Phong trào “Ba sẵn sàng” - bài học kinh nghiệm cho công tác vận động thanh niên hiện nay

Bài học kinh nghiệm về công tác vận động thanh niên trong phong trào “Ba sẵn sàng”

Từ những năm 60 của thế kỷ XX, đất nước ta phải đồng thời thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược: vừa làm nhiệm vụ chiến đấu chống Mỹ - ngụy ở miền Nam, vừa tiến hành xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, làm hậu phương lớn cho chiến trường miền Nam đánh Mỹ. Hai nhiệm vụ chiến lược này thực hiện theo tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III năm 1960. Năm 1964 - 1965, đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh ra toàn miền Nam, tiến hành đánh phá miền Bắc Việt Nam. Với tinh thần cả nước là một chiến trường, thanh niên, học sinh, sinh viên ở miền Bắc, ngoài việc học tập và sẵn sàng phục vụ xây dựng miền Bắc xã hội chủ nghĩa thì luôn có nguyện vọng sẵn sàng chi viện cho miền Nam đánh Mỹ. Trong bối cảnh đó, phong trào thanh niên “Ba sẵn sàng” được xuất phát từ Trường Đại học Sư phạm Hà Nội đã trở thành một cuộc vận động có sức lôi cuốn mạnh mẽ, rộng khắp của tuổi trẻ thủ đô, sau đó trở thành phong trào chung của cả nước. Đó là một phong trào lớn nhất, oai hùng nhất của thanh niên Việt Nam thế kỉ XX và để lại dư âm cho đến tận ngày nay khi chiến tranh đã lùi xa gần 40 năm.

Năm 1964, thanh niên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội có phong trào “tam bất kì”. Sau đó, nhận thấy phong trào “Tam bất kì” trước đây không còn phù hợp nữa, tháng 5-1964 Đoàn trường Đại học Sư phạm Hà Nội đã mở rộng thành phong trào “Ba sẵn sàng” với 3 nội dung là: sẵn sàng chiến đấu; sẵn sàng nhập ngũ; sẵn sàng làm bất cứ việc gì khi Tổ quốc cần.

Từ năm 1965 đến năm 1975, phong trào “Ba sẵn sàng” của Đoàn trường Đại học Sư phạm Hà Nội triển khai và nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình, mạnh mẽ, rộng khắp của thanh niên sinh viên, với những nội dung rất cụ thể: sẵn sàng chiến đấu, khi Mỹ đánh phá miền Bắc thì bảo vệ miền Bắc để giữ vững sản xuất và học tập; chi viện cho miền Nam, hàng nghìn thanh niên sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội đăng ký lên đường ra trận. Nhiều sinh viên cả nam và nữ, đã viết đơn bằng máu gửi lên Đoàn trường, lên Đảng ủy xin vào quân ngũ đi chiến đấu, có nữ sinh viên giả trai để được ra chiến trường. Thậm chí có người vì nhẹ cân đã giấu mang gạch trong người cho đủ cân nặng để được đăng ký vào bộ đội. Có những sinh viên đã có quyết định triệu tập đi học tập ở nước ngoài nhưng vẫn làm đơn tha thiết xin ở lại để đi chiến trường. Phong trào “Ba sẵn sàng” thể hiện được lý tưởng sống của thanh niên thời kỳ đó: không có gì cao đẹp hơn nhiệm vụ được cầm súng chiến đấu, bảo vệ Tổ quốc. Nhiều người đã anh dũng hy sinh trong khi làm nhiệm vụ, họ để lại tuổi thanh xuân của mình nơi chiến trường, làm tấm gương sáng cho thế hệ sau học tập. Những người ở lại cũng quyết tâm xây dựng miền Bắc chi viện cho miền Nam, sẵn sàng chiến đấu bảo vệ miền Bắc trong các trận đánh phá của giặc Mỹ.

