Những sự kiện quốc tế đáng chú ý trong tuần (từ ngày 14-3-2011 đến ngày 20-3-2011)

TCCSĐT - Sáng 18-3 (giờ Việt Nam), Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ) đã bỏ phiếu thông qua Nghị quyết cho phép thiết lập vùng cấm bay ở Li-bi cũng như thực hiện "mọi biện pháp cần thiết" để bảo vệ dân thường trước lực lượng của nhà lãnh đạo Libi Mu-am-ma Ga-đa-phi (Muammar Gaddafi).

Tiếp đó, ngày 19-3, tại Pari, Tổng thống Pháp Ni-cô-la Xác-cô-di (Nicolas Sarkozy) đã chủ trì hội nghị thượng đỉnh đột xuất với các đồng minh để bàn về tình hình Li-bi và quyết định những hành động quân sự chống quốc gia Bắc Phi này. Cùng ngày, đại sứ 28 nước thành viên NATO cũng đã nhóm họp tại Brúc-xen (Bỉ) bàn về khả năng NATO tham gia giám sát vùng cấm bay tại Li-bi.

Ngày 19-3, máy bay chiến đấu nước này đã khai hỏa ở Libi vào lúc 16 giờ 45 phút giờ GMT, chiều cùng ngày, các chiến hạm và tàu ngầm của Anh và Mỹ đã tấn công hơn 20 hệ thống phòng không liên hợp cùng các cơ sở phòng không khác trên bờ của Libi bằng ít nhất 110 quả tên lửa hành trình Tomahawk.

1. LHQ kêu gọi thế giới hành động khẩn cấp để đạt sáu mục tiêu “Giáo dục cho mọi người”

Ngày 14-3-2011, Tổ chức Giáo dục, khoa học và văn hoá của LHQ (UNESCO) đã kêu gọi thế giới hành động khẩn cấp để đạt sáu mục tiêu “Giáo dục cho mọi người” (EFA) đã được cộng đồng quốc tế cam kết hoàn thành vào năm 2015. Hội nghị lần thứ X của Nhóm cấp cao về EFA gồm bộ trưởng giáo dục các nước, đại diện các tổ chức khu vực và quốc tế sẽ sớm được triệu tập để đề ra chương trình chiến lược và các sáng kiến hành động để đạt được các mục tiêu của EFA trong 4 năm còn lại. Do không đổi mới cam kết giáo dục và chưa có hành động khẩn cấp, nhiều nước có nguy cơ không hoàn thành được EFA vào năm 2015.

2. IMF tăng nguồn tài chính đối phó khủng hoảng

Ngày 14-3, Hiệp định về vay nợ (NAB) của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) chính thức có hiệu lực đã tăng cường nguồn lực tài chính, giúp thể chế này góp phần giải quyết hiệu quả hơn khủng hoảng kinh tế tài chính toàn cầu. Nguồn vốn mà IMF cho các nước thành viên vay sẽ tăng từ 34 tỉ quyền rút vốn đặc biệt (SDR- đơn vị tiền tệ quy ước của một số nước thuộc IMF) (tương đương 53 tỉ USD) lên 367,5 tỉ SDR (tương đương 576 tỉ USD). IMF nhấn mạnh "bão" tài chính toàn cầu vừa qua, được đánh giá là tồi tệ nhất kể từ cuộc Đại suy thoái hồi thập niên 1930 của thế kỷ trước, đã đặt IMF trước thách thức phải tăng mạnh nguồn vốn cho các nước thành viên vay để vượt qua khủng hoảng.

3. WTO: Thương mại toàn cầu năm 2010 tăng 22%

Theo số liệu của WTO, khối lượng thương mại toàn thế giới năm 2010 tăng 22%, vượt xa khối lượng thương mại thế giới trước cuộc khủng hoảng kinh tế - tài chính toàn cầu tháng 12-2008. Cũng theo WTO, trong năm 2010, xuất khẩu của Trung Quốc tăng 25%, Ấn Độ - 28%, Bra-xin - 38%, Mỹ - 18%, trong khi Liên minh châu Âu tăng 10%. Khu vực Mỹ Latinh đứng đầu về tốc độ tăng trưởng thương mại: Năm 2010, xuất khẩu từ các nước khu vực này tăng 25%, trong khi nhập khẩu tăng 30%.

