Những sự kiện quốc tế đáng chú ý trong tuần (từ ngày 09-12 đến ngày 15-12-2013)

1. Chiến dịch tiêm phòng bại liệt cho trẻ em Trung Đông

Ngày 09-12-2013, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) đã phối hợp phát động một chiến dịch tiêm vắc-xin phòng bại liệt cho trẻ em ở khu vực Trung Đông sau khi có 17 em nhỏ ở Xy-ri bị phát hiện mắc căn bệnh này. Trong một tuyên bố chung, WHO và UNICEF cho biết, đây sẽ là chiến dịch phòng bệnh quy mô lớn nhất ở khu vực Trung Đông, sẽ diễn ra tại Ai Cập, I-rắc, Gioóc-đa-ni, Li-băng, khu Bờ Tây và Dải Ga-da của Pa-le-xtin và Thổ Nhĩ Kỳ. Tại Xy-ri, chiến dịch này sẽ dành cho khoảng 2,2 triệu trẻ em, bao gồm cả các em sống trong các khu vực đang xảy ra xung đột mà chiến dịch trước đó đã không tiếp cận được. Ngoài ra, các em nhỏ người Xy-ri tị nạn hiện đang sống tạm tại các nước láng giềng, nhất là ở Li-băng, Gioóc-đa-ni, Thổ Nhĩ Kỳ và I-rắc cũng là đối tượng tiêm phòng trong chiến dịch này. Giám đốc khu vực của WHO, bà A-la An-oan (Ala Alwan) kêu gọi tất cả các bên ở Xy-ri hợp tác và tạo điều kiện cho chiến dịch trên bằng cách ngừng bắn trong sáu tháng tới để cho phép các nhân viên y tế tiếp cận được tất cả các em nhỏ.

2. Hội nghị Bộ trưởng TPP không đạt được thỏa thuận đầy đủ

Hội nghị Bộ trưởng TPP dự kiến tiếp tục nhóm họp vào tháng 01-2014. Ảnh: TTXVN

Ngày 10-12-2013, Hội nghị Bộ trưởng các nước tham gia đàm phán Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) đã kết thúc tại Xin-ga-po sau bốn ngày làm việc mà không đạt được một thỏa thuận đầy đủ. Đại diện Thương mại Mỹ Mai-cơn Phơ-rô-man (Michael Froman) đã thay mặt các bộ trưởng và trưởng đoàn của 12 nước đàm phán tuyên bố Hội nghị đạt được “tiến triển đáng kể để hướng tới hoàn tất TPP”. Đại diện M. Phơ-rô-man cho biết, các đoàn đã đồng thuận trong nhiều vấn đề cũng như xác định được những vấn đề lớn còn tồn tại phải tiếp tục thảo luận. Đại diện các nước đã quyết định nhóm họp trong các cuộc đàm phán tiếp theo (dự kiến diễn ra vào tháng 01-2014) về các vấn đề còn tồn đọng như quyền sở hữu trí tuệ và cải cách doanh nghiệp nhà nước. Hội nghị Bộ trưởng TPP khai mạc ngày 07-12 tại Xin-ga-po với sự tham dự của bộ trưởng thương mại và quan chức cấp cao đến từ tất cả 12 nước tham gia đàm phán gồm: Ô-xtrây-li-a, Bru-nây, Ca-na-đa, Chi-lê, Nhật Bản, Ma-lai-xi-a, Me-xi-cô, Niu Di-lân, Pê-ru, Xin-ga-po, Mỹ và Việt Nam. Tại các phiên họp toàn thể, các đại biểu đã thảo luận những lĩnh vực chưa đạt được đồng thuận như tự do hóa thương mại về hàng hóa và dịch vụ, nông nghiệp, dệt may, đầu tư, dịch vụ tài chính, viễn thông, thương mại điện tử, mua sắm chính phủ, doanh nghiệp nhà nước, môi trường, lao động và quyền sở hữu trí tuệ...

