Khai mạc Phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XIII

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng nhấn mạnh, trong 5 ngày (từ ngày 10 đến ngày 14-3), phiên họp thứ 26 Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ cho ý kiến để hoàn thiện một số dự án luật, pháp lệnh trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 7 sắp tới.

Đây là những nội dung quan trọng liên quan đến an ninh - quốc phòng, giáo dục, văn hóa, kinh tế, nhà ở, bất động sản, quyền dân chủ, quyền thụ hưởng các cải cách hành chính trong điều kiện kinh tế thị trường...

Tại phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ cho ý kiến về các dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi); Luật Nhà ở (sửa đổi); Luật Căn cước công dân; Luật Ngân sách nhà nước (sửa đổi); Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân (sửa đổi); Luật Tổ chức Tòa án nhân dân (sửa đổi).

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng cho ý kiến về một số vấn đề lớn còn có ý kiến khác nhau của các dự án: Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam; Luật Công chứng (sửa đổi); Luật Hải quan (sửa đổi).

Các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội tập trung cho ý kiến về Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính các hành vi cản trở hoạt động tố tụng của tòa án nhân dân; phương án phân bổ vốn trái phiếu chính phủ bổ sung giai đoạn 2014 - 2016 cho các dự án dự kiến hoàn thành năm 2014 - 2015 cần rà soát lại; việc sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 35/2012/QH13 về việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, Hội đồng nhân dân bầu hoặc phê chuẩn.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng đề nghị các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan Quốc hội tập trung chuẩn bị chu đáo các phiên họp Thường vụ Quốc hội (tháng 4 và 5) để chuẩn bị cho Kỳ họp thứ 7 Quốc hội khóa XIII - Kỳ họp quan trọng triển khai các công tác pháp luật, liên quan đến thi hành Hiến pháp nhằm bảo đảm đưa Hiến pháp vào cuộc sống.

Sau phiên khai mạc, các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thảo luận, cho ý kiến về dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi).

* Bộ Xây dựng đề nghị bỏ quy định bắt buộc tổ chức, cá nhân kinh doanh bất động sản khi bán, cho thuê, cho thuê mua bất động sản phải thông qua sàn giao dịch. Nhưng một số thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội chưa bày tỏ đồng tình với ý kiến này.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng thay mặt Chính phủ đã trình bày một số điểm mới trong dự án luật này. Trong đó, Bộ trưởng đề nghị bỏ quy định bắt buộc tổ chức, cá nhân kinh doanh bất động sản khi bán, cho thuê, cho thuê mua bất động sản phải thông qua sàn giao dịch bất động sản.

Dự luật chỉ khuyến khích các doanh nghiệp kinh doanh bất động sản thực hiện các giao dịch thông qua sàn giao dịch bất động sản, thông qua tổ chức, cá nhân môi giới bất động sản.

Việc bỏ quy định này nhằm khắc phục các tồn tại, bất cập, cũng như các tác động tiêu cực của tổ chức trung gian này đối với thị trường bất động sản trong thời gian qua, giảm thủ tục bắt buộc phải có chứng nhận đã giao dịch bất động sản qua sàn, tránh việc tăng giá ảo, tăng chi phí và gây thiệt hại cho người mua, đồng thời bảo đảm quyền tự chủ trong kinh doanh của các doanh nghiệp.

Tuy nhiên, việc bỏ quy định bắt buộc trên chưa nhận được sự đồng tình từ phía một số thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng nhìn nhận sàn giao dịch bất động sản là một thiết chế hoạt động văn minh, khi người dân đến tìm hiểu mua nhà thì phải rất yên tâm. Tuy nhiên, cơ quan nhà nước phải tạo điều kiện để cho loại hình này được hoạt động theo đúng bản chất của nó.

“Giờ ta bỏ đi (bắt buộc phải đăng ký tại sàn giao dịch bất động sản) thì không nên”, Chủ tịch Quốc hội nói.

Đi vào phân tích sâu hơn về cơ cấu hoạt động của sàn giao dịch bất động sản, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cho rằng: Nên quy định việc kinh doanh sàn giao dịch bất động sản là một loại; kinh doanh các giao dịch về bất động sản diễn ra trên sàn là một loại khác... chứ không phải sàn giao dịch bất động sản sẽ làm tất cả các chức năng này, kể cả việc môi giới bất động sản.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng diễn nôm na: “Sàn giao dịch bất động sản chỉ là nơi đôi bên (người bán, người mua) gặp nhau thảo luận về sản phẩm thôi. Giao dịch ăn thua là do các bên. Sàn chỉ hưởng hoa hồng từ các giao dịch thành công và cấp chứng nhận cho các giao dịch này. Thêm vào đó, sàn giao dịch bất động sản không thể làm chức năng môi giới bất động sản mà phải để cho đơn vị khác thực hiện”.

Về quy định tổ chức, cá nhân làm môi giới bất động sản, dự thảo luật quy định cơ quan có thẩm quyền sẽ cấp chứng chỉ môi giới thì mới được phép hoạt động.