Khi đế quốc Mỹ đẩy mạnh thực hiện cuộc chiến tranh leo thang phá hoại miền Bắc bằng không quân và hải quân, tối ngày 09-8-1964, tại hội trường Bộ Công nghiệp nặng, Ban Chấp hành Thành đoàn Hà Nội đã chính thức phát động phong trào thanh niên “Ba sẵn sàng” trong toàn thành phố. Tháng 3-1965, Trung ương Đoàn đã chính thức kêu gọi thanh niên cả nước hưởng ứng phong trào “Ba sẵn sàng” có bổ sung và nâng cao nội dung: vừa chiến đấu, sản xuất, học tập và xây dựng cuộc sống. Từ một phong trào phát động trong thanh niên Hà Nội, phong trào “Ba sẵn sàng” đã lan rộng ra các tỉnh, thành phố toàn miền Bắc, miền Trung, trở thành phong trào thi đua yêu nước của thế hệ trẻ Việt Nam thời bấy giờ. Sau năm 1965, phong trào “Ba sẵn sàng” có thay đổi nội dung phù hợp với thực tế cuộc chiến hơn: Sẵn sàng chiến đấu dũng cảm, sẵn sàng gia nhập các lực lượng vũ trang; Sẵn sàng khắc phục mọi khó khăn, đẩy mạnh sản xuất, công tác và học tập trong bất kỳ tình huống nào; Sẵn sàng đi bất cứ nơi đâu, làm bất cứ việc gì mà Tổ Quốc cần.

Phong trào “Ba sẵn sàng” đi vào cuộc sống, đi vào mọi lĩnh vực sản xuất, chiến đấu, học tập trong giai đoạn đó. Thành công của phong trào “Ba sẵn sàng” miền Bắc cùng với phong trào “Năm xung phong” của miền Nam đã động viên, khuyến khích tinh thần tuổi trẻ, đưa hàng triệu thanh niên đi vào tuyến đầu của cuộc kháng chiến, góp phần to lớn vào thắng lợi của sự nghiệp kháng chiên chống Mỹ, thống nhất đất nước Mùa Xuân năm 1975. Tinh thần “Ba sẵn sàng” nhắc nhở thế hệ thanh niên ngày nay không ngừng rèn luyện, tu dưỡng đạo đức, góp phần xây dựng đất nước trên con đường hiện đại, văn minh với bản lĩnh “Đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên”.

Phong trào “Ba sẵn sàng” để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu cho công tác vận động thanh niên:

Thứ nhất, khi phát động một phong trào trong thanh niên cần phù hợp với hoàn cảnh cụ thể, hoàn cảnh nào phong trào ấy, chỉ có như vậy thì phong trào thanh niên mới thiết thực, mang lại hiệu quả cao, được xã hội công nhận.

Thứ hai, phong trào phải có tính thực tế, biết khơi dậy tiềm năng, thế mạnh và phù hợp với đặc điểm tâm lý, lứa tuổi của thanh niên, có như vậy, phong trào mới thu hút được lực lượng đông đảo thanh niên tham gia.

Thứ ba, khi phát động phong trào thì vai trò của Đoàn Thanh niên là vô cùng quan trọng, đây là đầu mối khởi xướng cũng như duy trì phong trào một cách liên tục, rộng khắp.

Từ ngọn lửa nhiệt huyết của phong trào “Ba sẵn sàng”, một thế hệ thanh niên với những phẩm chất tốt đẹp, yêu nước, biết hy sinh, sẵn sàng xả thân vì Tổ quốc đã hình thành và ngày càng lớn mạnh, không chỉ có giá trị trong thời kỳ chiến tranh, mà vẫn luôn phát huy giá trị trong giai đoạn hiện nay, khi đất nước thanh bình. Đây chính là cơ sở để Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh phát động các phong trào thanh niên như: “Thanh niên tình nguyện”, “Tuổi trẻ Việt Nam làm theo lời Bác”, “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, “Hiến máu nhân đạo”, “Tiếp lửa truyền thống, mãi mãi tuổi 20”, “Tuổi trẻ sống đẹp, sống có ích” để các thế hệ thanh niên hôm nay tiếp bước cha anh, gánh vác sứ mệnh lịch sử của thanh niên trong thời đại mới. Đoàn Thanh niên luôn đồng hành cùng thanh niên trong các phong trào lập thân lập nghiệp, cùng xã hội đẩy mạnh công tác dạy nghề, tạo việc làm cho thanh niên. Đoàn còn linh hoạt tổ chức nhiều hoạt động cụ thể, phù hợp với từng nhóm đối tượng thanh niên. Chẳng hạn, trong phát triển nông nghiệp và nông thôn, Đoàn phát động phong trào “Bốn mới”, hỗ trợ thanh niên vay vốn ngân hàng phát triển sản xuất. Trong khối trường học, Đoàn tích cực tổ chức phong trào thi đua “dạy tốt, học tốt”, hỗ trợ sinh viên học tập, nghiên cứu khoa học. Mỗi mùa thi đến, phong trào “Tiếp sức mùa thi” đã giúp các bạn thí sinh từ khắp các miền khỏi bỡ ngỡ, có tâm lý tốt trong thi cử. Màu áo xanh tình nguyện đã làm ấm lòng biết bao người dân. Các phong trào do Đoàn phát động thời gian qua rất thiết thực, đáp ứng nhu cầu của thanh niên và mong mỏi của xã hội, tạo ra ấn tượng tốt đẹp về một lực lượng thanh niên mới của thế kỷ XXI: năng động, nhiệt tình, có nhiệt huyết, có trí tuệ, có tinh thần trách nhiệm cao với cộng đồng.

