Tuần tin cải cách hành chính từ ngày 27-01 đến ngày 02-02-2014

Để thực hiện mục tiêu đó, Nghị quyết 01/2014/NQ-CP ngày 02-01-2014 của Chính phủ về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu chỉ đạo điều hành thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2014 xác định nhiệm vụ của các bộ, ngành, địa phương, trong đó nhấn mạnh vai trò của Bộ Nội vụ và Bộ Tư pháp.

Bộ Nội vụ

Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan, địa phương đẩy mạnh triển khai Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước. Triển khai có hiệu quả Đề án cải cách chế độ công vụ, công chức. Tập trung xây dựng, ban hành các cơ chế, chính sách về nâng cao chất lượng cán bộ, công chức, tinh giản biên chế, thu hút người có tài năng; tăng cường công khai, minh bạch, đề cao trách nhiệm giải trình, trách nhiệm của người đứng đầu và kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động công vụ. Hoàn thiện thể chế đánh giá cán bộ, công chức, viên chức; coi ý kiến đánh giá của người dân, doanh nghiệp là một căn cứ đánh giá cán bộ, công chức; xử lý nghiêm các hành vi tiêu cực, nhũng nhiễu, vi phạm pháp luật. Thí điểm chế độ tập sự, thực tập lãnh đạo quản lý; đổi mới và nâng cao chất lượng thi tuyển, nâng ngạch công chức và sát hạch công chức, viên chức. Tổ chức thí điểm thi tuyển giám đốc sở, vụ trưởng và tương đương.

Tích cực triển khai thực hiện Kết luận Trung ương về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện hệ thống chính trị từ trung ương đến cơ sở. Rà soát, tiếp tục hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy các bộ, cơ quan, địa phương. Chỉ đạo xây dựng Đề án thí điểm mô hình tổ chức chính quyền đô thị Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng; tổng kết thí điểm không tổ chức Hội đồng nhân dân huyện, quận, phường; nghiên cứu mô hình chính quyền biển đảo, đặc khu hành chính - kinh tế.

Từ nay đến năm 2016 cơ bản không tăng thêm tổng biên chế; rà soát, sắp xếp lại biên chế cán bộ hiện có theo vị trí việc làm, có chính sách tinh giản biên chế và phương án xử lý cán bộ, công chức, viên chức dôi dư sau khi sắp xếp lại.

Công khai chỉ số cải cách hành chính của bộ, cơ quan, địa phương năm 2013 và năm 2014. Thực hiện tốt chương trình quốc gia về ứng dụng công nghệ thông tin, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, điều hành tại các cơ quan hành chính nhà nước từ trung ương đến địa phương.

Bộ Tư pháp

Bộ Tư pháp, các bộ, cơ quan, địa phương theo chức năng, nhiệm vụ được giao triển khai có hiệu quả Đề án tổng thể đơn giản hóa thủ tục hành chính, giấy tờ công dân và các cơ sở dữ liệu liên quan đến quản lý dân cư. Thiết lập hệ thống thông tin tiếp nhận, xử lý phản ánh kiến nghị về quy định hành chính và tình hình, kết quả giải quyết thủ tục hành chính tại các cấp chính quyền. Đẩy mạnh áp dụng các biện pháp ghi nhận ý kiến đánh giá của người dân, doanh nghiệp đối với cán bộ, công chức trong thực thi công vụ.

Thực hiện hiệu quả công tác kiểm soát thủ tục hành chính, lồng ghép việc kiểm soát thủ tục hành chính ngay từ quá trình soạn thảo, thẩm định, ban hành văn bản quy phạm pháp luật; gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng pháp luật với kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật, theo dõi thi hành pháp luật và kiểm soát thủ tục hành chính. Phát huy vai trò của Hội đồng Tư vấn cải cách thủ tục hành chính.

Lăng kính phản ánh trách nhiệm công vụ

Bộ Nội vụ vừa công bố Chỉ số cải cách hành chính năm 2012 của các bộ, cơ quan ngang bộ, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Đây là lần đầu triển khai nên các đơn vị còn lúng túng, song kết quả đạt được về cơ bản theo đúng kế hoạch, bảo đảm chất lượng, cho thấy sự nỗ lực của các cấp, ngành, tạo tiền đề để đánh giá chính xác, khách quan kết quả cải cách hành chính.

