Những sự kiện quốc tế đáng chú ý trong tuần (từ 1-9 đến 7-9-2008)

1. Nga định hình Học thuyết quân sự mới sau cuộc chiến tranh ở Nam Ô-xê-ti-a

Ngày 1-9-2008, phát biểu trước các sinh viên Học viện ngoại giao của Nga, Ngoại trưởng X. Láp-rốp tuyên bố, quyết định của Mát-xcơ-va đưa quân tới Gru-di-a thể hiện quan điểm chiến lược mới của Nga là sẵn sàng bảo vệ lợi ích quốc gia của mình một khi những lợi ích đó bị xâm phạm. Thông qua việc đáp trả cuộc tấn công xâm lược của Gru-di-a, Nga khẳng định một tiêu chuẩn mới về phản công phù hợp với luật pháp quốc tế. Ngoại trưởng X.Láp-rốp khẳng định: "Nga sẽ không cúi đầu trước bất cứ áp lực nào. Nước Nga đã quay lại vũ đài quốc tế với tư cách là một quốc gia có trách nhiệm, luôn bảo vệ công dân của mình. Nếu ai còn nghi ngờ về điều này, hành động của chúng ta trong việc buộc Gru-di-a phải chấp nhận hòa bình và việc thừa nhận độc lập của Nam Ô-xê-ti-a và Ap-kha-di-a sẽ chứng minh cho họ thấy". Ngoại trưởng X.Láp-rốp kêu gọi phương Tây không nên ủng hộ giới lãnh đạo Gru-di-a và cấm vận vũ khí đối với Tbi-li-xi cho tới khi một Chính phủ mới được thiết lập tại Gru-di-a. Ông tuyên bố:"Nếu Mỹ và các nước đồng minh của họ không lựa chọn lợi ích quốc gia của mình, không lựa chọn lợi ích của người dân Gru-di-a mà chọn chính quyền Sa-a-ka-svi-li thì điều đó sẽ là một sai lầm lịch sử". Một ngày trước đó, Tổng thống Nga Đ.Mét-vê-đép đã tuyên bố về 5 nguyên tắc trong chính sách đối ngoại sắp tới của Nga, nếu cần thiết, Nga sẽ áp dụng trừng phạt với một vài nước.

2. Thủ tướng Nhật Bản Phư-cư-đa tuyên bố từ chức

Ngày 1-9-2008, ông Phư-cư-đa bất ngờ tuyên bố từ chức Thủ tướng Nhật bản và kêu gọi khởi đầu một thời kỳ mới sau một năm cầm quyền đầy sóng gió và không giải quyết được nhữngbất đồng gay gắt với đảng đối lập. Ông đã phải đương đầu với một Quốc hội bị chia rẽ, nơi đảng đối lập nắm quyền kiểm soát Thượng viện chưa thông qua được điều luật có thể cứu nền kinh tế lớn thứ hai thế giới thoát khỏi đà suy thoái. Như vậy, ông Phư-cư-đa là Thủ tướng thứ hai của Nhật Bản bất ngờ rút lui trong vòng chưa đầy một năm cầm quyền. Tuyên bố từ chức của ông Phư-cư-đa gây nên cuộc chạy đua gấp gáp vào ghế Thủ tướng Nhật. Các nghị sĩ Đảng cầm quyền Dân chủ tự do (LDP) tuyên bố sẽ cạnh tranh với ứng viên nhiều tiềm năng Ta-go A-xô (Taro Aso) trong cuộc đua vào ghế Thủ tướng. Ngày 4-9-2008, ông Nô-bu-re-ta I-si-ha-ra (Nobutera Ishihara), cựu phụ trách chính sách của LDP và Bộ trưởng Kinh tế Cao-ru I-ô-sa-nô (Kaoru Yosano) đã chính thức công bố quyết định tranh cử vào chức Thủ tướng, cạnh tranh với Tổng thư ký Ta-go A-xô. Bà I-u-ri-cô Côi-ke (Yuriko Koike), nữ Bộ trưởng Quốc phòng đầu tiên của Nhật Bản sẽ có thể là ứng cử viên vào ghế Thủ tướng Nhật. Cuộc vận động tranh cử chính thức vào ghế Thủ tướng của các nghị sĩ LDP sẽ bắt đầu vào ngày 10-9-2008.

