Lực lượng dân quân tự vệ Việt Nam: Vững chãi bức tường sắt của Tổ quốc

Nhân dịp kỷ niệm 80 năm thành lập lực lượng dân quân tự vệ, Tạp chí Cộng sản điện tử đã có bài phỏng vấn Thiếu tướng Hồ Xuân Thức, Phó Cục trưởng Cục Dân quân tự vệ về vai trò và những đóng góp của lực lượng dân quân tự vệ trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc cũng như trong công cuộc xây dựng và đổi mới đất nước hiện nay.

Thiếu tướng Hồ Xuân Thức, Phó Cục trưởng Cục Dân quân tự vệ

Phóng viên: Thưa Thiếu tướng Hồ Xuân Thức, Phó Cục trưởng Cục Dân quân tự vệ, ngay tại Đại hội lần thứ nhất của Đảng, ngày 28-03-1935 Đại hội đã thông qua “Nghị quyết về đội tự vệ”, điều đó thể hiện tầm quan trọng của lực lượng tự vệ, tiền thân của dân quân tự vệ trong cách mạng giành chính quyền và trong kháng chiến chống thực dân, đế quốc xâm lược. Vậy xin đồng chí cho biết dân quân tự vệ đã phát huy vai trò như thế nào, đặc biệt trong cuộc chiến tranh chống đế quốc Mỹ, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước?

Thiếu tướng Hồ Xuân Thức: Ngay sau khi có nghị quyết của Đảng, đội tự vệ công nông mang tính chất là đơn vị lực lượng vũ trang đã ra đời. Trong những năm 1939 - 1945, lực lượng tự vệ khẩn trương xây dựng ở trên khắp cả nước, nhất là ở Bắc Bộ, Trung Bộ. Phong trào cách mạng của quần chúng đấu tranh từng bước đứng lên từ đấu tranh chính trị chuyển sang đấu tranh vũ trang, kết hợp chặt chẽ đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang. Sự ra đời và hoạt động của các đội tự vệ, các tiểu đội du kích cứu quốc và các đội du kích tập trung ở các căn cứ, các địa phương đã làm nòng cốt cho toàn dân đấu tranh tiến dần tới khởi nghĩa từng phần, tiến tới Tổng khởi nghĩa, giành thắng lợi trong Cách mạng tháng Tám năm 1945.

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, từ phong trào vũ trang toàn dân, chỉ trong một thời gian ngắn, các đội tự vệ, đội du kích cứu quốc mà nòng cốt là tự vệ chiến đấu đã được Mặt trận Việt Minh tổ chức và phát triển rộng khắp ở các làng, xã, phố, phường trong cả nước; thực sự là công cụ chuyên chính chủ yếu bảo vệ Đảng, bảo vệ thành quả cách mạng và chính quyền cách mạng còn non trẻ.

Trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp xâm lược, hưởng ứng Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh (ngày 19-12-1946), lực lượng dân quân, du kích và tự vệ đã phát triển rộng khắp trong cả nước và ngày càng lớn mạnh. Từ chỗ là lực lượng vũ trang quần chúng do Mặt trận Việt Minh chỉ đạo, dân quân, du kích và tự vệ đã từng bước được thống nhất về tổ chức, là một trong những bộ phận trong lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam do các xã đội, huyện đội, tỉnh đội chỉ đạo, chỉ huy và đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của cấp ủy đảng và chính quyền địa phương các cấp. Nói tỉnh đội, huyện đội và xã đội, theo thuật ngữ quân sự hiện nay là Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh, Bộ Chỉ huy quân sự cấp huyện và Bộ Chỉ huy quân sự cấp xã. Theo thời gian, cùng với sự phát triển của cuộc kháng chiến, lực lượng dân quân, du kích và tự vệ đã ngày càng phát triển, trở thành một lực lượng hùng hậu trên các miền của Tổ quốc.

