Quảng Ninh đổi mới, sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập tinh gọn, hiệu quả

Đơn vị sự nghiệp công lập giữ vai trò chủ đạo, vị trí then chốt trong cung ứng dịch vụ sự nghiệp công và thực hiện chính sách an sinh xã hội. Tinh gọn hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập và doanh nghiệp nhà nước là chủ trương lớn được Đảng, Nhà nước ta đặc biệt quan tâm, thực hiện quyết liệt. Trong bối cảnh hiện nay, Đảng và Nhà nước đã ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, như Nghị quyết số 18-NQ/TW, ngày 25-10-2017, của Hội nghị Trung ương lần thứ sáu khóa XII, “Một số vấn đề về tiếp tục việc tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả”, Nghị quyết số 19-NQ/TW, ngày 25-10-2017, “Về tiếp tục đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập”; Công văn số 59-CV/BCĐ, ngày 12-9-2025, của Ban Chỉ đạo Trung ương, “Về sắp xếp đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp nhà nước và đầu mối bên trong các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị”; Kế hoạch số 130/KH-BCĐTKNQ18, ngày 21-9-2025, của Ban Chỉ đạo tổng kết thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW của Chính phủ, về “Sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp nhà nước, tổ chức trong hệ thống hành chính nhà nước”. Theo đó, Trung ương xác định các nguyên tắc sắp xếp, tổ chức lại đơn vị sự nghiệp công lập như sau:

Thứ nhất, việc sắp xếp, tổ chức lại các đơn vị sự nghiệp công lập ở địa phương khi thực hiện mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp không làm ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quả hoạt động cung ứng dịch vụ sự nghiệp công ở địa phương, đặc biệt là các dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu, phục vụ nhu cầu của người dân.

Thứ hai, đối với dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu, có nhiệm vụ phục vụ người dân, trực tiếp giải quyết các vấn đề của cộng đồng dân cư, thì nghiên cứu giao cấp xã quản lý (như: trường trung học cơ sở, tiểu học, mầm non công lập, y tế cơ sở, văn hóa cơ sở,…).

Thứ ba, đối với dịch vụ sự nghiệp công thuộc lĩnh vực kinh tế và các lĩnh vực cần tập trung nguồn lực, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, thì nghiên cứu giao cho ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc cơ quan chuyên môn thuộc ủy ban nhân dân cấp tỉnh quản lý (như: nông nghiệp và môi trường, khoa học và công nghệ, sự nghiệp kinh tế khác,....).

Thứ tư, đối với các dịch vụ sự nghiệp công có nguồn thu, có khả năng tự chủ về tài chính (như: quản lý dự án, phát triển quỹ đất, giải phóng mặt bằng) thì có thể giao cấp tỉnh (có cơ sở liên xã) hoặc cấp xã tổ chức quản lý và cung ứng các dịch vụ này để phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Sắp xếp tinh gọn, hợp nhất hoặc giải thể các đơn vị hoạt động kém hiệu quả

Triển khai các nghị quyết, kế hoạch của Trung ương về việc sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập tinh gọn, hiệu quả, tỉnh Quảng Ninh đã ban hành Thông báo số 05-TB/TU, ngày 3-10-2025, của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, về “Phương án sắp xếp tinh gọn các tổ chức bên trong, các đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp nhà nước và phương án sắp xếp các đơn vị y tế, giáo dục trên địa bàn tỉnh”; Kế hoạch số 253/KH-UBND, ngày 6-10-2025, “Về thực hiện sắp xếp tinh gọn các tổ chức bên trong, các đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh”. Kế hoạch này nhằm tiếp tục sắp xếp tinh gọn triệt để các tổ chức bên trong, các đơn vị sự nghiệp công lập trên toàn địa bàn, hướng tới mục tiêu bảo đảm các cơ quan, đơn vị, tổ chức, địa phương sau sắp xếp được vận hành và hoạt động thông suốt, hiệu lực, hiệu quả. Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự đồng lòng của nhân dân, việc sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập trên địa bàn tỉnh đã đạt một số kết quả bước đầu, cụ thể:

Trong lĩnh vực y tế, sáp nhập Bệnh viện đa khoa Hạ Long vào Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Ninh; sáp nhập Trung tâm bảo trợ tâm thần vào Bệnh viện Bảo vệ sức khỏe tâm thần thành Bệnh viện Sức khỏe tâm thần; sắp xếp 13 trung tâm y tế thành 5 bệnh viện đa khoa khu vực tại Đông Triều, Quảng Yên, Vân Đồn, Tiên Yên và Móng Cái, đồng thời sáp nhập 3 đơn vị: Trung tâm Công tác xã hội, Trung tâm Bảo trợ xã hội và Cơ sở bảo trợ, chăm sóc trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt thành Trung tâm Trợ giúp xã hội Quảng Ninh; Bệnh viện Phổi trực thuộc Sở Y tế được tổ chức trên cơ sở sáp nhập Trung tâm Y tế Hạ Long; các trạm y tế mới được tổ chức thành 55 trạm y tế và 92 điểm trạm trên cơ sở sắp xếp lại 171 trạm y tế cũ, trong đó 26 trạm không còn phù hợp về quy mô dân số hoặc địa bàn được dừng hoạt động. Việc tổ chức lại hệ thống y tế theo hướng tinh gọn, liên thông nhằm tăng cường hiệu quả quản lý, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, đồng thời phù hợp với quy mô dân số, điều kiện phát triển đô thị và vùng miền.