4. Tuần cơ sở hạ tầng tài chính thế giới ở Bra-xin  

Ngày 15-3, Ngân hàng Thế giới (WB) và Công ty Tài chính quốc tế (IFC) đã khai mạc Tuần cơ sở hạ tầng tài chính thế giới năm 2011 tại thành phố Ri-ô đờ Gian-nê-rô (Rio de Janeiro, Bra-xin). Diễn đàn này thu hút hơn 300 chuyên gia tài chính của hơn 90 nước nhằm tìm ra các giải pháp tối ưu cho ba lĩnh vực then chốt của cơ sở hạ tầng tài chính là chế độ thanh toán, báo cáo tín dụng và các giao dịch được bảo hiểm.Diễn đàn đồng thời đưa ra những biện pháp cải tổ mà các chính phủ, khu vực tư nhân và các đối tác khác cần thực hiện để phát triển cơ sở hạ tầng thị trường tài chính. Tuần cơ sở hạ tầng tài chính năm 2011 sẽ công bố tiêu chuẩn quốc tế mới về tư vấn các đối tác toàn cầu.

5. EU nhất trí siết chặt kiểm soát chi tiêu ngân sách

Ngày 15-3, sau nhiều tháng thảo luận căng thẳng, các bộ trưởng tài chính Liên minh châu Âu (EU) họp tại Bruc-xen, Bỉ, đã nhất trí với sáu dự thảo luật mới nhằm siết chặt các quy định liên quan tới ngân sách và trừng phạt những chính phủ thành viên lạm chi, nhằm tránh xảy ra một cuộc khủng hoảng mới. Các dự luật mới quy định quản lý ngân sách quốc gia, trong đó có đề xuất những hình phạt tài chính đối với các chính phủ nhiều lần vi phạm Hiệp ước Ổn định và Phát triển.Các hình thức trừng phạt tài chính sẽ được áp dụng tại 17 nước khu vực đồng sử dụng đồng ơ-rô. Các dự thảo luật mới sẽ là một phần trong nỗ lực lớn nhằm ngăn chặn khả năng lặp lại một cuộc khủng hoảng nợ đã từng làm lung lay khu vực đồng euro trong năm qua.

6. LHQ đánh giá cao Việt Nam về bảo đảm quyền con người cho các dân tộc thiểu số 

Chiều 15-3, tại Hội đồng Nhân quyền LHQ ở Giơ-ne-vơ (Thụy Sĩ), chuyên gia độc lập về các vấn đề của người thiểu số, bà Gay Mắc-đu-gan (Gay McDougall), đã trình bày kết quả chuyến thăm Việt Nam tháng 7-2010 vừa qua. Bà cho rằng: Việt Nam đã có các kinh nghiệm tốt về xóa đói giảm nghèo đối với người dân tộc thiểu số song còn phải đối phó với nhiều thách thức như vấn đề đời sống của đồng bào thiểu số còn khó khăn, tỷ lệ nghèo còn cao, nâng cao chất lượng giáo dục và tạo thêm việc làm cho người lao động ở các vùng người dân tộc thiểu số sinh sống. Phát biểu tại buổi thảo luận, Đại sứ Vũ Dũng, Trưởng Phái đoàn Việt Nam bên cạnh LHQ, Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và các tổ chức quốc tế khác tại Giơ-ne-vơ khẳng định: Nhà nước Việt Nam sẽ tiếp tục nỗ lực cao nhất để nâng cao đời sống và đáp ứng ngày càng tốt hơn các quyền của đồng bào dân tộc thiểu số ở Việt Nam, đồng thời khẳng định Việt Nam sẽ tiếp tục hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm với các nước và LHQ về vấn đề này.

