Quan hệ EU – Nga vẫn đứng trước nhiều trắc trở

TCCSĐT - Trong xu hướng tiến tới nhất thể hóa châu Âu, trong đó có sáng kiến của nhiều nước ở châu lục này mời Nga gia nhập EU, quan hệ giữa Nga và EU trong những năm qua vẫn phát triển trong một quá trình đầy mâu thuẫn và thử thách, bởi mối bang giao này đan xen với những mối quan hệ địa - chính trị phức tạp và ẩn chứa các yếu tố bất định như quan hệ Mỹ - Nga và quan hệ Nga - NATO.

Sau 2 ngày thảo luận khá căng thẳng từ ngày 15-2-2011, đến ngày 17-2-2011, Nghị viện châu Âu thông qua một nghị quyết với nội dung lên án Nga khá gay gắt, mang tựa đề "Về quyền tối cao của pháp luật ở Nga", trong đó có ghi: "Trong những năm gần đây, nhiều vụ án đã được đưa ra xét xử ở Nga đặt dấu hỏi nghi vấn về tính độc lập và không bị can thiệp của các thể chế pháp luật ở Liên bang Nga".

Liên quan tới nội dung ghi trong nghị quyết, các đại biểu của Nghị viện châu Âu bày tỏ lo ngại về kết quả tuyên án trong các vụ án xử án gần đây liên quan tới nhà tỷ phú Nga Mi-khai-in Khô-đô-cốp-xki và Pla-tôn Lê-bê-đép. Nghị quyết này cũng nhắc đến vụ các nhà chức trách ở Mát-xcơ-va bắt bớ những kẻ tích cực chống đối chính phủ ở Nga trong cuộc mít-tinh trên Đại lộ Tri-um-phan gần đây. Ngoài ra, các nghị sĩ châu Âu kêu gọi chính phủ Nga phải truy xét những kẻ đã giết hại một số nhà báo ở Nga trong thời gian qua và yêu cầu Nga tuân thủ tất cả các quyết định của Tòa án châu Âu về quyền con người.

Các đại biểu Nghị viện châu Âu cũng đề nghị Hội đồng châu Âu giúp đỡ Nga trong việc nâng cao tính độc lập của hệ thống pháp luật, bảo đảm cho luật pháp được thực hiện và đối phó với những áp lực chính trị và kinh tế. Sau khi nghị quyết này của Nghị viện châu Âu được công bố, dư luận tự nhiên đặt câu hỏi, vì sao các nước châu Âu lại thông qua một nghị quyết chống lại Nga một cách gay gắt như vậy?

Nguyên nhân ở đây có cả sâu xa lẫn trực tiếp. Nguyên nhân sâu xa nằm ở mâu thuẫn về lợi ích có ý nghĩa sống còn của một số nước châu Âu và Nga. Thí dụ điển hình nhất là vụ tòa án Nga xét xử tội trạng của Mi-khai-in Khô-đô-cốp-xki - “nhà tỷ phú sau một đêm” đã giàu lên nhờ vơ vét tài nguyên và của cải của nước Nga trong những vụ làm ăn bất chính. Sở dĩ các nước châu Âu tỏ ra cay cú trước phán quyết của Tòa án Nga về việc Mi-khai-in Khô-đô-cốp-xki lĩnh án tù giam tới năm 2017 là do “nhà tỷ phú bất chính” này đã lên kế hoạch bán rẻ chủ quyền và tài nguyên dầu mỏ, khí đốt cho các công ty năng lượng các nước phương Tây để nhận được sự ủng hộ của họ trong cuộc chạy đua chiếc ghế chủ nhân Điện Crem-li.

Còn nguyên nhân trực tiếp nằm ở chiến lược của các nước phương Tây nhằm kích động và tiến hành các cuộc bạo động chính trị ở Nga trong bối cảnh các cuộc “cách mạng nhung” chống lại chính phủ cầm quyền đang diễn ra sôi động tại nhiều nước châu Phi và Trung Đông. Nhiều người ở phương Tây đã đặt câu hỏi, liệu các cuộc “cách mạng nhung” đã thành công tương tự như ở Tuy-ni-di và Ai-cập, hay đang bùng phát dữ dội ở Y-ê-men, Li-bi, Bê-nanh v.v. có diễn ra trên Quảng trường Đỏ của Nga, hay Quảng trường Thiên An Môn của Trung Quốc hay không? Ý tưởng này đã được thể hiện rõ trong Nghị quyết của Nghị viện châu Âu nhằm vào Nga. Điều này đã được thể hiện rất rõ tuyên bố không cần úp mở của bà Cri-xti-na Úc-lan-na, tác giả bản Nghị quyết của Nghị viện châu Âu chống Nga: "Chúng tôi không muốn nhìn thấy Nga là một Tuy-ni-di và Ai Cập thứ hai. Chúng tôi muốn nhìn thấy Nga là một đối tác mạnh có thể trông cậy và chấp hành các nguyên tắc dân chủ".

Nhân sự việc này, ông Mi-kha-in Phê-đô-tốp, Chủ tịch Hội đồng của Tổng thống Nga về quyền con người tuyên bố: "Tôi rất lấy làm tiếc là Nghị viện châu Âu lại vội vàng thông qua một Nghị quyết như vậy. Các nghị sỹ trong Nghi viện châu Âu đã không nhìn thấy những tiến bộ đáng kể trong quá trình thực hiện các cơ chế về quyền con người trong thời gian gần đây ở Nga. Chúng tôi biết rất rõ những khiếm khuyết của mình. Chúng tôi không phủ nhận rằng, trong thực tế còn có khiếm khuyết liên quan đến quyền độc lập của Tòa án và việc bảo vệ quyền con người. Nhưng chúng tôi đang cố gắng để giải quyết những vấn đề đó. Hội đồng của Tổng thống về quyền con người đang làm mọi việc có thể để cải thiện hệ thống bảo vệ pháp luật và quyền con người ở Nga. Tiếc rằng, Nghị viện châu Âu đã không nhận thấy những tiến bộ đó".

Theo nhận xét của giới phân tích ở Nga, bản Nghị quyết Nghị viện châu Âu dù có gay gắt đến thế nào, thì cả EU và Nga sẽ vẫn rất cần đến nhau, chí ít là xuất phát từ những lợi ích kinh tế và địa - chính trị, trong đó điều quan trọng nhất là các nước EU đang rất cần tài nguyên thiên nhiên của Nga cũng như thị trường vô cùng rộng lớn để tiêu thụ sản phẩm ở Nga, còn Nga cũng đang rất cần đầu tư của nước ngoài và công nghệ cao mà các nước châu Âu có thừa. Do đó, những khó khăn nhất thời phát sinh tương tự như bản Nghị quyết Nghị viện châu Âu chống Nga vừa công bố chỉ là những tiếng nói lạc lõng trước một trật tự thế giới mới đang hình thành, trong đó các quốc gia cần dựa vào nhau để tồn tại và phát triển./.