Trong điều kiện hết sức khó khăn gian khổ, bằng các loại vũ khí thô sơ tự tạo và đặc biệt vũ khí lấy được của địch, phải đương đầu với quân đội viễn chinh Pháp được trang bị hiện đại, lực lượng dân quân tự vệ đã cùng nhân dân xây dựng làng xã chiến đấu, kiên cường bám đất, bám dân, bám địa bàn tiêu diệt và tiêu hao một bộ phận lớn quân địch, phá tề, trừ gian; tích cực phối hợp với bộ đội địa phương và các đơn vị chủ lực trên địa bàn chống địch càn quét; bao vây, bức hàng, bức rút nhiều đồn bốt địch, mở rộng các khu căn cứ và vùng giải phóng; kìm chế, căng kéo lực lượng địch, buộc địch phải phân tán đối phó, tạo điều kiện và góp phần cùng bộ đội địa phương và bộ đội chủ lực thực hiện nhiều đòn tác chiến, chiến đấu với địch. Trong chiến dịch Điện Biên Phủ, giải phóng hoàn toàn miền Bắc, trong cuộc kháng chiến chống Pháp, số quân địch do lực lượng dân quân, du kích, tự vệ cùng với bộ đội địa phương tiêu diệt chiếm tới 46,4% tổng số lực lượng địch bị tiêu diệt; chúng ta đã kiềm chế, phân tán trên 90% tổng số lực lượng địch trên toàn chiến trường. Có thể khẳng định rằng, lực lượng dân quân, du kích và tự vệ đã đóng phần công công sức to lớn kể cả công sức, xương máu để góp vào chiến công chung của toàn dân tộc.

Trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và chống đế quốc Mỹ xâm lược, giải phóng miền Nam (1955 - 1975), lực lượng dân quân, du kích ở tiền tuyến lớn đã chủ động đánh địch bằng mọi thứ vũ khí, vận dụng các hình thức đánh địch hết sức phong phú, sáng tạo trên khắp 3 vùng chiến lược; kết hợp chặt chẽ đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang và thực hành 3 mũi giáp công (quân sự, chính trị và binh vận), hình thành thế trận chiến đấu, phát triển các căn cứ chiến đấu, vành đai du kích, vành đai diệt Mỹ... bám trụ kiên cường, giữ thế đánh xen kẽ, cài răng lược với địch. Đây là một phương thức tác chiến độc đáo của chiến tranh du kích của dân tộc Việt Nam và của các thế hệ bộ đội Hồ Chí Minh.

Đây cũng là một trong những nghệ thuật mà trong suốt cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, nhân dân tiến bộ trên thế giới rất muốn học tập kinh nghiệm và chúng ta cũng đã tạo điều kiện cho nhân dân tiến bộ thế giới học tập chiến tranh du kích để tự bảo vệ quốc gia của mình. Lực lượng du kích và tự vệ đã phối hợp với nhân dân tại chỗ đấu tranh quyết liệt chống địch dồn dân lập “khu trù mật”, lập “ấp chiến lược”; độc lập và phối hợp với bộ đội địa phương và bộ đội chủ lực trong mọi hoạt động, góp phần đánh bại các chiến lược “Trực thăng vận”, “Thiết xa vận” và các biện pháp chiến lược của Mỹ và quân đội Việt Nam cộng hòa như Chiến tranh cục bộ, Việt Nam hóa chiến tranh... Mặc dù địch có phương tiện cơ động bằng máy bay và cơ giới, nhưng chúng vẫn phải phân tán tới 90% quân số để đối phó với lực lượng vũ trang địa phương ta. Đó là một thắng lợi có ý nghĩa chiến lược cực kỳ quan trọng. Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975, lực lượng dân quân và du kích, tự vệ phối hợp với bộ đội địa phương, bộ đội chủ lực và nhân dân tiến công và nổi dậy đồng loạt “đánh cho ngụy nhào” góp phần giải phóng toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Phóng viên: Thưa Thiếu tướng sau khi đất nước giải phóng, dân quân tự vệ có đóng góp nổi bật gì trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và công cuộc đổi mới đất nước?