7. LHQ mở phiên thảo luận đặc biệt về thanh niên

Ngày 15-3, Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 65 đã mở phiên thảo luận đặc biệt về tình hình xã hội thế giới và thanh niên. Các đại biểu đã nhất trí tổ chức Hội nghị cấp cao thế giới về thanh niên vào hai ngày 25,26-7 tới với các chủ đề tăng cường đối thoại và hiểu biết lẫn nhau giữa thanh niên và xã hội cũng như vai trò của thanh niên trong phát triển và trong các vấn đề toàn cầu.Đại hội đồng LHQ nhấn mạnh: các nước cần chú ý hơn nữa đến những vấn đề thuộc về lợi ích và những thách thức đối với thanh niên trong phát triển, thúc đẩy vai trò của thanh niên trong tiến trình thực hiện các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ cũng như chương trình hành động toàn cầu về thanh niên trên cơ sở Năm Quốc tế thanh niên đã bắt đầu từ tháng 8-2011.

8. Thượng viện Mỹ thông qua dự luật chi tiêu ngắn hạn 

Dự luật chi tiêu mới của Mỹ cắt giảm khoảng 6 tỉ USD các khoản chi tiêu nội địa.

Ngày 17-3, với 87 phiếu thuận và 13 phiếu chống, Thượng viện Mỹ đã thông qua dự luật chi tiêu ngắn hạn của chính phủ.Đây là dự luật chi tiêu tạm thời lần thứ 6 kể từ đầu tài khóa hiện tại (bắt đầu tháng10-2010) và có hiệu lực trong ba tuần - đến ngày 8-4 - sau khi dự luật chi tiêu tạm thời cho các hoạt động của chính phủ hiện nay hết hiệu lực vào ngày 18-3. Dự luật chi tiêu mới cắt giảm khoảng 6 tỉ USD các khoản chi tiêu nội địa, song các khoản cắt giảm này cơ bản nằm trong các chương trình mà Đảng Dân chủ chấp nhận "hi sinh". Các nghị sĩ Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa đều cho rằng thâm hụt ngân sách và nợ công phình to là những nguy cơ đe dọa nền kinh tế Mỹ trong dài hạn. Hai bên nhất trí trên nguyên tắc rằng cần phải cắt giảm ngân sách, song lại bất đồng về mức cắt giảm và các chương trình bị thu hẹp.

9. SCO đã thông qua kế hoạch hợp tác quốc phòng

Ngày 17-3, tại Hội nghị tổ chức ở A-xta-na, Ka-dắc-xtan (Astana, Kazakhstan), Bộ trưởng Quốc phòng các nước tham gia Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) đã thông qua kế hoạch hợp tác giai đoạn 2012-2013. Hội nghị đã thảo luận các vấn đề quan trọng, trao đổi ý kiến về những vấn đề cấp bách liên quan đến an ninh khu vực và quốc tế, thông qua tuyên bố chung và kế hoạch hợp tác 2012-2013 với phương châm phối hợp hành động chống khủng bố và góp phần củng cố an ninh -ổn định khu vực và quốc tế. Hội nghị cũng đã bàn các biện pháp chuẩn bị kỷ niệm 10 năm thành lập SCO sẽ được tổ chức vào ngày 15-6-2011 tại A-xta-na.

10. Thỏa thuận hợp tác an ninh hàng không giữa ICAO và WCO

Ngày 17-3, Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO) và Tổ chức Hải quan thế giới (WCO) đã đạt thỏa thuận tăng cường hợp tác nhằm phản ứng hiệu quả hơn đối với các mối đe dọa an ninh vận chuyển hàng hóa hàng không. Thỏa thuận trên cho phép WCO và ICAO cùng xem xét lại các thủ tục giám sát hàng hóa hàng không hiện hành thông qua Nhóm chuyên gia kỹ thuật chung mới thành lập về an ninh hàng hóa hàng không. Tổng Thư ký ICAO Ray-mon Ben-gia-min (Raymond Benjamin) lưu ý ICAO đã ban hành các tiêu chuẩn mới tăng cường an ninh hàng không, trong đó, yêu cầu 190 nước thành viên thiết lập quá trình an ninh cho dây chuyền cung ứng buôn bán trên lãnh thổ mỗi nước kể từ tháng 7-2011. Thỏa thuận vừa đạt được với WCO sẽ giúp nâng cao hiệu quả an ninh hàng hóa hàng không ở cả hai đầu tuyến vận tải lên mức cao nhất.

