Ngăn chặn tội phạm xâm hại trẻ em - trách nhiệm của toàn xã hội

TCCSĐT- Sau gần mười năm thực hiện Chương trình Hành động quốc gia vì trẻ em Việt Nam giai đoạn 2001 - 2010, nhiều chỉ tiêu dành cho trẻ em như chăm sóc sức khoẻ, giáo dục thể chất, văn hoá đã đạt kế hoạch đề ra. Tuy nhiên, công tác bảo vệ trẻ em cũng đang đứng trước những thách thức mới. Việc chăm sóc, giáo dục trẻ em nói chung và đấu tranh ngăn chặn đẩy lùi các nguy cơ, những hành vi xâm hại trẻ em cần được tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa và phải trở thành hành động tự giác của toàn xã hội.

Với nhận thức trẻ em là tương lai của dân tộc, lực lượng kế tục sự nghiệp cách mạng của các thế hệ đi trước, Đảng, Nhà nước và nhân dân ta luôn dành cho trẻ em những gì tốt đẹp nhất. Nhiều chương trình, hành động vì trẻ em đang được toàn xã hội tham gia một cách tích cực. Nước ta là một trong số những nước đầu tiên phê chuẩn Công ước quốc tế về quyền trẻ em của Liên hợp quốc (ngày 20-2-1990). Có thể nói, ở nước ta, các quyền cơ bản của trẻ em được tôn trọng và ngày càng được đảm bảo. Sau gần mười năm thực hiện Chương trình Hành động quốc gia vì trẻ em Việt Nam giai đoạn 2001 - 2010, nhiều chỉ tiêu dành cho trẻ em như chăm sóc sức khoẻ, giáo dục thể chất, văn hoá đã đạt kế hoạch đề ra. Năm 2010, Tháng hành động vì trẻ em được phát động với chủ đề “Tạo cơ hội phát triển bình đẳng cho trẻ em” với mong muốn tất cả các cấp, các ngành, các tổ chức, các bậc cha mẹ, các thầy cô giáo và toàn xã hội dành sự quan tâm và ưu tiên cho trẻ em; tạo cơ hội phát triển bình đẳng cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, trẻ em nghèo, trẻ em dân tộc thiểu số và trẻ em có nguy cơ bị tổn hại.

Tuy nhiên, hiện nay, công tác bảo vệ trẻ em cũng đang đứng trước những thách thức mới. Việc chăm sóc, giáo dục trẻ em nói chung và đấu tranh ngăn chặn đẩy lùi các nguy cơ, những hành vi xâm hại trẻ em cần được tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa và phải trở thành hành động tự giác của toàn xã hội.

Trẻ em bị xâm hại vì sao?

Nguyên nhân dẫn đến việc phạm tội xâm hại trẻ em có nhiều, nhưng có thể nêu một số nguyên nhân chủ yếu sau:

- Trẻ em ngày nay bị tác động tiêu cực từ văn hoá ngoài luồng, độc hại. Nhiều em mê các trò chơi điện tử (game online) bỏ nhà đi chơi; hoặc muốn khẳng định cá nhân, thoát ly khỏi sự quản lý của gia đình, nhà trường... Đã có rất nhiều trường hợp trẻ em bỏ nhà đi chơi khuya, la cà tại các quán internet bị bọn tội phạm dụ dỗ, lừa phỉnh.

- Do tác động của nhịp sống công nghiệp, nhiều bậc cha mẹ mải công việc, bị cuốn hút vào vòng xoáy kinh doanh ít có thời gian quan tâm chăm sóc, bảo vệ con cái. Một số gia đình mang nặng tư duy coi trọng đồng tiền hơn giá trị cuộc sống gia đình, khoán trắng việc bảo vệ, chăm sóc, nuôi dạy, giáo dục con cái cho người khác, hoặc phó mặc sinh hoạt của các con.

- Do nhiều lý do khác nhau về nhận thức (ngại ngùng, chuyện trong nhà đóng cửa bảo nhau, hoặc sợ bị trả thù), nhiều gia đình không tố giác những hành vi xâm hại con em mình. Thực tế cho thấy, phần lớn các vụ xâm hại tình dục trẻ em, gia đình thường giấu giếm không tố giác kẻ phạm tội.

- Sự suy đồi về đạo đức, lối sống của một bộ phận trong xã hội.