Thiếu tướng Hồ Xuân Thức: Cùng với sự lớn mạnh của tiền tuyến lớn miền Nam, lực lượng dân quân tự vệ ở hậu phương lớn miền Bắc đã tích cực tham gia cải cách ruộng đất, trong xây dựng nông thôn và chống địa chủ phong kiến, khôi phục đẩy mạnh sản xuất, tham gia bắt nhiều việt gian, thám báo biệt kích tung ra miền Bắc. Khi đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh ra miền Bắc, lực lượng dân quân tự vệ đã được tổ chức rộng khắp phối hợp với bộ đội, công an cùng nhân dân thực hiện “tay cày tay súng, tay búa tay súng”, chiến đấu liên tục ngày đêm, hình thành lưới lửa phòng không nhiều tầng dày đặc vô cùng lợi hại, bắn rơi nhiều máy bay địch (riêng dân quân tự vệ đã độc lập, và phối hợp bắn rơi 424 máy bay các loại trong tổng số 4.181 máy bay Mỹ bị bắn rơi trên miền Bắc, chiếm 10%), bắt sống hàng trăm tên giặc lái và hàng chục toán biệt kích, bắn chìm và bắn cháy nhiều tàu chiến địch. Lực lượng dân quân tự vệ đã làm tốt công tác phòng không cho nhân dân ở cơ sở, xây dựng nhiều công trình phòng tránh, khắc phục hậu quả đánh phá của địch, tiến hành rà phá bom mìn, thủy lôi, chống phong tỏa bằng đường biển... Đã có 183 triệu lượt người được huy động tham gia bảo đảm giao thông, phục vụ chiến đấu, phòng tránh, sơ tán, khắc phục hậu quả do địch gây ra, chi viện sức người sức của cho chiến trường miền Nam. Những kinh nghiệm phong phú, quý báu và sáng tạo trong xây dựng, hoạt động, chiến đấu của dân quân tự vệ, du kích trong kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ xâm lược được rút kinh nghiệm, đúc rút và tổ chức thành công trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ miền Bắc xã hội chủ nghĩa của chúng ta và đã góp phần xứng đáng trong thống nhất đất nước vào tháng 4-1975.

Trong hai cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc ở biên giới phía Bắc và biên giới Tây Nam, để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ thời chiến, lực lượng dân quân tự vệ cả nước đã được củng cố, kiện toàn tổ chức biên chế và trang bị phù hợp với khả năng đất nước, đối tượng tác chiến, thời tiết, địa hình và nhiệm vụ chính trị của từng địa phương; đồng thời được điều chỉnh tăng cường một lực lượng lớn từ phía sau lên phía trước để xây dựng lực lượng, thế trận, từng bước đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ chiến đấu bảo vệ vững chắc biên giới, chủ quyền đất nước.

Lực lượng dân quân, du kích và tự vệ đã làm tốt vai trò nòng cốt trong nhiệm vụ tổ chức, xây dựng làng, xã chiến đấu, đào đắp hầm hố, rào biên giới, canh gác bố phòng, tuần tra ngày đêm. Dân quân tự vệ làm nòng cốt, động viên thanh niên bám trụ giữ đất và sản xuất, tổ chức giúp dân ổn định đời sống, hỗ trợ gia đình bị nạn, phát động quần chúng đi dân công tải thương, tiếp tế lương thực cho bộ đội. Lực lượng dân quân, du kích và tự vệ thường xuyên có mặt ở tuyến biên giới, kiên quyết, kịp thời đánh trả các hoạt động lấn chiếm của địch, gây cho chúng những tổn thất đáng kể, góp phần cùng các lực lượng khác bảo vệ nhân dân, sản xuất và toàn vẹn lãnh thổ biên giới quốc gia.

Trong những năm đổi mới, quán triệt các quan điểm, đường lối chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước về bảo vệ Tổ quốc, xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận chiến tranh nhân dân, kết hợp củng cố quốc phòng, an ninh với xây dựng - phát triển kinh tế, dưới sự chỉ đạo của Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng Tham mưu, sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của cấp ủy, chính quyền, người đứng đầu cơ quan, tổ chức các cấp, địa phương, lực lượng dân quân tự vệ trong cả nước có bước phát triển mới cả về chất lượng, số lượng, cơ cấu, biên chế trang bị theo phương châm “vững mạnh, rộng khắp, coi trọng chất lượng là chính”, sẵn sàng đánh thắng trong mọi tình huống chiến tranh và thật sự là một lực lượng chiến lược trong xây dựng, bảo vệ Tổ quốc. Lực lượng dân quân tự vệ trong cả nước làm nòng cốt trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân và phong trào toàn dân đánh giặc; lực lượng chủ yếu bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, trực tiếp ở từng địa phương; bảo vệ Đảng, chính quyền, tài sản của Nhà nước, Nhân dân ở cơ sở; phối hợp cùng các lực lượng đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ, phòng chống tệ nạn xã hội, phòng chống thiên tai, địch họa.

Trải qua 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, lực lượng dân quân tự vệ đã vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, thử thách, hy sinh, một lòng trung thành với Tổ quốc, với Nhân dân, với sự nghiệp cách mạng của Đảng, chiến đấu kiên cường, mưu trí, dũng cảm; lao động, học tập, công tác hiệu quả, sáng tạo và đã lập nhiều chiến công to lớn, góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân và các lực lượng vũ trang nhân dân giành những thắng lợi lịch sử trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa và sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước. Ghi nhận những công lao, thành tích của lực lượng dân quân tự vệ qua các thời kỳ, đã có nhiều tập thể và cá nhân được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân” và các phần thưởng cao quý khác.