Nhưng Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc cho rằng hành lang pháp lý về hoạt động này ở nước ta chưa hoàn chỉnh nên e ngại “môi giới sẽ chẳng khác gì chỉ chỏ đất đai, thị trường không khéo sẽ chạy lung tung lên cả”.

Vẫn theo đồng chí Nguyễn Hạnh Phúc, sau khi cấp chứng chỉ cho tổ chức, cá nhân làm môi giới xong thì ai sẽ là người quản lý nhóm này cũng chưa thấy dự án Luật đề cập. Do vậy, đồng chí Nguyễn Hạnh Phúc đề nghị: “Nếu các sàn bất động sản hiện nay còn hoạt động bất cập thì Bộ Xây dựng nên tổng kết để đánh giá, sửa sai chứ vội bỏ đi thì không nên. Cần phải thận trọng nội dung này”, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội nhấn mạnh.

Nêu ý kiến về những đánh giá trên của các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng cho biết: Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục nghiên cứu về nội tình công việc của các sàn giao dịch bất động sản để hoạch định chính sách cụ thể đối với các công việc xoay quanh sàn này trên cơ sở minh bạch, đáp ứng được nhu cầu của bên mua và bên bán.

Cũng trong khuôn khổ dự án Luật, quy định mở rộng đối tượng kinh doanh bất động sản đối với nhà đầu tư nước ngoài được các ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng tình nhưng băn khoăn việc xác định năng lực tài chính của các nhà đầu tư này. “Phải có cơ chế kiểm soát năng lực của các nhà đầu tư ngoại”, đồng chí Nguyễn Hạnh Phúc đề nghị với cơ quan soạn thảo.

Thêm vào đó, đồng chí Nguyễn Đức Hiền, Trưởng Ban Dân nguyện cũng đề nghị dự án Luật cần thiết kế các điều khoản hợp tác với nhà đầu tư nước ngoài trong kinh doanh bất động sản để tránh hệ lụy không hay.

Sau phiên họp này, dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) sẽ được mang ra xin ý kiến các đại biểu Quốc hội tại Kỳ họp thứ 7 diễn ra vào tháng 5 tới. Bộ trưởng Bộ Xây dựng cho biết dự án Luật này cùng với các quy định tại Luật Nhà ở, Luật Xây dựng, pháp luật về quy hoạch sẽ đưa ra những giải pháp có tính ổn định lâu dài, góp phần tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất động sản.

* Chiều 10-3, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thảo luận, cho ý kiến về dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi).

Giải trình về sự cần thiết sửa đổi Luật Nhà ở, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng nêu rõ sau gần 8 năm triển khai thực hiện Luật Nhà ở, bên cạnh những kết quả đạt được đã xuất hiện nhiều tồn tại, hạn chế trong quá trình thực thi các văn bản pháp luật về nhà ở. Luật Nhà ở hiện hành chưa có quy định yêu cầu các địa phương phải lập chương trình, kế hoạch phát triển nhà ở; chưa cụ thể hóa đầy đủ quan điểm, chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa trong việc phát triển nhà ở.

Điểm đáng lưu ý là Luật Nhà ở hiện hành chưa có cơ chế, chính sách khuyến khích cụ thể và đủ mạnh để đầu tư xây dựng nhà ở xã hội để cho thuê, đặc biệt là tại các đô thị lớn có nhu cầu cao về nhà ở để đáp ứng các điều kiện và khả năng chi trả của người dân.

Luật cũng chưa có quy định cụ thể về các định chế tài chính tham gia hỗ trợ vốn cho phát triển nhà ở, đặc biệt là hỗ trợ cho người thu nhập thấp, hộ nghèo vay để mua, thuê mua, thuê nhà ở xã hội hoặc cho các doanh nghiệp vay để đầu tư xây dựng nhà ở xã hội...

Hơn nữa, quy định về thời điểm chuyển quyền sở hữu nhà ở trong Luật chưa chặt chẽ, chưa hợp lý và không bảo đảm các quyền lợi của các chủ sở hữu nhà ở khi thực hiện các quyền của mình đối với nhà ở.

Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng nhấn mạnh trong sửa đổi Luật Nhà ở, việc phát triển nhà ở phải được thể hiện trong quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế, xã hội của đất nước, tuân thủ quy hoạch, chương trình và kế hoạch phát triển nhà ở trong từng giai đoạn của mỗi địa phương; phát triển đa dạng và hài hòa các loại hình nhà ở, bao gồm nhà ở chung cư, nhà ở riêng lẻ; nhà ở để bán, cho thuê, cho thuê mua phù hợp với nhu cầu và khả năng chi trả của từng nhóm đối tượng trong xã hội; tăng cường sự quản lý thống nhất của trung ương đi đôi với phân cấp và nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương, bảo đảm công khai, minh bạch trong phát triển và quản lý sử dụng nhà ở...

Chính phủ đề xuất 10 nhóm vấn đề cần sửa đổi. Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) sẽ có 13 chương với 178 điều. So với Luật Nhà ở hiện hành có 9 chương với 153 điều thì dự thảo Luật này tăng thêm 4 chương và 25 điều.