3. Thỏa thuận giữa IAEA với I-ran bước đầu đạt kết quả tích cực

Ngày 11-12-2013, tại trụ sở chính của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) ở Viên (Áo) đã diễn ra cuộc thảo luận giữa Trưởng đoàn thanh sát hạt nhân I-ran của IAEA Te-rô Vác-giô-ran-ta (Tero Varjoranta) và Đại sứ Iran tại IAEA Ra-gia Na-gia-phi (Raza Najafi), với kết quả được mô tả là “tích cực”. Tại cuộc gặp, hai bên đã xem xét lại tiến trình thực hiện hai bước đầu tiên của thỏa thuận hợp tác gồm sáu bước mà I-ran ký kết với IAEA ngày 11-11 vừa qua, bao gồm việc IAEA tiếp cận hai cơ sở hạt nhân của Tê-hê-ran trong vòng ba tháng. Cụ thể, ngày 08-12, lần đầu tiên trong vòng hai năm qua IAEA đã tới thanh sát nhà máy hạt nhân nước nặng Arak, cơ sở mà phương Tây nghi ngờ có liên quan việc sản xuất plu-tô-ni phục vụ chế tạo bom nguyên tử. Theo ông T. Vác-giô-ran-ta, các thanh sát viên IAEA sẽ tiếp tục tới thanh sát mỏ u-ra-ni Gchine trước ngày 11-02-2014, thời điểm I-ran hoàn thành sáu bước trong thỏa thuận như đã ký kết. Đây cũng sẽ là chuyến đi thị sát đầu tiên của IAEA tới Gchine kể từ năm 2005. Các bước còn lại mà I-ran cần thực hiện trong vòng ba tháng là cung cấp thông tin về các lò phản ứng nghiên cứu mới, các nhà máy bổ sung làm giàu u-ra-ni, 16 cơ sở phục vụ các nhà máy điện hạt nhân và công nghệ làm giàu u-ra-ni bằng laser của nước này.

4. Triển vọng kinh tế toàn cầu sáng sủa hơn

Ngày 12-12-2013, Bộ phận dự báo, phân tích và tư vấn rủi ro (EIU) thuộc tập đoàn Nhà Kinh tế của Anh công bố báo cáo, trong đó nhận định triển vọng kinh tế toàn cầu đang trở nên sáng sủa hơn và Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của các quốc gia trên thế giới sẽ tăng khá trong năm 2014. EIU dự báo GDP toàn cầu sẽ tăng 3,6% trong năm 2014. Sự cải thiện ở các nước phát triển là yếu tố chính khiến EIU lạc quan về triển vọng kinh tế toàn cầu. EIU dự báo GDP của Mỹ sẽ tăng 1,7% trong năm nay trước khi tăng lên 2,6% trong năm tới, cho dù tốc độ tăng trưởng trong quý này có thể bị ảnh hưởng do quyết định đóng cửa một phần chính phủ hồi tháng 10 vừa qua. GDP của Eurozone sẽ tăng 0,9% trong năm 2014, trong đó nền kinh tế lớn nhất khu vực là Đức đạt tỷ lệ 1,4% (so với 1,3% trong báo cáo lần trước) và nền kinh tế lớn thứ hai là Pháp tăng 0,7%, thấp hơn so với mức dự báo 0,9% mà tổ chức này đưa ra hồi tháng trước. Đối với Nhật Bản, EIU cho rằng chương trình cải cách kinh tế của Thủ tướng Sin-dô A-be (Shinzo Abe) tiếp tục tiến triển, khiến xuất khẩu tăng mạnh và sức ép giảm phát cũng cũng dịu đi phần nào. Theo EIU, lo ngại lớn nhất trong số các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới là sự giảm tốc ở Trung Quốc. Tốc độ tăng trưởng GDP của nước này sẽ giảm từ 7,7% trong năm nay xuống khoảng 7,3% năm sau, do Bắc Kinh thắt chặt tín dụng và tiếp tục ưu tiên nhịp độ tăng trưởng kinh tế bền vững. EIU nhận định GDP của Ấn Độ sẽ tăng 6% trong năm tới so với 4,9% trong năm nay. Đối với các nền kinh tế Đông Âu, EIU dự báo GDP của các nước trong khu vực sẽ tăng ở mức khiêm tốn 1,4% trong năm nay, do sự giảm tốc của nền kinh tế Nga và điều kiện kinh tế khó khăn ở Đông và Trung Âu. Tuy nhiên, trong năm tới, nhu cầu tiêu dùng ở Đức và Eurozone được dự báo sẽ tăng lên, giúp thúc đẩy xuất khẩu của khu vực Đông Âu. Theo EIU, GDP của các nền kinh tế Đông Âu sẽ tăng 2,9% trong năm 2014, trong đó GDP của nền kinh tế lớn nhất khu vực là Nga tăng 3%. EIU cho biết, tăng trưởng kinh tế ở Nam Mỹ đang giảm do những bất lợi trên thị trường vốn và nguồn cầu yếu ở hai thị trường xuất khẩu chính của khu vực là châu Âu và Trung Quốc, trong khi “đầu tàu” Bra-xin đang phải trả giá do những hạn chế về hoạch định chính sách và thiếu vốn đầu tư. Tuy nhiên, EIU vẫn duy trì dự báo tăng trưởng GDP của khu vực này ở mức 3,2% trong năm 2014 nhờ vào điều kiện tốt hơn của nền kinh tế toàn cầu. Đối với Trung Đông và Bắc Phi, EIU cho rằng bất ổn chính trị tiếp tục cản trở tăng trưởng kinh tế khiến GDP khu vực chỉ tăng 3,7% trong năm 2014, phần lớn nhờ doanh thu từ xuất khẩu dầu mỏ của A-rập và các nước vùng Vịnh. Triển vọng kinh tế trung hạn sẽ rất bấp bênh, với tốc độ tăng trưởng kinh tế chỉ đạt 3,7% trong năm nay và 4,5% trong năm tới nhờ nhu cầu trên thế giới và luồng vốn đầu tư vào lĩnh vực khai khoáng ở khu vực này tăng lên.