11. Đại hội Đảng Nhân dân Cách mạng Lào lần thứ IX

Từ ngày 17 đến ngày 21-3, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng Nhân dân Cách mạng (NDCM) Lào đã chính thức diễn ra tại thủ đô Viêng Chăn. Chủ tịch nước Chum-ma-ly Xay-nha-xỏn đã đọc Báo cáo Chính trị với chủ đề: “Tăng cường khối đoàn kết vững chắc toàn dân, đoàn kết thống nhất trong Đảng, nêu cao vai trò và năng lực trong việc lãnh đạo tổ chức thực hiện đường lối đổi mới đạt kết quả mới”. Trong 5 năm qua Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Lào tăng 7,9%/năm. Đại hội sẽ bầu Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào khóa IX. Ban Chấp hành Trung ương khóa IX sẽ bầu Bộ Chính trị và Tổng Bí thư.

12. IMF: Giá lương thực tăng cao là một xu hướng của nền kinh tế thế giới

Ngày 18-3, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) nhận định: giá lương thực tăng cao không phải là do các nhân tố tạm thời mà đã trở thành một xu hướng trong nền kinh tế thế giới. Các chỉ số giá lương thực toàn cầu của IMF (dựa trên những thông số về giá cả của 22 mặt hàng lương thực nông nghiệp buôn bán quốc tế), đã tiến gần tới mức kỷ lục ghi nhận hồi tháng 7-2008. Nhiều nước đang phải chật vật với tác động của giá lương thực tăng cao làm tăng tỷ lệ nghèo khổ, lạm phát và mất cân bằng cán cân thanh toán. Hiện nay thế giới phải điều chỉnh nhu cầu để phản ứng với giá lương thực tăng cao dài hạn.

13. LHQ kêu gọi tài chính cho hoạt động dọn dẹp bom mìn

Ngày 18-3, LHQ đã công bố Hồ sơ các dự án hành động bom mìn năm 2011. Hồ sơ các dự án hành động bom mìn, được Cơ quan hành động bom mìn LHQ (UNMAS), Chương trình phát triển LHQ (UNDP) và Quỹ Nhi đồng LHQ (UNICEF) soạn thảo, là báo cáo thường niên về tác động của bom mìn ở các quốc gia và vùng lãnh thổ thực hiện chương trình hành động bom mìn, đồng thời, đưa ra những đề xuất cho các dự án và chi phí cụ thể cho các dự án đó. Trong năm 2011, LHQ thực hiện 238 dự án tại 29 quốc gia và vùng lãnh thổ với tổng chi phí lên đến 498 triệu USD. Tuy nhiên, cho đến nay, tổ chức quốc tế đa phương này mới chỉ huy động được 131 triệu USD