- Việc phối hợp giữa ba môi trường giáo dục trẻ em (gia đình, nhà trường và xã hội) ở nhiều nơi còn chưa chặt chẽ. Trách nhiệm của nhà trường, các tổ chức đoàn thể còn chưa cao, công tác giáo dục, dạy cho trẻ em cách tự bảo vệ mình chưa tốt, dẫn đến tình trạng khả năng tự vệ của trẻ em còn yếu. Tình trạng gia đình khoán trắng cho nhà trường việc bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em còn khá phổ biến. Còn nhà trường vẫn thiên về giáo dục tri thức, chưa coi trọng đúng mức việc giáo dục đạo đức cho các em. Các cấp, các ngành và các tổ chức đoàn thể xã hội ở một số nơi chưa thực sự quan tâm đến công tác bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em, thông thường chỉ tập trung vào các phong trào một cách hình thức.

- Công tác đấu tranh trấn áp và xử lý tội phạm xâm hại trẻ em của các ngành chức năng còn nhiều hạn chế.

- Trẻ em hư làm trái pháp luật vừa là đối tượng xâm hại của bọn tội phạm lớn tuổi, vừa là đối tượng gây ra các vụ xâm hại các bạn cùng trang lứa.

Thực trạng trên đang đặt ra những câu hỏi lớn khiến toàn xã hội phải trăn trở.

Bảo vệ trẻ em - trách nhiệm của cả cộng đồng

Trước những tác động của qúa trình hội nhập quốc tế, trong những năm tới, tình hình tội phạm xâm hại trẻ em vẫn có thể có những diễn biến phức tạp, vì vậy, đòi hỏi cần có sự quyết tâm của toàn xã hội. Để chủ động phòng ngừa, ngăn chặn, làm giảm, tiến tới loại trừ những hành vi xâm hại trẻ em ra khỏi đời sống xã hội, trong thời gian tới, các cấp, các ngành cần tổ chức tổng kết, đánh giá tình hình và kết quả 10 năm thực hiện Chương trình hành động quốc gia vì trẻ em (2001-2010), Chương trình ngăn ngừa và giải quyết tình trạng trẻ em lang thang, trẻ em bị xâm hại tình dục và trẻ em lao động nặng nhọc trong điều kiện độc hại, nguy hiểm giai đoạn 2004 -2010 một cách nghiêm túc; chuẩn bị xây dựng và triển khai kế hoạch thực hiện Chương trình quốc gia vì trẻ em giai đoạn 2011-2020.

Để phòng, chống tội phạm xâm hại trẻ em có hiệu quả, ngành Công an và ngành Lao động, Thương binh và Xã hội cần chủ động phối hợp với các ngành, đoàn thể thực hiện tốt các nội dung công tác sau:

Một là, tăng cường công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các nhà quản lý về việc tạo cơ hội cho trẻ em được phát triển bình đẳng và các hoạt động trọng tâm của công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em trong giai đoạn mới; tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức, hành động và trách nhiệm của toàn xã hội về vai trò, tầm quan trọng của công phòng, chống tội phạm xâm hại trẻ em trong tình hình mới. Tham mưu cho cấp uỷ đảng, chính quyền tăng cường xây dựng các chính sách, đầu tư cho công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em nói chung, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, trẻ em vùng núi, vùng sâu, vùng xa nói riêng, đảm bảo cho mọi trẻ em có cơ hội bình đẳng tiếp cận với các dịch vụ xã hội, hỗ trợ cho trẻ em kỹ năng biết tự bảo vệ mình, tránh xa các nguy cơ bị lợi dụng về lao động, bị xâm hại, biết tự phòng tránh tai nạn thương tích và có kiến thức, kỹ năng để thực hiện quyền tham gia, tiếp cận bình đẳng các dịch vụ xã hội, bày tỏ ý kiến phù hợp với lứa tuổi...

Hai là, đẩy mạnh thực hiện các nội dung giải pháp phòng, chống tội phạm xâm hại trẻ em và tội phạm trong lứa tuổi vị thành niên. Chú trọng các biện pháp nghiệp vụ cơ bản, tổ chức điều tra, khảo sát, đánh giá thực trạng tình hình trẻ em bị xâm hại và có nguy cơ bị xâm hại theo phương châm “vào từng ngõ, gõ cửa từng nhà, rà từng đối tượng” để chủ động phòng ngừa, ngăn chặn và xây dựng các mô hình điểm về phòng ngừa tội phạm trong lứa tuổi vị thành niên…

Ba là, phát động mạnh mẽ phong trào “toàn dân tham gia phát hiện, tố giác tội phạm, cảm hóa, giáo dục người có quá khứ phạm tội ở địa bàn dân cư” gắn với cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, huy động sức mạnh của toàn xã hội tham gia đấu tranh phòng, chống tội phạm xâm hại trẻ em và tội phạm trong lứa tuổi vị thành niên. Thông qua các hoạt động phòng, chống tội phạm, phát hiện những sơ hở, thiếu sót trong công tác bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em, kịp thời thông báo cho gia đình, nhà trường, tổ chức, đoàn thể biết, có biện pháp khắc phục./.