Phóng viên: Định hướng phát triển dân quân tự vệ đã được Hiến pháp năm 2013 định rõ. Vậy, theo Thiếu tướng, thời gian tới cần có giải pháp gì để thực hiện?

Thiếu tướng Hồ Xuân Thức: Đây cũng là một trong những trăn trở của Đảng và Nhà nước trong điều kiện xây dựng thời bình và đặc biệt trong bối cảnh xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Hiện nay, chủ trương của chúng ta là lấy kinh tế làm nền tảng, xây dựng Đảng làm then chốt và quốc phòng - an ninh là yếu tố hết sức quan trọng. Định hướng được vấn đề này, nhiều năm qua, Cục Dân quân tự vệ đã phối hợp với các cơ quan của Bộ Tổng Tham mưu tham mưu cho Đảng ủy Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách đối với lực lượng dân quân tự vệ làm sao để lực lượng dân quân tự vệ là lực lượng nòng cốt, tin cậy không chỉ trong chiến tranh giải phóng, trong chiến đấu bảo vệ Tổ quốc mà còn là lực lượng nòng cốt trong vấn đề phối hợp, bảo vệ an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, phòng, chống, tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn và khắc phục hậu quả thiên tai.

Lực lượng dân quân tự vệ đồng thời cũng là đội quân dân vận để tuyên truyền, phổ biến chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đến người dân, biến chủ trương, chính sách đó thành sức mạnh vật chất hiện thực trong cuộc sống hiện tại.

Để thực hiện được điều đó, trong thời gian qua, tham mưu cho Đảng và Nhà nước trước hết cụ thể hóa các chủ trương, chính sách của Đảng thành hệ thống pháp luật để xây dựng lực lượng dân quân tự vệ, biến từ xây dựng dân quân tự vệ theo phương pháp phong trào sang xây dựng dân quân tự vệ bằng phương pháp pháp luật theo đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Trong năm 2009, Quốc hội khóa XIII đã thông qua Luật Dân quân tự vệ số 43, có hiệu lực từ ngày 01-7-2010, theo đó chúng tôi cũng đã tham mưu cho Chính phủ ban hành Nghị định số 58 về một số biện pháp thi hành Luật Dân quân tự vệ và Nghị định số 74 về Dân quân tự vệ phối hợp với công an, phối hợp kiểm lâm trong bảo vệ an ninh chính trị và trật tự, an toàn, xã hội, phòng, cháy, chữa cháy, bảo vệ rừng và các thông tư liên tịch, thông tư của Bộ Quốc phòng về tổ chức thực hiện điều đó.

Vấn đề thứ hai mà chúng tôi muốn làm và làm rất triệt để có hiệu quả hiện nay. Đó là là tổ chức lực lượng dân quân tự vệ vững mạnh rộng khắp, tin cậy về chính trị và có chất lượng tổng hợp cao. Với tinh thần đó, hiện nay, dân quân tự vệ đã được tổ chức vững mạnh trên khắp mọi miền Tổ quốc. Ở khối xã, phường, thị trấn, chúng tôi tổ chức gọi là dân quân. Đối với các doanh nghiệp, tổ chức nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức chính trị, chính trị - xã hội, chúng tôi gọi là tự vệ. Chất lượng công tác Đảng trong dân quân tự vệ nâng lên, khoảng 20% tổng số lực lượng dân quân tự vệ là đảng viên. Đặc biệt, chúng tôi đã tổ chức xây dựng được hơn 5.000 chi bộ và tổ Đảng quân sự ở xã, phường, thị trấn, là “cánh tay nối dài” cho Đảng ủy quân sự cấp huyện, cấp tỉnh trong chỉ đạo công tác quốc phòng - quân sự tới các cơ sở địa phương, đặc biệt là ở các địa phương như Quân khu 5, Quân khu 7, Quân khu 9, trong đó một số tỉnh phía Bắc như Hải Dương, Hưng Yên, Vĩnh Phúc, Lạng Sơn quân khu 1 đã tổ chức, xây dựng và bước đầu làm điểm có hiệu quả để nhân rộng trong phạm vi toàn quốc. Lực lượng dân quân tự vệ hiệu quả nhất và đạt được chất lượng cao nhất cũng như phối hợp với các lực lượng công an và lực lượng khác hoạt động có hiệu quả đó là lực lượng dân quân thường trực ở các xã, phường, thị trấn biên giới và các xã, phường, thị trấn trọng điểm quốc phòng - an ninh ở nội địa và các xã, phường, thị trấn ven biển, đảo. Ở đó, mỗi xã có một tiểu đội dân quân thường trực 24/24, phối hợp với lực lượng biên phòng, công an.