Theo Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thái Bình: "Việc tổ chức công tác tự đánh giá, chấm điểm được các bộ, tỉnh, thành phố tiến hành nghiêm túc. Việc chấm các tiêu chí dựa trên căn cứ, tài liệu kiểm chứng bảo đảm độ tin cậy cao. Do đó, Chỉ số cải cách hành chính năm 2012 phản ánh tương đối chính xác, khách quan, trung thực kết quả triển khai cải cách hành chính thực tế của các bộ, các tỉnh, thành phố". Một trong những yếu tố bảo đảm tính khách quan của chỉ số cải cách hành chính là đã tổ chức điều tra xã hội học. Theo đó, ở cấp bộ đã phát phiếu điều tra qua đại biểu Quốc hội: 345 phiếu; lãnh đạo cấp vụ: 1.284 phiếu; lãnh đạo cấp sở: 3.591 phiếu. Ở cấp tỉnh, phát phiếu điều tra qua đại biểu HĐND cấp tỉnh: 1.890 phiếu; lãnh đạo cấp sở: 3.591 phiếu; lãnh đạo cấp huyện: 567 phiếu; người dân: 17.010 phiếu và doanh nghiệp: 6.300 phiếu. Kết quả đã thu được tổng số 34.345/34.578 phiếu phát ra, đạt 99,33%.

Theo kế hoạch, chỉ số cải cách hành chính của các bộ, cơ quan ngang bộ và tỉnh, thành phố sẽ được thực hiện, công bố hằng năm. Đây sẽ là nguồn thông tin quan trọng tác động tích cực đến công tác chỉ đạo thực hiện cải cách hành chính của người đứng đầu cơ quan hành chính trong các năm tiếp theo.

Chậm công bố thủ tục hành chính

Ngay những ngày đầu năm mới, Cục Kiểm soát thủ tục hành chính dự báo, cải cách hành chính sẽ tiếp tục gặp nhiều khó khăn, thách thức nếu các bộ, ngành không quyết liệt triển khai.

Hiện đang tồn tại gần 700 thủ tục hành chính chưa được các bộ, ngành hoàn thành phương án đơn giản hóa theo 25 nghị quyết của Chính phủ. Không chỉ chậm đơn giản hóa thủ tục hành chính, ngay cả việc có thể làm ngay của bộ phận pháp chế mỗi bộ là công bố thủ tục hành chính cũng ì ạch, gây khó khăn cho các tổ chức, cá nhân có nhu cầu tìm hiểu.

Trong số các bộ, ngành chậm minh bạch công khai thông tin, phải kể đến Bộ Giáo dục và Đào tạo. Năm 2013 có tới 37 văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến thủ tục hành chính được bộ này ban hành, nhưng chưa văn bản nào được công bố, công khai thủ tục hành chính.

Do việc giám sát khâu triển khai thủ tục hành chính không sát sao nên đang có tình trạng nhiều cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản chưa thực hiện hoặc thực hiện còn hình thức việc đánh giá tác động và lấy ý kiến đơn vị kiểm soát thủ tục hành chính đối với các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật có quy định về thủ tục hành chính.

Thực tế trên cho thấy, không thể lơ là việc thanh tra, giám sát.

Ai “làm hư” cán bộ, công chức?

Một nghiên cứu của Cục Chống tham nhũng (Thanh tra Chính phủ) cho thấy, trong tham nhũng vặt chỉ có 30% là do cán bộ, công chức gợi ý, còn lại 70% là do doanh nghiệp chủ động đưa hối lộ.

Nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới cũng đưa ra con số tương đương: 63% doanh nghiệp được khảo sát đã trả các khoản chi phí không chính thức và hơn 75% doanh nghiệp cho biết đã tự nguyện hối lộ dù không bị gợi ý. Theo các chuyên gia, chính các doanh nghiệp góp phần tạo ra vòng luẩn quẩn của tham nhũng hành chính.

Đây là điều không đáng có khi những năm gần đây, vai trò của người dân, doanh nghiệp trong việc nhận xét, đóng góp ý kiến về kết quả công tác cải cách hành chính rất được coi trọng. Đối tượng này luôn được khuyến khích phản ánh, kiến nghị khi phát hiện cán bộ, công chức có thái độ không đúng mực trong giao tiếp với công dân, giải quyết hồ sơ chậm trễ hay cố tình gây phiền hà, sách nhiễu cũng như khi phát hiện thủ tục hành chính còn rườm rà, chồng chéo, không phù hợp.

Người dân, doanh nghiệp đang có vai trò quan trọng trong việc xây dựng nền hành chính minh bạch. Nên chăng, người dân, doanh nghiệp cần phát huy quyền của mình thay vì chọn cách giải quyết vướng mắc bằng cách làm hư cán bộ, công chức qua những khoản "bôi trơn".

Đổi mới, sáng tạo trong hỗ trợ doanh nghiệp

Bước vào năm 2014, Cục Hải quan Khánh Hoà sẽ tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, tăng cường hiện đại hóa công tác quản lý, không ngừng hỗ trợ, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp.