Một số kiến nghị nhằm phát huy vai trò của Đoàn trong công tác vận động thanh niên tham gia hoạt động xã hội

Trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và hội nhập quốc tế hiện nay, vấn đề bồi dưỡng, hình thành lớp thanh niên có đầy đủ phẩm chất và năng lực, đại diện cho thế hệ thanh niên mới đáp ứng yêu cầu của thời đại là một nội dung hết sức quan trọng của công tác Đoàn và phong trào thanh, thiếu nhi. Để thanh niên ngày nay tạo dựng được ý thức trách nhiệm của mình đối với dân tộc, tiếp nối truyền thống “Ba sẵn sàng” thì vai trò của Đoàn Thanh niên là vô cùng quan trọng. Do đó, để nâng cao vai trò của Đoàn, phát động được những phong trào thiết thực trong thanh niên thì Đoàn ta cần:

Một là, xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh và phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu của cán bộ Đoàn, đảng viên trẻ tại cơ sở Đoàn nhằm tạo môi trường và nâng cao năng lực tập hợp, giáo dục thanh niên ở cơ sở. Vì vậy cần đổi mới nội dung sinh hoạt theo hướng chú trọng tới các vấn đề đoàn viên, thanh niên quan tâm, những nội dung thiết thực tại cơ sở. Phát huy vai trò gương mẫu của cán bộ Đoàn, đảng viên trẻ tại cơ sở Đoàn là giải pháp hữu hiệu để thực hiện công tác giáo dục của Đoàn. Vai trò tiên phong, gương mẫu của lực lượng cán bộ Đoàn, đảng viên trẻ sẽ là những tấm gương sáng để thế hệ Đoàn viên thanh niên học tập.

Hai là, thường xuyên nắm bắt tình hình tư tưởng và dư luận trong đoàn viên, thanh niên để kịp thời định hướng và tham mưu xử lý các vấn đề có hiệu quả. Đoàn các cấp cần tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, cương lĩnh, đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước. Tổ chức nhiều diễn đàn chính trị - xã hội, các cuộc gặp gỡ, đối thoại giữa đoàn viên, thanh niên với lãnh đạo, để thanh niên trao đổi thông tin, trình bày chính kiến, từ đó nâng cao nhận thức tư tưởng chính trị cho đoàn viên, thanh niên.

Ba là, tổ chức các hoạt động gắn liền với các sự kiện trọng đại của đất nước nhằm giáo dục tinh thần yêu nước và bản lĩnh chính trị cho đoàn viên, thanh niên. Đây là dịp để thế hệ đoàn viên, thanh niên ôn lại truyền thống vẻ vang của dân tộc, hình thành nên chủ nghĩa yêu nước, tinh thần cách mạng và bản lĩnh chính trị vững vàng. Bên cạnh đó, phải chủ động định hướng các cơ sở Đoàn tổ chức các hoạt động thể dục - thể thao, văn hóa, vui chơi giải trí bổ ích thiết thực tạo ra môi trường sinh hoạt lành mạnh cho đoàn viên, thanh niên vui chơi và rèn luyện.

