5 năm thực hiện Chỉ thị của Thủ tướng về tăng cường công tác y tế trong trường học

Tầm quan trọng của công tác y tế trường học
 
Hiện nay, cả nước có trên 36.000 trường học, thuộc các cấp học khác nhau với gần 22 triệu học sinh sinh viên. Theo các số liệu thống kê của Bộ Y tế về sức khỏe của học sinh, sinh viên thì tỷ lệ học sinh có sức khỏe loại I đạt 68,6%, học sinh có thể lực loại II đạt 23,2% và loại III đạt 6,1%; Thực trạng về sức khỏe của học sinh các cấp ở một số bệnh như tỷ lệ trẻ dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng ở thể nhẹ là 26,7%, thấp còi là 22,3%.

Bên cạnh đó, tỷ lệ trẻ ở khu vực thành thị bị mắc bệnh béo phì cũng bắt đầu xuất hiện. Ước tính số trẻ bị mắc bệnh béo phì hiện ở mức khoảng từ 10-17% và xu hướng này ngày càng tăng. Tỷ lệ trẻ em gái vị thành niên bị thiếu máu do thiếu sắt chiếm 22%, trẻ vị thành niên thiếu máu ở thể nhẹ và vừa chiếm 20%. Tỷ lệ mắc tật khúc xạ ở học sinh chiếm 13,1%, trong đó, số học sinh ở cấp tiểu học bị mắc bệnh là 10,9%, cấp trung học cơ sở là 15%, cấp trung học phổ thông là 17%. Tỷ lệ học sinh mắc các bệnh răng miệng chiếm 34,4%, cao nhất là ở khối tiểu học chiếm 43,9%, cấp trung học cơ sở chiếm 21%, cấp trung học phổ thông chiếm 16%. Tỷ lệ học sinh mắc bệnh cong vẹo cột sống chiếm 4,4%, cao nhất là ở cấp trung học cơ sở chiếm 5,2%, cấp tiểu học chiếm 3,9%, cấp trung học cơ sở chiếm 2,5%. Tỷ lệ nhiễm các loại giun đường ruột ở trẻ em theo các vùng miền: vùng đồng bằng nhiễm 80-95%, vùng trung du nhiễm 80-90%, vùng miền núi nhiễm 50-70% và vùng ven biển nhiễm 70%. Các rối loạn tâm thần ở trẻ em lứa tuổi học đường như rối loạn tăng động giảm chú ý, tối loạn cảm xúc hành vi, nghiệm game, internet, nghiện các chất kích thích đang là những vấn đề đáng báo động.

Nhìn chung, các bệnh, tật và một số bệnh dịch ở lứa tuổi học đường có xu hướng gia tăng trong học sinh sinh viên. Nhiều bệnh dịch mới xuất hiện như: xơ hóa cơ Delta, cúm A H1N1, bệnh tay chân miệng, Rubella, ngất tập thể… đã ảnh hưởng lớn đến sức khỏe học sinh, sinh viên. Thực trạng trên cho thấy, việc tăng cường công tác y tế học đường đang là yêu cầu khách quan và là nhiệm vụ quan trọng trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế.

Theo PGS.TS Trần Quang Quý, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, sức khỏe là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng học tập, sáng tạo, sự phát triển cũng như tương lai cuộc sống học sinh, sinh viên. Việc bảo đảm sức khỏe tốt cho học sinh, sinh viên là một mục tiêu quan trọng của giáo dục toàn diện trong nhà trường. Công tác đầu tư cho y tế, đầu tư cho giáo dục là rất quan trọng. Bởi nó không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, chăm sóc sức khỏe cho học sinh, sinh viên trong trường học mà còn góp phần bảo đảm an sinh xã hội và phát triển bền vững.

Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc giáo dục, chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ cho học sinh, sinh viên, những năm qua Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách nhằm tạo điều kiện tốt nhất để học sinh, sinh viên phát triển toàn diện về thể chất và tinh thần. Nghị quyết số 46/NQ-TƯ của Bộ Chính trị về công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới chỉ rõ cần đổi mới và hoàn thiện hệ thống y tế, trong đó có y tế trường học theo hướng công bằng, hiệu quả, chất lượng, dễ tiếp cận cho mọi người dân. Ngày 12-7-2006, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 23/2006/CT-TTg về “Tăng cường công tác y tế trong các trường học” nhằm đưa công tác này hoạt động có hiệu quả.