14. IAEA: Mức độ nhiễm xạ ở trong và quanh Nhật Bản không ảnh hưởng đến sức khỏe con người

Ngày 18-3, Cố vấn cấp cao về khoa học và kỹ thuật của Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), ông Gra-ham An-đru (Graham Andrew) thông báo lượng phóng xạ đo được hiện nay ở Nhật Bản và các vùng phụ cận không đe dọa sức khỏe con người. Tại cuộc họp báo ở Viên (Vienna, Áo), ông Anđru cho biết gần 270 trạm giám sát, trong đó, có 63 máy cảm ứng đồng vị phóng xạ, đang hoạt động và liên tục cập nhật thông tin cho Trung Tâm Dữ liệu quốc tế đặt tại Viên xử lý và phân tích. Như vậy, tính đến thời điểm này, nồng độ phóng xạ ở Tô-ki-ô và các thành phố khác của Nhật Bản chưa đòi hỏi hành động ngay, tức là chưa đến mức gây nguy hiểm cho con người. Cùng ngày, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) thông báo tình trạng nhiễm xạ ở thủ đô Tô-ki-ô của Nhật Bản tại thời điểm này vẫn ở mức cho phép, nên mọi người có thể đi tới thành phố trên mà không sợ ảnh hưởng đến sức khỏe. WHO sẽ theo dõi, đánh giá những sự cố có thể xảy ra tại các nhà máy hạt nhân của Nhật Bản để đưa ra khuyến cáo kịp thời.

15. WHO kêu gọi hành động để giảm bệnh ung thư do các tác nhân môi trường

Ngày 19-3, tại Hội nghị khoa học đang diễn ra ở Công quốc A-xtơ-ri-át (Asturias), vùng tự trị nằm trong Tây Ban Nha, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã kêu gọi cộng đồng quốc tế hành động nhanh chóng nhằm ngăn chặn và tiến tới loại trừ bệnh ung thư trên toàn cầu do các tác nhân môi trường. Trong "Cam kết A-xtơ-ri-át" về phòng chống ung thư, WHO hối thúc các chính phủ đưa những biện pháp ngăn chặn tác nhân môi trường vào các chương trình kiểm soát ung thư quốc gia, tăng cường các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế về kiểm soát chất gây ung thư trong môi trường và nơi làm việc. Các ngành công nghiệp cũng cần hỗ trợ và thực hiện những biện pháp nhằm ngăn chặn thải các chất gây ung thư vào môi trường, thúc đẩy phát triển các chính sách nhằm giảm hoặc loại trừ nguy cơ người lao động bị phơi nhiễm trước các chất gây ung thư tại nơi làm việc, thông tin tốt hơn cho người lao động về nguy cơ này cũng như bảo vệ họ trước các chất gây ung thư.

16. Động đất mạnh ở Phi-líp-pin, Đài Loan, In-đô-nê-xi-a và Niu Di-lân

Chiều 20-3, Cơ quan khảo sát địa chất của Mỹ và Trung tâm hệ thống động đất Trung Quốc thông báo về hai trận động đất có cường độ 6 độ rich-te tại Phi-líp-pin và 5,5 độ rich-te tại Đài Loan (Trung Quốc). Trận động đất tại Phi-líp-pin xảy ra vào lúc 16h26’ (giờ địa phương), đã làm rung chuyển khu vực quần đảo Ba-bu-i-an (Babuyan) với tâm chấn nằm ở độ sâu 36,6 km. Còn trận động đất xảy ra lúc 16 giờ (giờ địa phương) cách thành phố Đài Trung (Đài Loan) khoảng 44 km về phía Đông Nam, với tâm chấn ở độ sâu 30 km, khiến các tòa nhà ở Đài Bắc bị rung lắc mạnh. Hiện chưa có thông tin về thiệt hại cũng như chưa có cảnh báo sóng thần nào được đưa ra tại cả hai khu vực trên. Trong khi đó, tối 20-3, một trận động đất mạnh 5,1 độ rich-te xảy ra tại thành phố Crít-chớt (Christchurch, Niu Di-lân). Theo Viện Địa chất hoàng gia Niu Di-lân, trận địa chất xảy ra vào 21h47’ (giờ địa phương), tâm chấn cách thành phố Crít-chớt 10 km về phía Đông. Trước đó, ngày 22-2-2011, một trận động đất 6,3 độ rich-te xảy ra tại thành phố Crít-chớt khiến ít nhất 182 người chết, đồng thời gây thiệt hại nặng nề về tài sản./.

*** Những sự kiện quốc tế đáng chú ý trong tuần (từ ngày 7-3-2011 đến ngày 13-3-2011)