Bộ trưởng Bộ Công Thương trả lời về vấn đề thủy điện và TPP

Năm 2014, sẽ có quy trình vận hành liên hồ chứa thủy điện

Tại Việt Nam, thủy điện đóng vai trò rất quan trọng đối với bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và phát triển kinh tế - xã hội (năm 2012, thủy điện đã đóng góp cho hệ thống điện hơn 48% công suất phát điện và gần 44% điện lượng).

Quốc hội đã có Nghị quyết số 62/NQ ghi nhận những đóng góp và kết quả tích cực của thủy điện đối với chiến lược an ninh năng lượng quốc gia, góp phần vào phát triển kinh tế - xã hội; cắt giảm lũ vào mùa mưa và góp phần cung cấp nước cho sinh hoạt và cho sản xuất của người dân ở hạ du.

Tuy nhiên, việc vận hành cũng như quy hoạch thủy điện vẫn còn nhiều bất cập. Chính vì vậy, theo Bộ trưởng, Chính phủ sẽ tiến hành rà soát lại toàn bộ việc quy hoạch, đồng thời ban hành quy trình vận hành liên hồ chứa thủy điện vào năm 2014.

Các báo cáo của Chính phủ trình với Quốc hội trong các kỳ họp gần đây, nhất là kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XIII, ngày 27-11-2013 đã phân tích rõ thực trạng của hoạt động thủy điện. Quốc hội đã thảo luận kỹ những nội dung này và đã có Nghị quyết số 62/2013/NQ-QH ghi nhận những đóng góp và kết quả tích cực của thủy điện đối với chiến lược an ninh năng lượng quốc gia, góp phần vào phát triển kinh tế - xã hội; cắt giảm lũ vào mùa mưa và góp phần cung cấp nước cho sinh hoạt và cho sản xuất của người dân ở hạ du.

Quốc hội cũng nêu ra những bất cập, hạn chế và tiêu cực trong quá trình này. Theo Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng, chúng ta phải kiên quyết tìm và thực hiện những giải pháp căn cơ hơn để có thể khắc phục cơ bản những thiếu sót và tồn tại trong quá trình phát triển thủy điện.

Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cho rằng chỉ có bằng thực tế, bằng các biện pháp khắc phục triệt để những tác động xấu của thủy điện thì mới góp phần làm cho người dân hiểu và đồng tình với chủ trương phát triển thủy điện của chúng ta.

Chính phủ cũng đã bàn bạc rất kỹ về nội dung này và thống nhất ban hành một Nghị quyết chuyên đề về vấn đề thủy điện, thắt chặt việc quản lý nhà nước trong quy hoạch thủy điện, tập trung vào một đầu mối; xem xét lại cơ chế phân cấp ủy quyền đối với các dự án thủy điện; rà soát lại quy chế vận hành các hồ chứa và nếu còn thiếu thì phải ban hành. Kiên quyết yêu cầu trồng bù diện tích rừng và xử lý nghiêm các sai phạm.

Trên tinh thần đó, Chính phủ phân công về trách nhiệm quản lý nhà nước trong lĩnh vực thủy điện cho các bộ, ngành, địa phương. Bộ Công Thương là cơ quan tổng hợp về quy hoạch phát triển thủy điện, phối hợp với các địa phương, các chủ đầu tư trong toàn bộ quá trình thực hiện các dự án thủy điện.

Về lộ trình mà Chính phủ có thể ban hành quy trình vận hành liên hồ đập thủy điện, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng nêu rõ: Nghị quyết 62/2013/NQ-QH của Quốc hội đã yêu cầu trong năm 2014 phấn đấu ban hành các quy trình vận hành liên hồ chứa thủy điện. Trong chỉ đạo của Chính phủ yêu cầu cụ thể hơn đó là đối với những liên hồ chứa mà chưa có quy trình vận hành về mùa mưa thì phải trình để Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt trong năm 2014, đối với những quy trình vận hành liên hồ chứa đã có mà vừa qua thấy rằng có những yếu tố không phù hợp với thực tế thì cũng phải rà soát, chỉnh sửa để trình Thủ tướng Chính phủ ban hành quy chế bổ sung.