Chuyển biến đáng ghi nhận

Chuyển biến rõ nét về công tác y tế trường học trong 5 năm thực hiện Chỉ thị số 23/2006/CT-TTg là ngoài vai trò nòng cốt của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế, công tác y tế trường học đã huy động được sự phối hợp tham gia chặt chẽ của nhiều bộ, ngành như: Lao động, Thương binh và Xã hội; Nội vụ; Thông tin - Truyền thông; Tài Chính; Kế hoạch và Đầu Tư; Bảo hiểm xã hội. Đặc biệt là sự vào cuộc quyết liệt của ủy ban nhân dân các cấp; sự ủng hộ của cha mẹ học sinh, các tổ chức trong và ngoài nước và của toàn xã hội giúp cho công tác y tế trường học tạo nên “diện mạo” mới, không còn mang tính “tự phát” mà dần đi vào “chiều sâu”.

Trong 5 năm qua, công tác y tế trường học đã có sự chuyển biến đáng ghi nhận về số lượng và chất lượng. Nhìn lại thời điểm bắt đầu triển khai (năm 2006) và sau 5 năm (năm 2011) cho thấy, tỷ lệ cán bộ y tế chuyên trách công tác y tế trường học ngày càng cao: ở cấp mầm non và phổ thông tăng từ hơn 17% lên gần 37%; ở các trường đào tạo tăng lên hơn 22%. Kinh phí dành cho y tế học đường của các trường mầm non và phổ thông tăng từ hơn 10 tỉ đồng lên hơn 16 tỉ đồng; đặc biệt ở các trường đào tạo tăng hơn 8 lần, từ gần 7 tỉ lên gần 55 tỉ đồng.

Hệ thống y tế trường học phát triển đã giúp cho ngành giáo dục và đào tạo cũng như ngành y tế thực hiện tốt chủ trương phòng bệnh hơn chữa bệnh. Trong những năm qua, ngoài việc không để xảy ra dịch bệnh, ngộ độc lớn trong trường học, y tế trường học đã nâng cao ý thức vệ sinh cá nhân, phòng chống dịch bệnh cho học sinh, sinh viên.

Công tác kiểm tra, phân loại, quản lý hồ sơ sức khỏe học sinh, sinh viên ngày càng đi vào nền nếp và nâng cao chất lượng, sớm phát hiện và điều trị kịp thời những trường hợp có vấn đề về sức khỏe. Ngành giáo dục đã tổ chức tốt việc vận động học sinh, sinh viên tham gia bảo hiểm y tế, là giải pháp hiệu quả chăm sóc sức khỏe ban đầu tại nhà trường và tăng đáng kể nguồn kinh phí cho y tế trường học…

Những khó khăn cần được tháo gỡ

Bên cạnh những thành tích đã đạt được cũng phải thấy rằng, công tác y tế trường học cũng đang đối mặt với không ít khó khăn, thách thức. Đó là việc thực hiện các văn bản pháp quy liên qua đến công tác y tế trường học còn chưa triệt để. Nhiều địa phương, chính quyền các cấp chưa quan tâm đến việc đầu tư cho cơ sở vật chất, cán bộ y tế trường học một cách thoả đáng; việc thực thi, áp dụng các văn bản chỉ đạo của Trung ương còn chậm, thiếu triệt để. Cơ sở vật chất của nhiều trường đã quá cũ, chưa bảo đảm về cơ sở vật chất cũng như trang thiết bị cho các hoạt động về văn hóa, thể thao ngoại khóa và y tế trường học. Cùng với đó, chế độ tiền lương thấp nên chưa thu hút được cán bộ y tế vào làm trong các cơ sở giáo dục… Nguồn kinh phí dành lại cho công tác y tế trường học còn quá ít, chủ yếu dựa vào nguồn kinh phí từ bảo hiểm y tế trích lại...

Trong thời gian tới, ngoài việc ban hành, bổ sung, chỉnh sửa các văn bản pháp quy, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ, ngành giáo dục và đào tạo sẽ nghiên cứu, xây dựng chế độ, chính sách đãi ngộ thỏa đáng đối với cán bộ y tế học đường; bảo đảm các điều kiện về vệ sinh trường học, công trình vệ sinh nước sạch, bếp ăn bán trú… Sáu nhóm giải pháp đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo đề ra gồm: xây dựng chế độ, chính sách; tăng cường nguồn nhân lực; bảo đảm cơ sở vật chất; huy động kinh phí; giáo dục, chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho học sinh, sinh viên; xã hội hóa công tác y tế học đường./.