Khai mạc Hội nghị Bộ trưởng số ASEAN (ADGMIN) lần thứ sáu

Hội nghị Bộ trưởng số ASEAN (ADGMIN) là cơ chế hợp tác cấp bộ trưởng quan trọng của ASEAN trong lĩnh vực số, nhằm rà soát tiến độ triển khai các khuôn khổ và sáng kiến hợp tác số của khu vực, đồng thời trao đổi định hướng hợp tác trong giai đoạn tiếp theo. Hội nghị ADGMIN lần thứ sáu tập trung thảo luận các vấn đề trọng tâm như chuyển đổi số, kinh tế số, kết nối hạ tầng và nền tảng số, quản trị dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, an toàn - an ninh mạng, cũng như tăng cường hợp tác với các đối tác đối thoại và tổ chức quốc tế. Hội nghị lần này do Việt Nam đăng cai tổ chức, quy tụ các bộ trưởng phụ trách công nghệ thông tin, viễn thông và chuyển đổi số của các quốc gia thành viên ASEAN, Tổng Thư ký ASEAN, đại diện các đối tác đối thoại, các tổ chức quốc tế cùng đông đảo đại biểu trong và ngoài khu vực.

Với vai trò chủ nhà Hội nghị ADGMIN lần thứ sáu, Việt Nam một lần nữa khẳng định sẵn sàng đồng hành cùng các nước ASEAN trong việc thúc đẩy đối thoại chính sách, chia sẻ kinh nghiệm và triển khai các sáng kiến hợp tác số thiết thực, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu chung của ASEAN trong giai đoạn tới.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, Chủ tịch Hội nghị ADGMIN lần thứ sáu nhiệt liệt chào mừng các bộ trưởng và đại biểu các nước thành viên ASEAN tham dự Hội nghị tại Thủ đô Hà Nội - trung tâm chính trị, văn hóa và đổi mới sáng tạo của Việt Nam.

Theo đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng, Hội nghị năm nay mang ý nghĩa đặc biệt khi Timor-Leste lần đầu tiên tham dự ADGMIN với tư cách thành viên đầy đủ. Sự hiện diện của Timor-Leste không chỉ làm cho bức tranh ASEAN trở nên trọn vẹn hơn, mà còn khẳng định một ASEAN đoàn kết, thống nhất và ngày càng lớn mạnh, cùng hướng tới các mục tiêu phát triển chung.

Nhìn lại chặng đường hợp tác, đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh, từ cơ chế hợp tác viễn thông trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng viễn thông và công nghệ thông tin ASEAN (TELMIN) đến quá trình chuyển đổi sang ADGMIN với phạm vi mở rộng sang lĩnh vực số, hợp tác Bộ trưởng số luôn là một trụ cột quan trọng, góp phần thúc đẩy và hiện thực hóa các mục tiêu của Cộng đồng Kinh tế ASEAN.

Đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, Kế hoạch Chiến lược cộng đồng Kinh tế ASEAN 2026 - 2030 được lãnh đạo ASEAN thông qua tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 46 tháng 5-2025, đã đánh dấu một bước chuyển căn bản trong tư duy phát triển của khu vực.

Theo đó, ASEAN dịch chuyển từ mô hình tăng trưởng ưu tiên tốc độ sang tăng trưởng bền vững và bao trùm, đặt các vấn đề biến đổi khí hậu, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững vào vị trí chiến lược, đồng thời nhấn mạnh nguyên tắc “không để ai bị bỏ lại phía sau”, tăng cường hỗ trợ các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSMEs) cũng như các nhóm dễ bị tổn thương. Cùng với đó, ASEAN chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu tập trung vào hội nhập nội khối sang vai trò chủ động, linh hoạt và thích ứng hơn trong không gian kinh tế toàn cầu; từ mô hình quản lý theo lĩnh vực riêng lẻ sang cách tiếp cận liên ngành, nhằm ứng phó hiệu quả với các thách thức xuyên lĩnh vực như chuyển đổi số, biến đổi khí hậu và an ninh năng lượng. Những chuyển dịch này tạo nền tảng để ASEAN hiện thực hóa khát vọng trở thành nền kinh tế lớn thứ tư thế giới vào năm 2045, đồng thời định hướng cho hoạt động của ADGMIN trong giai đoạn tới.

Phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đánh giá cao chủ đề Hội nghị năm nay: “ASEAN thích ứng: Từ kết nối hạ tầng đến kết nối trí tuệ”. Đây không chỉ phản ánh tầm nhìn chiến lược mà khẳng định khát vọng kiến tạo một cộng đồng ASEAN số thông minh, liên kết sâu rộng, năng động sáng tạo, có trách nhiệm trọng kỷ nguyên số. Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh, nhân loại đang sống trong kỷ nguyên số, kỷ nguyên của sự bùng nổ công nghệ chưa từng có, nhất là sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, internet vạn vật, chuỗi khối… Những thành tựu đó đã làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, kinh doanh và quản trị xã hội, mở ra cơ hội cho các quốc gia vươn lên mạnh mẽ. Chuyển đổi số không chỉ là xu thế tất yếu, yêu cầu khách quan mà còn là lựa chọn chiến lược và ưu tiên hàng đầu của mọi quốc gia để phát triển nhanh và bền vững.