3. Mỹ bắt đầu chuyển quyền kiểm soát một số khu vực cho I-rắc

Ngày 1-9-2008, quân đội Mỹ bắt đầu chuyển quyền kiểm soát tỉnh An-ba (Anbar), nơi bạo lực từng bùng phát dữ dội, cho người I-rắc, đánh dấu mốc lịch sử trong kế hoạch rút quân về nước. Tuy nhiên, các quan chức Mỹ cảnh báo, cuộc chiến chống An-kê-đa (Al-Qaeda) và lực lượng nổi dậy tại I-rắc vẫn chưa kết thúc tại vùng phía Tây, nơi từng xảy ra những cuộc giao tranh đẫm máu nhất kể từ khi cuộc chiến I-rắc bùng nổ năm 2003. Theo họ, việc giao quyền kiểm soát an ninh cho giới chức I-rắc chỉ là phía quân Mỹ sẽ giảm bớt công tác tuần tra an ninh, để tập trung đào tạo binh sĩ và cảnh sát I-rắc. An-ba là một vùng đất rộng lớn, hầu hết là sa mạc, kéo dài từ ngoại ô phía tây của Bát-đa tới biên giới Xi-ri, Giooc-đa-ni và A-rập Xê-út. Đây là tỉnh thứ 11 trong số 18 tỉnh được Mỹ chuyển quyền kiểm soát cho I-rắc. Trong nhiều năm qua, An-ba là trung tâm phong trào nổi dậy của người Sun-ni, đồng thời là nơi xảy ra một số cuộc giao tranh đẫm máu nhất trong cuộc chiến I-rắc. Thành phố Pha-lu-gia (Fallujah) thuộc An-ba đã trở thành biểu tượng kháng chiến của người Sun-ni cho tới khi rơi vào tay quân đội Mỹ hồi tháng 11-2004.

5. Tổ chức Hiệp ước an ninh tập thể ủng hộ đề xuất của Nga cấm vận vũ khí đối với Gru-di-a

Ngày 3-9-2008, ông Ni-cô-lai Pa-tru-xép, Chủ tịch Hội đồng an ninh Liên bang Nga thông báo, Tổ chức Hiệp ước an ninh tập thể gồm Ác-mê-ni-a, Bê-la-rút, Ca-dắc-xtan, Kiêc-gi-xtan, Nga, U-dơ-bê-ki-xtan và Tat-gi-ki-xtan ủng hộ đề xuất của Nga cấm vận vũ khí cho Gru-di-a bởi Tbi-li-xi đang chuẩn bị cho cuộc xung đột vũ trang mới. Trong tình hình hiện nay, các nước trong Tổ chức Hiệp ước an ninh tập thể không thể không lo lắng về số hàng cứu trợ nhân đạo mà tàu chiến của Mỹ và NATO chuyển cho Gru-di-a. Đáp trả, Nga triển khai một nhóm tàu chiến, tàu tuần dương Mát-xcơ-va đã tới cảng Su-khu-mi của Áp-kha-di-a.

6. Chủ tịch Ni-ca-ra-goa Đa-ni-en Ooc-tê-ga ký sắc lệnh công nhận Nam Ô-xê-ti-a

Ngày 5-9-2008, ông Đa-ni-en Ooc-tê-ga, Chủ tịch Ni-ca-ra-goa, ký sắc lệnh công nhận nền độc lập của Nam Ô-xê-ti-a. Như vậy, Ni-ca-ra-goa là quốc gia thứ hai, sau Bê-la-ru-xi-a, chính thức ủng hộ quyết định của Tổng thống Đ.Met-vê-đép công nhận chủ quyền của Cộng hoà tự xưng Nam Ô-xê-ti-a. Nhân sự kiện này, ông Đa-ni-en Ooc-tê-ga tuyên bố: "Chúng tôi hoàn toàn chia sẻ quan điểm của Chính phủ Nga là phải thông qua đối thoại để chấm dứt sự đối đầu quân sự ở khu vực này". Chủ tịch Ni-ca-ra-goa cũng kịch liệt phản đối Mỹ là “nhà nước tư bản toàn cầu" trong việc họ không những bỏ ra những khoản chi phí khổng lồ cho hai cuộc chiến tranh ở I-rắc và Áp-ga-ni-xtan, mà còn đầu tư nhiều tiền của để xây dựng vành đai bao vây nước Nga. Để sắc lệnh này có hiệu lực, Quốc hội Ni-ca-ra-goa sẽ phê chuẩn trong thời gian tới. Theo tin từ Ni-ca-ra-goa, hiện tại các văn bản để trình Quốc hội nước này phê chuẩn đang được gấp rút chuẩn bị.