Về cơ bản, các ý kiến tán thành với quan điểm, yêu cầu xây dựng Luật Nhà ở (sửa đổi) và đề nghị dự thảo Luật cần giải quyết tốt mối quan hệ giữa trách nhiệm tạo lập nhà ở trước hết là trách nhiệm của người dân và trách nhiệm của Nhà nước là khuyến khích, tạo điều kiện cho cá nhân tạo lập nhà ở, cho các tổ chức, cá nhân tham gia đầu tư phát triển, kinh doanh nhà ở.

Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội Trương Thị Mai đề nghị cần thể hiện được quan điểm bảo đảm quyền công dân theo Hiến pháp năm 2013.

Qua thảo luận, nhiều ý kiến đề nghị rà soát kỹ, trong trường hợp thực sự cần có những quy định mới so với hiện hành thì có thể quy định trong Luật này nhưng bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật được mở rộng hơn so với Luật hiện hành, theo đó ngoài nhà ở riêng lẻ thì các công trình xây dựng để khai thác, cho thuê, như ký túc xá của sinh viên, công nhân, khách sạn, nhà nghỉ trong khu du lịch, sinh thái, nghỉ dưỡng, phục vụ thể thao và trong các khu dân cư hiện hữu, thậm chí là doanh trại quân đội, doanh trại công an đều được coi là nhà ở và chịu sự điều chỉnh của Luật này. Ủy ban Pháp luật là cơ quan thẩm tra dự thảo Luật đề nghị cần xác định rõ phạm vi điều chỉnh theo hướng chỉ quy định những nội dung đặc thù về nhà ở mà luật khác không điều chỉnh, như việc phát triển nhà ở, các quyền về nhà ở của người dân, quan hệ mua bán, trao đổi, cho thuê, thế chấp... dưới góc độ quan hệ dân sự trong nhân dân, tiếp tục rà soát để sửa đổi những nội dung chưa phù hợp để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, phù hợp với quy định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Có ý kiến đề nghị rà soát lại quy định về mua bán nhà ở trong dự thảo Luật để không quy định lại hoặc quy định mâu thuẫn với dự thảo Luật kinh doanh bất động sản (sửa đổi).

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Văn Giàu đề nghị vấn đề giao dịch nhà ở nên quy định tại Luật Kinh doanh bất động sản.

Đánh giá có nhiều chính sách nhà ở được đưa vào dự thảo luật, có đại biểu đề nghị cần cân nhắc nguồn lực tài chính để thực hiện các chính sách này, đồng thời tập trung ban hành khung chính sách để khuyến khích các thành phần kinh tế cùng tham gia phát triển nhà ở.

Bàn về Quỹ phát triển nhà ở xã hội, Điều 69 dự thảo Luật quy định Quỹ phát triển nhà ở xã hội là tổ chức tài chính nhà nước của địa phương do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thành lập để hỗ trợ vốn cho các đối tượng được mua nhà ở xã hội và các đối tượng được tham gia phát triển nhà ở xã hội. Nguồn vốn hình thành Quỹ này gồm vốn thu từ 10% tiền sử dụng đất của địa phương, vốn từ bán nhà ở thuộc sở hữu nhà nước trên địa bàn, vốn ngân sách địa phương cấp hàng năm cho Quỹ, vốn từ phát hành trái phiếu, công trái, tiền gửi tiết kiệm của người có nhu cầu mua, thuê mua nhà ở xã hội.

Về vấn đề này, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Phùng Quốc Hiển cho rằng hiện nay đang có quá nhiều loại quỹ khác nhau và đánh giá “càng nhiều quỹ càng làm phân tán nguồn lực”. Quan điểm của đại biểu là cần hạn chế bớt các loại quỹ, nhất là các quỹ từ ngân sách nhà nước đồng thời đại biểu đề xuất cần có một số quy định ưu đãi cho chủ đầu tư xây dựng nhà ở xã hội và có những ràng buộc để họ phải thực hiện trách nhiệm của mình.

Đại biểu Trương Thị Mai đề nghị cần phân tích sự có mặt của quỹ này khác gì với sự tham gia của ngân hàng chính sách xã hội cho hộ nghèo vay vốn để làm nhà. Phó Chủ tịch Quốc hội Tòng Thị Phóng đề nghị cần thiết có quỹ này nhưng lưu ý tới việc quản lý như thế nào cho hợp lý...

Nhiều ý kiến tán thành với những cơ chế, chính sách ưu đãi để đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội nhằm phục vụ cho các đối tượng chính sách xã hội, người nghèo, người thu nhập thấp có khó khăn về nhà ở.

Đại biểu Phùng Quốc Hiển đề nghị các đối tượng nhà ở xã hội phải được quy định chặt chẽ, phải thực sự có khó khăn về nhà ở. Theo đại biểu quy định chung chung thì đối tượng trong diện này sẽ rất lớn, gặp khó khăn về tài chính trong quá trình thực hiện.

Tại phiên thảo luận, các đại biểu đã phân tích làm rõ hơn các vấn đề về nhà ở công vụ; quyền sở hữu nhà ở của tổ chức, cá nhân nước ngoài tại Việt Nam; thời điểm chuyển quyền sở hữu nhà ở./.