Phát triển hệ thống ngân hàng ở Campuchia

Nhu cầu phát triển lĩnh vực ngân hàng

Việc Campuchia thực hiện chính sách mở cửa trong lĩnh vực ngân hàng đã thúc đẩy sự cạnh tranh giữa các ngân hàng trong nước, giữa các ngân hàng trong nước với các ngân hàng nước ngoài, đồng thời, cũng qua đó, tạo điều kiện cho việc hợp tác giữa các ngân hàng trong và ngoài nước. Quá trình tương tác trên đã trở thành một trong những động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường và làm sâu sắc thêm quan hệ quốc tế giữa Campuchia với khu vực.

Theo số liệu thống kê, đến hết năm 2011, có khoảng 30 ngân hàng thương mại, 6 ngân hàng đầu tư, 3 văn phòng đại diện ngân hàng nước ngoài đang hoạt động tại Campuchia. Việc có nhiều đối tác nước ngoài hoạt động trong lĩnh vực ngân hàng góp phần làm cho hệ thống ngân hàng ở Campuchia đa dạng về hình thức sở hữu, phong phú về phương thức hoạt động và hiệu quả hơn trong kinh doanh. Tuy nhiên, sự gia tăng số lượng các ngân hàng chủ yếu là do sự tham gia của các ngân hàng nước ngoài. Ngân hàng thương mại tuy nhiều về số lượng, nhưng còn yếu về chất lượng, thể hiện qua nguồn vốn, trình độ quản trị, công nghệ áp dụng trong hoạt động, khả năng và biện pháp đề phòng, ngăn chặn rủi ro… chưa đáp ứng được những tiêu chuẩn cần thiết. Do vậy, để nâng cao hơn nữa hiệu quả hoạt động, cũng như tránh những hậu quả không mong muốn do sự yếu kém của hệ thống ngân hàng, Chính phủ Campuchia chủ trương sớm thông qua các chính sách và biện pháp thích hợp, nhằm phát triển lĩnh vực ngân hàng, mở rộng sự hợp tác với thế giới, đáp ứng được những đòi hỏi của quá trình toàn cầu hóa và khu vực hóa.

Hoàn thiện hệ thống pháp luật ngân hàng

Một hệ thống ngân hàng không bảo đảm được sự ổn định về tài chính, sẽ có tính rủi ro rất cao, gây ra tâm lý e ngại đối với khách hàng, dễ dẫn đến tình trạng phá sản. Để tiếp tục cải cách hệ thống ngân hàng, tạo thói quen kinh doanh độc lập, thích ứng với những yêu cầu của nền kinh tế thị trường, Chính phủ Campuchia đang từng bước nâng cao trình độ quản lý, tái cơ cấu vốn, giảm nợ xấu, bảo đảm sự ổn định về tài chính cho hệ thống ngân hàng. Ngân hàng Nhà nước Campuchia đưa ra biện pháp nhằm quản lý hoạt động của các ngân hàng tư nhân, hạn chế rủi ro và bảo vệ lợi ích của khách hàng. Sự chặt chẽ của hệ thống pháp luật sẽ làm giảm bớt rủi ro đối với những người hoạt động trong ngành ngân hàng; bảo vệ lợi ích của khách hàng, tạo niềm tin và sự yên tâm hơn cho người dân khi sử dụng dịch vụ ngân hàng. Chính vì lẽ đó, xây dựng một hệ thống pháp luật đầy đủ, chặt chẽ, bảo đảm tính công bằng, minh bạch và hiệu quả là một yêu cầu cần thiết đối với sự phát triển hệ thống tài chính và ngân hàng.

 Xây dựng hệ thống kiểm tra, giám sát

Việc thiết lập hệ thống kiểm toán, xây dựng các quy chế minh bạch và hiệu quả cho ngành ngân hàng là một đòi hỏi cấp thiết. Ngoài kiểm toán bên ngoài (external audit), các ngân hàng phải tự thành lập hệ thống kiểm toán nội bộ (internal audit), để giám sát tính khách quan trong quá trình làm việc của ngân hàng. Hiện nay, một số ngân hàng đang hoạt động tại Campuchia chưa có hệ thống kiểm toán nội bộ, mặc dù Luật Kiểm toán của Campuchia yêu cầu các ngân hàng phải có hệ thống này. Ngoài ra, ngân hàng xây dựng quy chế rõ ràng và bảo đảm hiệu quả, trong việc tuân thủ các quy chế đó. Muốn thực hiện được các nội dung trên, bên cạnh yêu cầu về phẩm chất đạo đức, đội ngũ cán bộ ngân hàng cần phải có trình độ chuyên môn cao, mới có thể quản lý tốt và có hiệu quả. 