Mặc dù đã đạt được nhiều bước tiến quan trọng, chúng ta cần thẳng thắn nhìn nhận Việt Nam nói riêng và ASEAN nói chung đang phải đối diện với nhiều thách thức lớn. Hướng tới Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN năm 2045 phát triển năng động, tự cường và gắn kết, chúng ta đang nỗ lực hoàn thành các mục tiêu đầy tham vọng. Để hiện thực hóa tầm nhìn đó, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chia sẻ ba định hướng lớn, mang tính gợi mở để các bộ trưởng cùng thảo luận và cụ thể hóa trong các chương trình hợp tác:

Một là, tăng cường niềm tin số và xây dựng thể chế thích ứng. ASEAN cần thúc đẩy xây dựng một hệ sinh thái số nhân văn, lấy con người làm trung tâm, được dẫn dắt bởi các chuẩn mực đạo đức và bảo vệ lợi ích hài hòa của mọi chủ thể. Triển khai thực chất Hướng dẫn của ASEAN về quản trị và đạo đức trí tuệ nhân tạo; từng bước vận hành hiệu quả Mạng lưới an toàn trí tuệ nhân tạo khu vực. Đồng thời, ASEAN cần đẩy mạnh hoàn thiện khung khổ pháp lý và cơ chế phối hợp về dữ liệu dùng chung; thúc đẩy phát triển trí tuệ nhân tạo theo hướng minh bạch, linh hoạt và có trách nhiệm.

Hai là, phát triển hạ tầng số hiện đại, thúc đẩy kết nối số thông minh, đồng bộ và bền vững. Nâng cấp hạ tầng số để đáp ứng nhu cầu phát triển và tăng khả năng chống chịu, nhất là hệ thống cáp quang biển và đất liền, phát triển trung tâm dữ liệu, kết nối các trung tâm này với nhau. ASEAN cần sớm xúc tiến, hợp tác nghiên cứu và phát triển vệ tinh để phục vụ giám sát thiên tai, quản lý tài nguyên, cung cấp internet cho vùng sâu, vùng xa, hải đảo… Đồng thời, sớm nghiên cứu xây dựng lưới điện ASEAN xanh, sạch và an toàn, bảo đảm nguồn năng lượng bền vững phục vụ cho hạ tầng số và kết nối số. ASEAN cần đẩy mạnh kết nối xuyên biên giới nơi dòng chảy dữ liệu chung và giao dịch số được lưu thông thông suốt, liền mạch như thanh toán số, thương mại điện tử, chữ ký số, định danh số...

Ba là, bảo đảm an ninh mạng và phát triển nhân lực số. ASEAN cần nâng cao hiệu quả chia sẻ thông tin, tăng cường diễn tập chung và củng cố lòng tin để ứng phó kịp thời, hiệu quả các cuộc tấn công mạng; đẩy mạnh hợp tác phòng chống lừa đảo trực tuyến, tội phạm mạng. Tăng cường phát triển nhân lực số chất lượng cao, nhất là trong các lĩnh vực dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, internet vạn vật... Đồng thời, đẩy mạnh phổ cập kỹ năng số toàn dân như “Phong trào bình dân học vụ số” của Việt Nam với phương châm lấy con người làm trung tâm, chủ thể, “không ai bị bỏ lại phía sau”. Việt Nam đang khẩn trương xây dựng đề án phát triển công dân số.

ASEAN và thế giới đang trải qua những chuyển đổi mang tính căn bản, toàn diện. ASEAN xác lập định hướng hợp tác mới, chuyển từ kết nối hạ tầng sang kết nối thông minh; trọng tâm là phát triển hạ tầng số song hành với khai thác dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, kiến tạo một hệ sinh thái số của khu vực liền mạch, xuyên biên giới. Hơn hết, kết nối số không chỉ là kết nối hạ tầng, mà là kết nối trí tuệ, kết nối niềm tin. Hệ sinh thái số không chỉ mở ra không gian cho phát triển mới, mà còn là cầu nối thúc đẩy sự tôn trọng, tăng cường hiểu biết và gắn kết giữa các quốc gia, dân tộc.

Sau gần 6 thập niên hình thành và phát triển, ASEAN đã vươn mình mạnh mẽ trở thành một trong những khu vực phát triển năng động nhất thế giới; là nền kinh tế lớn thứ 5 thế giới với tổng quy mô GDP khoảng 3,7 nghìn tỷ USD; là thị trường nhiều tiềm năng với gần 700 triệu dân, trong đó hơn 60% là người trẻ, yêu thích công nghệ và sẵn sàng đổi mới sáng tạo.