Bốn là, tăng cường giáo dục đoàn viên, thanh niên thông qua các phương tiện truyền thông và các tài liệu, ấn phẩm của Đoàn Thanh niên. Theo đó, các cơ sở Đoàn cần xây dựng và phát huy hiệu quả hệ thống trao đổi thông tin hai chiều giữa đoàn cấp trên và đoàn cơ sở, giữa cơ sở Đoàn với đoàn viên, thanh niên. Trên tinh thần đó, các cơ sở Đoàn cần tập trung xây dựng và triển khai việc nâng cao kiến thức, kỹ năng tin học cho đoàn viên, thanh niên.

Năm là, đẩy mạnh công tác bồi dưỡng, tôn vinh, nhân rộng các điển hình tiên tiến để giáo dục đoàn viên, thanh niên. Thông qua các hoạt động giáo dục của Đoàn, các cơ sở Đoàn cần phát hiện, bồi dưỡng các điển hình tiên tiến để tôn vinh và nhân rộng nhằm tạo ra sức lan tỏa mạnh mẽ trong đoàn viên, thanh niên. Qua đó sẽ giáo dục đoàn viên thanh niên phấn đấu, học tập và rèn luyện.

Sáu là, đối với từng nhóm đối tượng thanh niên cần đề ra các phong trào phù hợp. Chẳng hạn, thanh niên khu vực địa bàn dân cư: hoạt động xung kích được thực hiện thông qua vai trò của đoàn viên, thanh niên trong phong trào AST (an toàn, sạch đẹp, văn minh, nghĩa tình) gắn với cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” bằng những việc làm thiết thực có nội dung gắn với việc xây dựng khu phố văn hóa, phường văn hóa, tuyến đường “Thanh vận khéo”, xây dựng “Điểm sáng văn hóa”.

Thanh niên khu vực trường học: cần tập trung nhiều giải pháp thể hiện tính xung kích của thanh niên trong việc hoàn thành nhiệm vụ đào tạo, nhiệm vụ dạy và học trong trường gắn với các công trình thanh niên, xây dựng và phát triển của đơn vị. Tích cực tham gia thực hiện cuộc vận động “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”. Đoàn Thanh niên triển khai nhiều giải pháp để phát huy tính xung kích của đoàn viên trong phong trào “dạy tốt - học tốt”, “học nghiêm túc - thi chất lượng”, đẩy mạnh phong trào “3Y” (yêu trường lớp, yêu nghề, yêu trẻ), thi đua xây dựng sáng kiến kinh nghiệm, thực hiện giáo án điện tử, giải thưởng “Nhà giáo trẻ tiêu biểu”...

Thanh niên khu vực hành chính sự nghiệp - công nhân lao động: Nâng cao hiệu quả thông qua phong trào CKT (chất lượng, kiểu dáng, tiết kiệm) trong thanh niên công nhân, gắn với việc thường xuyên tổ chức các hội thi tay nghề nhằm nâng cao trình độ tay nghề đoàn viên, công nhân. Song song đó, phong trào 3 trách nhiệm (trách nhiệm với nhân dân, trách nhiệm với công việc, trách nhiệm với bản thân) trong khối hành chính sự nghiệp gắn với cải cách hành chính theo tiêu chuẩn ISO cũng được đầu tư các giải pháp thông qua hội thi “Tuổi trẻ với cải cách hành chính”, công trình thanh niên gắn với chuyên môn nhiệm vụ.

Thanh niên khu vực lực lượng vũ trang: tập trung thực hiện thông qua phong trào “Giành 3 đỉnh cao quyết thắng”, phong trào thực hiện “6 điều Bác Hồ dạy công an nhân dân”.

Việc xây dựng hình mẫu thanh niên thời đại mới của tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là nội dung rất quan trọng trong thời gian tới, hướng tới hình thành một lớp thanh niên có lý tưởng cách mạng, nếp sống văn hóa, phù hợp với truyền thống dân tộc, xứng đáng là lớp người kế thừa xây dựng chủ nghĩa xã hội, tiếp nối truyền thống “Ba sẵn sàng” của thế hệ cha anh./.