Ở lĩnh vực cải cách, hiện đại hóa hải quan, Cục có 100% chi cục triển khai thủ tục hải quan điện tử, 80% số tờ khai, 85% kim ngạch hàng hóa xuất nhập khẩu được thông quan điện tử. Công tác phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại, kiểm tra sau thông quan không ngừng được tăng cường, ngăn chặn việc gian lận về thuế. Các phòng, ban, chi cục đã tăng cường tuần tra, kiểm soát các địa bàn trọng điểm và giám sát các phương tiện xuất nhập cảnh, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật.

Bước vào năm 2014, Cục Hải quan Khánh Hòa đã xác định những nhiệm vụ trọng tâm như đẩy mạnh cải cách hành chính, hiện đại hóa công tác quản lý, rút ngắn thời gian làm thủ tục; tích cực triển khai chương trình thông quan tự động hàng hóa VNACCS/VCIS, góp phần tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu và du lịch. Đẩy mạnh đối thoại Hải quan - doanh nghiệp để khơi thông khúc mắc, khó khăn trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan, kịp thời động viên doanh nghiệp thực hiện tốt chính sách pháp luật, nghĩa vụ với ngân sách nhà nước. Xây dựng lực lượng cán bộ, công chức Hải quan tinh thông nghiệp vụ, nâng cao đạo đức công vụ, tinh thần phục vụ doanh nghiệp và người dân, góp phần thực hiện hiệu quả tuyên ngôn phục vụ khách hàng của Hải quan Việt Nam: “Chuyên nghiệp - Minh bạch - Hiệu quả”.

Hiệu quả hơn khi định rõ trách nhiệm

Thời gian qua, nhiều đơn vị ở Hà Nội đã tích cực thực hiện cải cách thủ tục hành chính theo hướng phân định rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, từng bước mang lại hiệu quả thiết thực trong việc giải quyết thủ tục hành chính cho tổ chức, công dân.

Năm 2013, quận Cầu Giấy đã mạnh dạn áp dụng thí điểm trong lĩnh vực xây dựng đô thị phương thức "Cán bộ phải trực tiếp trả kết quả hồ sơ hành chính đến tận nhà người dân trong trường hợp kết quả trả chậm mà người dân không phải trả thêm bất cứ khoản phí, lệ phí nào". Từ khi áp dụng phương thức này, tinh thần, trách nhiệm của cán bộ, công chức được nâng lên rõ rệt, không còn tình trạng hồ sơ thuộc diện trả chậm. Có được sự chuyển biến rõ rệt như vậy là do quận Cầu Giấy đã xây dựng được quy trình giải quyết đối với từng thủ tục hành chính. Trong đó, nêu rõ thời hạn giải quyết của từng khâu và tên từng cán bộ, công chức tham gia trong quy trình. Năm 2013, tổng số hồ sơ hành chính quận tiếp nhận là 136.718 hồ sơ, trong đó đã giải quyết đúng hạn 136.670 hồ sơ đạt tỷ lệ gần 100%. Từ hiệu quả của việc áp dụng thí điểm đối với lĩnh việc xây dựng đô thị, Văn phòng UBND quận Cầu Giấy đang đề xuất với UBND quận cho mở rộng thực hiện việc trả tận nhà dân đối với hồ sơ trễ hẹn thuộc lĩnh vực lao động, thương binh và xã hội.

Việc xây dựng quy trình thủ tục hành chính cụ thể và niêm yết công khai cũng đã được nhiều đơn vị thực hiện. Kinh nghiệm của UBND quận Hoàn Kiếm là xây dựng quy trình đi liền với việc kiểm tra sát sao. Hằng tuần, bộ phận "một cửa" đều giao ban, báo cáo tình hình công việc và Phòng Nội vụ thường xuyên kiểm tra hòm thư góp ý, làm căn cứ để đánh giá, xếp loại cán bộ, công chức cuối năm. Tương tự, Sở Kế hoạch và Đầu tư cũng tổ chức phát phiếu đánh giá, nhận xét của tổ chức, công dân về thái độ, hiệu quả làm việc của cán bộ, công chức để tham khảo, làm căn cứ đánh giá cuối năm.

Điểm chung của các đơn vị thực hiện tốt chương trình cải cách hành chính là đã xây dựng quy trình cụ thể, rõ ràng và kiểm tra, giám sát sát sao, phân rõ người, rõ việc. Tuy nhiên, cũng còn không ít đơn vị tỷ lệ giải quyết đúng hạn thủ tục hành chính chưa cao. Một trong những nguyên nhân là do một số thủ tục hành chính chưa được các cơ quan chủ trì xây dựng quy trình liên thông và một số sở, ngành có trách nhiệm phối hợp giải quyết thủ tục hành chính cho doanh nghiệp, người dân theo cơ chế "một cửa", "một cửa liên thông" chưa thực hiện đúng trách nhiệm./.