Vì một Đông Nam Á hoà bình, phát triển

Ở tuổi 41, ASEAN đang có những buớc đi mạnh mẽ trong tiến trình nhất thể hoá nhằm khẳng định là một trong những tổ chức quốc tế khu vực thành công nhất thế giới.

Hơn 40 năm qua, kể từ khi Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á gọi tắt là ASEAN thành lập ngày 8-8-1967 tại Băng Cốc, Thái Lan, đến nay tổ chức này đã để lại những dấu ấn quan trọng tại khu vực và trên thế giới. Từ chỗ chỉ có 5 thành viên sáng lập trong một khu vực từng xảy ra những cuộc chiến tranh, xung đột tàn khốc, những sự nghi kỵ và cả nghèo đói lạc hậu, nay ASEAN đã quy tụ được cả 10 nước Đông Nam Á, đưa đến những thay đổi căn bản vể chất của Hiệp hội, cũng như tình hình khu vực.

Mặc dù trong ASEAN không có những nước được coi là cường quốc kinh tế và cũng không có nước có diện tích hay dân số vào loại lớn trên thế giới, thế nhưng chính ASEAN – 10 đã tạo nên sức mạnh, sự đồng thuận để chấm dứt đối đầu giữa các nước Đông Nam Á, tạo dựng mối quan hệ mới trên cơ sở hữu nghị, hiểu biết và tin cậy lẫn nhau, giúp tổ chức này có những bước đột phá về kinh tế. Trong đó, sự phát triển nhanh chóng của Xin-ga-po, những bước tiến mạnh mẽ của Ma-lai-xi-a và cả sự tăng trưởng liên tục của Việt Nam đã và đang trở thành những hiện tượng của nền kinh tế thế giới, giúp cho khu vực này chỉ với diện tích hơn 4,5 triệu km2, dân số hơn 570 triệu nguời, nhưng lại là nơi có tổng giá trị GDP khá cao trên 1200 tỉ đô la, tổng kim ngạch xuất khẩu 1.440 tỉ đô la. Đồng thời, với vai trò khởi xướng, tổ chức thành công và đóng vai trò chủ đạo trong nhiều cơ chế hợp tác quan trọng như Diễn đàn khu vực (ARF), Cấp cao Đông Á (EAS), diễn đàn hợp tác liên khu vực Á - Âu (ASEM), Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), ASEAN còn khẳng định vai trò quan trọng của mình trên các lĩnh vực chính trị, an ninh ở khu vực và thế giới.

Có được những thành quả đó là do các nước ASEAN đã vận dụng linh hoạt “phương cách ASEAN”. Ở đó, các nước thành viên luôn biết hợp tác và chia sẻ để phát triển, đặc biệt luôn tự điều chỉnh để thích nghi và tạo sự đồng thuận về mục tiêu chung. Chính phong cách độc đáo này đã làm nên bản sắc riêng cho ASEAN và tạo sức mạnh cho ASEAN để sau hơn 4 thập kỷ phát triển, tổ chức này đã trở thành một thực thể chính trị - kinh tế quan trọng ở trái tim của châu Á, là đối tác không thể thiếu đối với nền kinh tế toàn cầu và trong chính sách khu vực của các nước, các trung tâm lớn trên thế giới.

Tuy nhiên, hiện nay, ASEAN cũng đang phải đối mặt với nhiều khó khăn thách thức, do tình hình an ninh chính trị tại một số nước thành viên có dấu hiệu bất ổn, tốc độ tăng trưởng kinh tế thế giới cũng được dự báo sẽ giảm sút, giá lương thực, nhiên liệu tăng cao. Trong bối cảnh đó, một lần nữa, ASEAN lại tỏ rõ khả năng nhanh chóng tự điều chỉnh để vươn lên trong một thế giới đang có nhiều biến đổi, bằng việc xác định ASEAN phải có tầm nhìn mới, cần đẩy mạnh tiến trình nhất thể hoá, để không bị tụt hậu ngay tại chính khu vực của mình.

Bước đột phá đầu tiên là tất cả các nước thành viên cùng nỗ lực để sớm đưa Hiến chương của khối vào cuộc sống, nền tảng đảm bảo thực hiện thành công mục tiêu xây dựng Cộng đồng ASEAN vững mạnh trên cả ba trụ cột: Cộng đồng an ninh, Cộng đồng Kinh tế và Cộng đồng Văn hoá xã hội vào năm 2015.

Mặc dù là thành viên mới, song ngay từ khi trở thành thành viên chính thức từ tháng 7 năm 1995, Việt Nam đã tham gia tích cực, chủ động và có nhiều đóng góp quan trọng trên tất cả các lĩnh vực hợp tác của ASEAN. Trong đó, những đóng góp tích cực của Việt Nam trong việc thúc đẩy kết nạp các nước Lào, Mi-an-ma và Căm-pu-chia, để hình thành một khối ASEAN thống nhất, Chương trình hành động Hà Nội nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các nước thành viên.... được coi là những mốc son trong hoạt động của Việt Nam vào sự phát triển của ASEAN. Vì vậy, trải qua hơn 10 năm hội nhập tại khu vực, Việt Nam đã tạo dựng được một vai trò, vị trí vững vàng trong ASEAN, có được sự tôn trọng và khâm phục của bạn bè và các nước thành viên.

Thực tế đó cho thấy, tham gia và hội nhập khu vực, Việt Nam cũng như các nước thành viên khác đã có môi trường và điều kiện thuận lợi để phát triển. Đồng thời, cũng vì thế, ASEAN, sau hơn 40 năm trưởng thành và phát triển cũng trở nên mạnh hơn, thống nhất hơn, biểu hiện sinh động ASEAN đã và đang là một trong những tổ chức quốc tế khu vực thành công nhất trên thế giới, vì một Đông Nam Á đoàn kết, hoà bình và phát triển./.