5. Hội nghị thượng đỉnh Trung Mỹ tại Pa-na-ma

Ngày 14-12-2013, Hội nghị thượng đỉnh Hệ thống hội nhập Trung Mỹ (SICA) lần thứ 42 đã bế mạc tại Pa-na-ma với việc thông qua Tuyên bố chung sau một ngày họp. Đại diện của tám quốc gia thành viên đầy đủ cùng các nước quan sát viên trong và ngoài khu vực đã nhất trí thông qua lộ trình làm việc tiếp theo nhằm củng cố quá trình hội nhập và hợp tác giữa các nước trong khu vực, giữa khu vực với các quốc gia quan sát viên bên ngoài. Đây cũng là tinh thần được thể hiện trong Hiệp định đối tác (AdA) từ năm 2012 giữa SICA và Liên minh châu Âu (EU). Tuyên bố cũng nhấn mạnh cam kết thúc đẩy phát triển các doanh nghiệp vừa và nhỏ, coi đây là cơ chế hữu hiệu tạo việc làm và phòng ngừa bạo lực. Phát biểu bế mạc Hội nghị, Tổng thống nước chủ nhà Ri-các-đô Ma-ti-nê-li (Ricardo Martinelli) cho biết, SICA sẽ tiếp tục thúc đẩy việc thành lập Bộ An ninh dân chủ dựa trên cơ sở Chiến lược an ninh khu vực để tăng cường phòng, chống tội phạm có tổ chức. Bộ An ninh dân chủ sẽ được đặt dưới sự chỉ đạo của Tổng Thư ký SICA và lấy kinh phí hoạt động từ khoản tài chính cam kết lên tới 2 tỷ USD dành cho Chiến lược an ninh khu vực.

6. ASEAN kêu gọi giải pháp hòa bình cho vấn đề Thái Lan

Các nước thành viên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã kêu gọi tất cả các bên liên quan giải quyết các cuộc biểu tình chống chính phủ diễn ra trong vài tuần qua tại Thái Lan cần thông qua “giải pháp đối thoại và tham vấn với tinh thần hòa bình và dân chủ”. Tuyên bố đăng tải trên trang web Bộ Ngoại giao và Thương mại Bru-nây nêu rõ: Các nước thành viên ASEAN đang theo dõi sát sao những diễn biến tình hình Thái Lan, đồng thời nhấn mạnh ổn định chính trị tại Thái Lan là cần thiết nhằm xây dựng một Cộng đồng ASEAN hòa bình, ổn định và thịnh vượng. Ngày 15-12, một diễn đàn cải cách chính trị Thái Lan đã được tổ chức tại Trung tâm hội nghị quốc gia mang tên Hoàng hậu Si-ri-kít. Đây là lần đầu tiên Chính phủ Thái Lan công khai tổ chức một diễn đàn nhằm thảo luận các biện pháp giải quyết cuộc khủng hoảng chính trị kéo dài nhiều tuần qua tại nước này. Đảng Dân chủ đối lập và phong trào biểu tình chống chính phủ đều được mời, song không cử người tham dự. Tại Diễn đàn, các đại biểu đã nêu ý tưởng ủng hộ cải cách chính trị trong khuôn khổ luật pháp, hướng tới cuộc tổng tuyển cử dự kiến vào ngày 02-02-2014. Trong một cuộc thăm dò gần đây do Trung tâm Suan Dusit tiến hành, phần lớn số người tham gia đều có ý kiến muốn các tổ chức độc lập tham gia tổ chức các diễn đàn hòa giải để giải quyết bất ổn chính trị hiện nay một cách hòa bình. Trong gần 1.500 người được hỏi, có gần 55% cho rằng nên mời các tổ chức độc lập như Hội đồng phát triển chính trị hay Học viện Vua Pra-giát-hi-pốc (Prajadhipok) tham gia tổ chức các cuộc đàm phán hòa bình. Gần 21% số người được hỏi cho rằng cần có sự tham gia của các cơ quan nhà nước và gần 14% muốn mời các học viện và trường đại học, trong khi khoảng 10% muốn có sự tham gia của khu vực tư nhân./.