-rô (Sapporo), miền Bắc Nhật Bản đã diễn ra Hội nghị Bộ trưởng Thương mại Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC). Đây là hội nghị cấp bộ trưởng đầu tiên của APEC được tổ chức trong năm 2010 dưới sự chủ trì của nước chủ nhà Nhật Bản. Hội nghị này mở đầu cho 10 hội nghị của APEC sẽ diễn ra tại Nhật Bản trong năm nay, của 21 nước và vùng lãnh thổ thành viên nhằm thảo luận các vấn đề kinh tế khu vực và toàn cầu. Trong phiên họp sáng 5-6, Bộ trưởng thương mại các nước APEC thảo luận những biện pháp thúc đẩy tự do hoá thương mại trong khu vực, sau khi những xu hướng bảo hộ mậu dịch có dấu hiệu xuất hiện trở lại, sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu trong hai năm 2008-2009. Ngày 6-6, Hội nghị, đã ra tuyên bố chung gồm năm vấn đề chính. Các vấn đề chính là hối thúc sớm hoàn tất Vòng đàm phán Doha về tự do hóa thương mại toàn cầu; khẳng định những tiến bộ đáng kể đạt được trong tiến trình hướng tới những "Mục tiêu Bogor" về mở cửa và tự do đầu tư thương mại; công nhận rằng nền kinh tế toàn cầu đang phục hồi, song vẫn còn nhiều thách thức, ví dụ như bình ổn giá cả và tạo công ăn việc làm. Ngoài ra, tuyên bố còn khuyến khích các quan chức cấp cao hoàn tất chiến lược tăng trưởng của APEC tại hội nghị cấp cao sẽ được tổ chức tại Y-ô-kô-ha-ma vào tháng 11 tới; nhất trí tiếp tục nghiên cứu những lộ trình có thể đối với Khu vực mậu dịch tự do châu Á - Thái Bình Dương (FTAAP).

13. Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) Đông Á 2010

Ngày 6-6-2010, tại Thành phố Hồ Chí Minh (Việt Nam) đã diễn ra lễ khai mạc Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) Đông Á 2010 lần thứ 19. Với chủ đề “Vai trò đang lên của châu Á trong phát triển toàn cầu”, Diễn đàn đã thu hút sự tham dự của 450 đại biểu gồm lãnh đạo Chính phủ cấp cao trong khu vực, lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu thế giới, các học giả và báo giới quốc tế. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, Thủ tướng Lào Bua-xỏn Búp-phả-văn (Bouasone Bouphavanh), Thủ tướng Cam-pu-chia Xam-đéc Hun-sen (Samdech Hun Sen), Thủ tướng Mi-an-ma Thên Xên (Thein Sein), Phó Chủ tịch Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc Vương Chí Trân… đã tham dự và phát biểu khai mạc diễn đàn. Các nội dung chính được bàn thảo tại Diễn đàn lần này tập trung vào những vấn đề đang là mối quan tâm không chỉ của giới quan chức mà của cả những người dân như vai trò đang lên của châu Á; các rủi ro toàn cầu; chương trình tăng trưởng xanh của châu Á và chương trình tăng trưởng trong tương lai của châu Á. Hội nghị cũng là diễn đàn chia sẻ những ý tưởng, bàn thảo và đề xuất các giải pháp cho các vấn đề đang được quan tâm không chỉ của châu Á mà cả toàn cầu, định hướng cho sự phát triển của khu vực năm tới và dài hạn./.

*** Những sự kiện quốc tế đáng chú ý trong tuần từ ngày 24-5 đến ngày 30-5-2010