Trong lĩnh vực giáo dục, tỉnh Quảng Ninh tiến hành sáp nhập 4 trường trung học phổ thông công lập thành 2 trường; đồng thời, 13 trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên và 1 trung tâm hướng nghiệp - giáo dục thường xuyên tỉnh được sắp xếp thành một trung tâm duy nhất, có trụ sở chính và các phân hiệu. Đặc biệt, 3 trường cao đẳng được tổ chức lại để sáp nhập vào các đơn vị giáo dục nghề nghiệp chất lượng cao mới của tỉnh. Việc sắp xếp này giúp tập trung nguồn lực đầu tư, giảm manh mún, trùng lặp, đồng thời nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao của tỉnh.

Cùng với y tế và giáo dục, tỉnh Quảng Ninh cũng thực hiện tinh gọn mạnh mẽ đối với các đơn vị trực thuộc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch: Ban Quản lý Vườn quốc gia Bái Tử Long sáp nhập vào Ban Quản lý Vịnh Hạ Long nhằm thống nhất đầu mối quản lý, bảo tồn và khai thác bền vững di sản thiên nhiên; các đơn vị thuộc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch như Thư viện tỉnh và Trung tâm Văn hóa, Thông tin và Xúc tiến du lịch tỉnh được sáp nhập vào Bảo tàng tỉnh, đổi tên thành Bảo tàng - Thư viện tỉnh, vừa tiết kiệm ngân sách, vừa phát huy hiệu quả trong công tác quảng bá văn hóa, du lịch; 2 phòng công chứng được xây dựng phương án chuyển đổi sang văn phòng công chứng hoặc giải thể theo lộ trình phù hợp. Số lượng đơn vị sự nghiệp trực thuộc Sở giảm từ 7 xuống còn 3 đơn vị, tương đương giảm hơn 57% đầu mối tổ chức. Đồng thời, số phòng chuyên môn trong các đơn vị giảm từ 23 xuống còn 12 phòng, tinh giản hơn 52%. Đây là bước thay đổi có tính hệ thống, hướng tới bộ máy tinh gọn, chuyên nghiệp, nâng cao hiệu quả hoạt động và tránh chồng chéo chức năng, nhiệm vụ. Việc sắp xếp không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn nhân lực và cơ sở vật chất mà còn gắn liền với việc đổi mới cơ chế quản lý, phát huy tính chủ động của các đơn vị trong phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế di sản và kinh tế thể thao. Qua đó, tỉnh hướng đến mục tiêu xây dựng một nền quản trị hiện đại, năng động, hiệu quả, phù hợp xu hướng phát triển kinh tế văn hóa của thời kỳ mới.

Có thể nói, đây là một trong những bước đi cụ thể thể hiện quyết tâm chính trị cao của tỉnh Quảng Ninh trong đổi mới hệ thống sự nghiệp công lập, nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác tài sản công, đồng thời tạo nguồn lực cho phát triển văn hóa, du lịch bền vững, góp phần xây dựng Quảng Ninh trở thành trung tâm văn hóa, du lịch lớn của cả nước.

Một số nhiệm vụ trong thời gian tới

Thứ nhất, việc sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập cần căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ, có tính kế thừa và phát huy kết quả triển khai trong thời gian qua, tránh cào bằng, bảo đảm phù hợp với chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy theo yêu cầu của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, bảo đảm hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, không trùng dẫm về chức năng, nhiệm vụ. 

Thứ hai, đẩy mạnh thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm đối với các đơn vị sự nghiệp công lập có nguồn thu sự nghiệp và có khả năng tự bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động; khuyến khích thành lập các tổ chức cung ứng dịch vụ công thuộc các thành phần ngoài nhà nước. Đồng thời, không làm ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quả hoạt động cung ứng dịch vụ sự nghiệp công, đặc biệt là các dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu, phục vụ nhu cầu của người dân.

Thứ ba, đổi mới cơ chế xác định và quản lý biên chế trong các đơn vị sự nghiệp công lập; có chính sách hợp lý đối với viên chức, người lao động dôi dư do sắp xếp, tổ chức lại đơn vị sự nghiệp công lập; tăng cường hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện các quy định về quản lý biên chế, số lượng người làm việc trong đơn vị sự nghiệp công lập.

Thứ tư, đẩy mạnh cung ứng dịch vụ sự nghiệp công theo cơ chế thị trường, thúc đẩy xã hội hóa dịch vụ sự nghiệp công. Tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách khuyến khích xã hội hóa dịch vụ sự nghiệp công.

Thứ năm, nâng cao năng lực quản trị của đơn vị sự nghiệp công lập, trước hết là năng lực đội ngũ lãnh đạo, quản lý của các đơn vị sự nghiệp công lập trong việc đổi mới phương thức quản trị điều hành đơn vị, xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ và hoàn thiện quy chế tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý điều hành, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ và hiệu quả hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập.

Thứ sáu, đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền về mục tiêu, ý nghĩa, yêu cầu, nội dung đổi mới cơ chế quản lý, cơ chế tài chính và tổ chức lại hệ thống các đơn vị sự nghiệp công lập nhằm nâng cao nhận thức, tạo đồng thuận ở các ngành, các cấp, các đơn vị sự nghiệp và nhân dân trong việc thực hiện chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập trên địa bàn tỉnh./.