Bảo vệ lợi ích của người gửi tiền

Hiện nay, Campuchia rất thiếu vốn, trong khi nguồn tiền trong dân còn khá nhiều. Nếu mỗi người dân, trung bình một năm gửi tiết kiệm 100USD vào ngân hàng, với lãi suất 4%, thì trong một năm, hệ thống ngân hàng sẽ có một khoản tiền là 1,45 tỉ USD - một lượng tiền không nhỏ với một đất nước còn nghèo. Khoản tiền này có thể được sử dụng cho đầu tư, qua đó tạo thêm việc làm, góp phần nâng cao đời sống của nhân dân Campuchia, đồng thời thay thế một phần nguồn viện trợ nước ngoài. Việc huy động vốn như vậy mang lại lợi ích to lớn đối với phát triển kinh tế - xã hội của đất nước nói chung, cho lĩnh vực ngân hàng - tài chính nói riêng. Tuy nhiên, hiện nay, trên thực tế, nhiều người dân Campuchia còn chưa hiểu rõ cách thức gửi tiền và tỏ ra thiếu tin tưởng vào ngân hàng. Vì thế, tạo dựng lòng tin cho người dân, làm cho họ hiểu rõ về lợi ích mà ngân hàng mang lại, cũng như bảo vệ lợi ích của người gửi tiền là một nhiệm vụ quan trọng. Muốn làm được điều đó, rất cần nhanh chóng có một hệ thống pháp luật đồng bộ; xây dựng hệ thống dịch vụ tốt, đơn giản và hiệu quả.

Tuân thủ các nguyên tắc và tiêu chuẩn quốc tế

Bảo đảm tiêu chuẩn quốc tế và khu vực cũng là một nguyên tắc mà ngành ngân hàng Campuchia cần tuân thủ. Là thành viên của Khu vực Tự do thương mại ASEAN (AFTA), Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), Ngân hàng Thế giới (WB) và đặc biệt là Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), việc áp dụng các tiêu chuẩn và thông lệ của các tổ chức kinh tế - thương mại thế giới vừa là quyền lợi, vừa là nghĩa vụ của Campuchia. Hướng tới tiêu chuẩn quốc tế sẽ giúp Campuchia củng cố, nâng cao chất lượng và khả năng hoạt động của hệ thống ngân hàng. Người sử dụng dịch vụ ngân hàng tại Campuchia sẽ yên tâm hơn, khi chọn ngân hàng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Để đạt được các tiêu chuẩn trên, ngoài sự nỗ lực bên trong (nhà nước, bản thân ngân hàng và khách hàng), mở rộng hợp tác với bên ngoài để nhận được sự giúp đỡ là rất cần thiết.

Đẩy mạnh hợp tác với các nước trong khu vực

Bên cạnh việc duy trì một tỷ lệ hợp lý giữa vốn trong nước và vốn nước ngoài, Campuchia cần tiếp tục mở rộng hoạt động của lĩnh vực tài chính nói chung và ngành ngân hàng nói riêng nhiều hơn nữa. Sự có mặt của các tổ chức tài chính nước ngoài sẽ góp phần tăng cường tính hiệu quả của hệ thống tài chính. Tuy nhiên, Chính phủ cần có những biện pháp kiên quyết trong việc củng cố các cơ chế và giám sát đối với hệ thống tài chính, các tổ chức tín dụng, ngân hàng để nhanh chóng giải quyết sự thua lỗ hay phá sản của các tổ chức này.

Kinh nghiệm của các nước trong khu vực cho thấy, để bảo đảm an toàn tài chính trong quá trình hội nhập khu vực và quốc tế, cần nghiên cứu, sử dụng các công cụ tài chính và có các định chế pháp lý chặt chẽ trong việc sử dụng các công cụ này; nghiêm cấm các hoạt động đầu cơ trên thị trường tiền tệ, hàng hóa và thị trường chứng khoán tại Campuchia.

Các giải pháp đã được chính phủ Campuchia đưa ra nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống ngân hàng, cũng như khả năng huy động và cung cấp vốn cho nền kinh tế mặc dù còn đứng trước nhiều khó khăn cũng như bất cập, nhưng đang từng bước phát huy hiệu quả, tìm được chỗ đứng đáng kể trong nền kinh tế quốc dân./.