Riêng đối với quy chế vận hành liên hồ chứa trong mùa khô thì phải phấn đấu để làm sao sớm ban hành các quy trình này. Hiện nay, trong số 11 hệ thống liên hồ chứa, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt 5 quy trình, còn lại 6 quy trình sẽ cố gắng xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ xem xét phê duyệt trong năm 2014.

Tham gia TPP: Nông nghiệp bị tổn thương nhiều nhất

Về vấn đề Hiệp định đối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP), Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng khẳng định, TPP là một hiệp định có chất lượng cao, nhiều nội dung cao hơn cam kết WTO và khi ký kết được hiệp định này sẽ tạo động lực to lớn cho xuất khẩu cũng như việc thu hút đầu tư của nước ngoài.

Hiệp định được khởi đầu từ tháng 3-2010, đến nay hiệp định TPP đã trải qua 19 vòng đàm phán. Theo dự kiến, 12 nước tham gia đàm phán TPP bao gồm: Australia, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore, Hoa Kỳ và Việt Nam sẽ ký hiệp định vào cuối năm 2013.

Theo nhận định của nhiều chuyên gia, khi tham gia Hiệp định này, các quốc gia sẽ được hưởng lợi khi thuế suất của hầu hết các mặt hàng sẽ giảm về 0% trong vòng 10 năm. Trong đó, lợi ích của Việt Nam khi tham gia TPP là về mặt kinh tế với việc mở cửa thị trường hàng hóa những nền kinh tế lớn như Mỹ, Nhật Bản...

Đáng chú ý là khả năng xuất khẩu của Việt Nam nhất là những mặt hàng có thế mạnh như dệt may, da giày... sẽ tăng mạnh. Hơn nữa, khi tham gia TPP sẽ đặt ra cho Việt Nam những tác động để tiếp tục làm thế nào nâng cao quy mô và chất lượng sản phẩm trong nước, cũng như nâng cao khả năng cạnh tranh của nền kinh tế.

Theo Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng, lĩnh vực dễ bị tổn thương nhất chính là nông nghiệp, bởi chúng ta là một nước cơ bản vẫn là nền kinh tế nông nghiệp, nhiều sản phẩm hàng hóa nông nghiệp do quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, năng suất lao động còn thấp và áp dụng tiến bộ khoa học còn hạn chế cho nên giá thành sản xuất còn cao, thậm chí còn cao hơn cả những nền kinh tế lớn trong khu vực. Vì vậy, việc mở cửa thị trường và nhập khẩu sẽ ít nhiều tác động đến sản phẩm hàng hóa này.

Để hạn chế những tác động tiêu cực trên, trong trao đổi và đàm phán với Hoa Kỳ và các nước thành viên khác tham gia TPP, Việt Nam đã yêu cầu hiệp định TPP phải là một hiệp định cân bằng về lợi ích, tức là nước nào cũng có lợi ích, tính đến chênh lệch về trình độ phát triển.

"Nghĩa là cuối cùng chúng ta cũng sẽ đi đến cam kết nhưng phải có thời gian không phải thực hiện ngay từ khi hiệp định có hiệu lực đối với những việc giảm thuế hay miễn trừ thuế," Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng nói.

Như thế, theo Bộ trưởng, các doanh nghiệp nhất là những doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp, chế biến nông sản thực phẩm và kể cả bà con nông dân cũng có điều kiện để khắc phục những yếu kém và nâng dần khả năng cạnh tranh sản phẩm của mình.

Bên cạnh đó, trong khi chuẩn bị tiến hành TPP, các cơ quan chủ trì cũng đã tham vấn các doanh nghiệp lớn, rồi các hiệp hội ngành nghề như: dệt may, thủy sản và thường xuyên có các cuộc trao đổi cung cấp thông tin tọa đàm để cho doanh nghiệp hiểu, nắm bắt được những lợi thế và ưu đãi khi tham gia TPP và lường trước được những khó khăn để có biện pháp khắc phục những khó khăn đó./.