Trong chuyển đổi số, ASEAN đã đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận. Hoàn thành Kế hoạch tổng thể số ASEAN 2025 với nhiều bước tiến quan trọng: Các sáng kiến về Chính phủ số, hạ tầng số, dữ liệu được triển khai hiệu quả; đã thống nhất thiết lập các khung khổ hợp tác quan trọng, như Hiệp định Khung kinh tế số ASEAN, Mạng lưới an toàn trí tuệ nhân tạo ASEAN...; kinh tế số năm 2025 có quy mô gần 300 tỷ USD, gấp đôi so với năm 2020; tỷ lệ người dân sử dụng mạng internet trên 75%; thanh toán số tăng trưởng hơn 50%/năm; thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ… Với các cam kết chiến lược, cùng những “con số biết nói” đã phản ánh rõ nét nỗ lực chung của ASEAN trong việc kết nối hạ tầng, kết nối con người, kết nối văn hóa, kết nối thị trường, mở rộng không gian kinh tế và từng bước hình thành một khu vực kinh tế số thống nhất, năng động và có sức cạnh tranh cao.

Kể từ khi gia nhập, Việt Nam luôn xác định ASEAN là ưu tiên chiến lược trong chính sách đối ngoại. Trong kỷ nguyên số, sự phát triển bền vững của Việt Nam càng gắn kết mật thiết với sự ổn định, hòa bình và thịnh vượng của Cộng đồng ASEAN. Việt Nam có nhiều nỗ lực thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia và đạt được nhiều kết quả quan trọng: Ban hành Nghị quyết của Bộ Chính trị, Chương trình hành động của Chính phủ về tạo đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, xem đây là sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước, nhấn mạnh tăng cường hợp tác quốc tế trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và chuyển đổi số...

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh, trên tinh thần “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”, Việt Nam cam kết tiếp tục là thành viên chủ động, tích cực và có trách nhiệm trong hợp tác số ASEAN và các đối tác khác. Chúng ta đoàn kết để có sức mạnh, hợp tác để có lợi ích; đối thoại để củng cố lòng tin. Việt Nam sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ các nước còn khó khăn để thu hẹp khoảng cách số và cùng phát triển. Việt Nam mong muốn đẩy mạnh hợp tác toàn diện với các nước trên cơ sở minh bạch, tin cậy và tôn trọng lẫn nhau, cùng kiến tạo một Cộng đồng số ASEAN đoàn kết, tự cường và thịnh vượng; để tạo kết nối đa tầng, đa lớp, toàn diện.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tin tưởng rằng, Hội nghị Bộ trưởng số lần thứ sáu sẽ không chỉ là sự kiện thường niên mà là dấu mốc quan trọng thể hiện quyết tâm chính trị của ASEAN từ kết nối hạ tầng số sang kết nối trí tuệ, kết nối niềm tin. Những cam kết tại Hội nghị sẽ góp phần hình thành khung thể chế đồng bộ, hạ tầng số liên thông và không gian số an toàn, tạo nền tảng cho phát triển, thu hẹp khoảng cách số, nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế của ASEAN, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi giá trị số khu vực và toàn cầu, hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN năm 2045. Thủ tướng kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp ASEAN đoàn kết, thống nhất, cùng với các nhà chính trị hiện thực hóa tầm nhìn của các nhà lãnh đạo ASEAN về xã hội số, công dân số, kinh tế số, mang lại sự phát triển bao trùm, toàn diện, nâng tầm vai trò ASEAN trên trường quốc tế, thực sự là tâm điểm phát triển nhanh và bền vững.

Phát biểu tại hội nghị, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn khẳng định cam kết của ASEAN trong thúc đẩy hợp tác số toàn diện, thu hẹp khoảng cách số giữa các quốc gia thành viên và xây dựng một không gian số an toàn, tin cậy, bao trùm. Ông nhấn mạnh vai trò then chốt của cơ chế ADGMIN trong việc cụ thể hóa các định hướng chiến lược của ASEAN thông qua các chương trình, sáng kiến và hợp tác thực chất.

Phó Tổng Thư ký, Đặc phái viên về công nghệ của Tổng Thư ký Liên hợp quốc Amandeep Singh Gill, chia sẻ những xu hướng toàn cầu về chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, đồng thời khuyến nghị ASEAN tiếp tục theo đuổi cách tiếp cận cân bằng, lấy con người làm trung tâm, bảo đảm công nghệ số đóng góp thiết thực cho phát triển bền vững.

Trong khuôn khổ Hội nghị, Việt Nam tổ chức chuỗi sự kiện hợp tác số ASEAN từ ngày 12-1 đến ngày 16-1-2026 tại Hà Nội, bao gồm Hội nghị quan chức cao cấp số ASEAN (ADGSOM) lần thứ sáu, các phiên họp nhóm công tác, các phiên làm việc với đối tác đối thoại và nhiều hoạt động bên lề. Chuỗi sự kiện nhằm thúc đẩy trao đổi, kết nối và hợp tác, góp phần xây dựng một không gian số ASEAN an toàn, tin cậy, bao trùm và thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của công nghệ số trong kỷ nguyên mới./.