7. Hội đàm 4 bên tháo gỡ bế tắc hạt nhân Triều Tiên

Ngày 5-9-2008, phái viên cấp cao của Trung Quốc, Hàn Quốc, Mỹ và Nhật Bản nhóm họp ở Bắc Kinh để bàn về các giải pháp tháo gỡ thế bế tắc mới trong chương trình giải giáp hạt nhân của CHDCND Triều Tiên. Cuộc họp diễn ra trong bối cảnh Bình Nhưỡng tuyên bố tái phục hồi cơ sở hạt nhân ở Dông-piên. Hành động của CHDCND Triều Tiên xuất phát từ nguyên nhân phía Mỹ không thực thi nghĩa vụ đã từng cam kết là đưa CHDCND Triều Tiên ra khỏi danh sách các quốc gia tài trợ khủng bố sau khi quốc gia này tuân thủ yêu cầu giải giáp. Tuy nhiên, theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử quốc tế (IAEA), CHDCND Triều Tiên cần có thời gian mới có thể phục hồi các cơ sở hạt nhân sang trạng thái hoạt động vì chúng đã bị dỡ bỏ các thiết bị có ý nghĩa then chốt. Còn theo các nhà chức trách Mỹ và Hàn Quốc, nước này cần tới một năm mới tái khởi động được các cơ sở hạt nhân một khi chúng đã bị vô hiệu hóa hoàn toàn.

8. Nhật Bản công bố "Sách trắng quốc phòng hàng năm"

Ngày 5-9-2008, "Sách trắng quốc phòng hàng năm" của Nhật Bản được công bố, trong đó đưa ra các yêu sách lãnh thổ đối với các nước láng giềng. Một số khu vực lãnh thổ giáp giới với lãnh hải Nhật Bản được tuyên bố là thuộc chủ quyền của Nhật Bản. Thí dụ, các quần đảo phía nam đảo Cu-rin thuộc lãnh thổ Nga và quần đảo Đốc-đô thuộc lãnh thổ Hàn Quốc được phía Nhật Bản coi là thuộc chủ quyền của Nhật Bản. Trước đây, Xơ-un đã nhiều lần tuyên bố đảo Đốc-đô là của Hàn Quốc. Lúc này, trước những thông tin đưa ra trong Sách trắng quốc phòng năm 2008 của Nhật Bản, phía Hàn Quốc đang rất lo ngại quan hệ giữa hai nước sẽ ngày càng xấu đi. Chính phủ Hàn Quốc yêu cầu phía Nhật Bản phải chỉnh sửa ngay sai sót này trong Sách trắng của họ. Phía Hàn Quốc cho rằng, xét về mặt lịch sử, địa lý và luật pháp quốc tế thì đảo Đốc-đô là thuộc lãnh thổ của Hàn Quốc và Chính phủ Hàn Quốc sẽ có phản ứng quyết liệt đối với hành động nào xâm phạm chủ quyền của họ ở quần đảo này.

9. Ngoại trưởng Mỹ Côn-đô-li-da Rai-xơ thăm Li-bi

Ngày 5-9-2008, Ngoại trưởng Mỹ Côn-đô-li-da Rai-xơ đã có chuyến thăm Li-bi. Đây là chuyến thăm đầu tiên của một ngoại trưởng Mỹ trong gần 60 năm qua tại quốc gia này. Bà Rai-xơ đã có cuộc hội đàm ngắn với ông Ca-đa-phi, Tổng thống Li-bi, nhằm khép lại "kỷ nguyên đối đầu" kéo dài giữa Mỹ và quốc gia Bắc Phi này. Để gửi thông điệp rõ ràng tới I-ran và CHDCND Triều Tiên rằng, họ sẽ nhận được nhiều ích lợi trong việc hàn gắn quan hệ với phương Tây, bà Rai-xơ tận dụng chuyến công du này thuyết phục Tri-po-li từ bỏ chương trình vũ khí hạt nhân, sinh học và hóa học. Đổi lại, Li-bi sẽ nhận được từ Mỹ nhiều viện trợ. Chuyến thăm của Ngoại trưởng Rai-xơ đánh dấu sự khôi phục quan hệ giữa Mỹ và Li-bi bị ngừng trệ vào năm 1981 khi Mỹ đưa nước này vào danh sách các quốc gia đỡ đầu cho chủ nghĩa khủng bố. Tuy nhiên, đằng sau chuyến công du tới Li-bi của Ngoại trưởng Rai-xơ, dư luận nhìn thấy dấu hiệu của các "cuộc mặc cả thế kỷ" về dầu mỏ giữa Mỹ và Li-bi, bởi quốc gia này có trữ lượng dầu lớn thứ chín thế giới.

10. Thủ tướng dân sự đầu tiên của Pa-ki-xtan