Tuy nhiên, công tác tổ chức lực lượng của dân quân tự vệ hiện nay không phải chỉ là một chiều thuận lợi. Hiện nay, chúng ta xây dựng kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa, thu hút vốn đầu tư của nước ngoài vào Việt Nam để phát triển kinh tế - xã hội, cho nên càng ngày số lượng các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào Việt Nam, xây dựng các loại hình kinh tế tại Việt Nam càng nhiều. Những doanh nghiệp này góp phần rất lớn trong việc nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân, tạo ra sự phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam. Nhưng đối với công tác quốc phòng - quân sự, đây cũng là một trong những vấn đề hết sức nan giải, cần nghiên cứu và có chiến lược riêng. Dân quân tự vệ là lực lượng vũ trang của Đảng, Nhà nước đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng và sự điều hành, quản lý của chính quyền, sự chỉ huy trực tiếp của cơ quan quân sự các cấp từ xã, huyện đến tỉnh. Trong khi đó các doanh nghiệp nước ngoài hoặc các doanh nghiệp nhà nước Việt Nam từng bước cổ phần hóa mà doanh nghiệp nước ngoài chiếm phần lớn vốn thì đặt ra bài toán phải có cơ chế mới để nâng đỡ hoạt động của tự vệ ở các doanh nghiệp này. Để tìm cách tháo gỡ vấn đề này, mới đây, Cục Dân quân tự vệ đã tổ chức đoàn khảo sát đi khoảng 25 tỉnh, thành phố.

Về vấn đề tự vệ trên biển, hiện có 3 vấn đề khó khăn. Một là, tổ chức sản xuất, kinh doanh trên biển chưa ổn định, các hợp tác xã cũ không còn, hợp tác xã mới hình thành chỉ là các tổ chức mô hình đổi công, trao đổi dịch vụ cho nhau. Gần đây, một số địa phương tổ chức mô hình mới đó là các nghiệp đoàn đánh cá, hoạt động không giống các hợp tác xã ngày xưa mà là một trong những tổ chức tự nguyện vào, phối hợp với nhau, bảo đảm dịch vụ cho nhau, tạo điều kiện cho nhau trong sản xuất, đánh bắt, kinh doanh trên biển. Nó cũng chưa phải là tổ chức có sự lãnh đạo của tổ chức Đảng và quản lý của chính quyền, mà nền tảng của dân quân tự vệ là nơi nào có đảng, có chính quyền, có nhân dân và sản xuất kinh doanh ổn định mới tổ chức được. Lao động, tổ chức sản xuất trên từng phương tiện, từng tàu chưa ổn định, thường hợp đồng theo mùa vụ, bí mật ngư trường dẫn đến khó khăn trong tổ chức. Do đó, thực hiện Đề án 1902 tức là Quyết định 1902 của Chính phủ, ban hành Đề án tổ chức lực lượng dân quân tự vệ, thực hiện Luật Dân quân tự vệ, chúng tôi đã làm điểm, xây dựng 6 trung đội dân quân tự vệ biển, 6 tiểu đội dân quân tự vệ trên biển để giải quyết vấn đề này, đồng thời xây dựng 7 tiểu đội dân quân tự vệ thường trực trên tuyến biên giới và 6 đơn vị tự vệ loại hình doanh nghiệp khác nhau để giải quyết mô hình, nghiên cứu tổng hợp và đề xuất các chính sách mới.

Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục cho mọi người dân trong nước và nước ngoài, kể cả người dân đang lao động ở nông thôn hay người làm trong các loại hình doanh nghiệp khác nhau hiểu về vị trí, vai trò và tầm quan trọng của lực lượng dân quân tự vệ trong điều kiện thời bình để người ta thấy được nghĩa vụ và trách nhiệm, quyền lợi để mọi người dân cùng tham gia.

Hai là, song song với nghĩa vụ tham gia dân quân tự vệ, chúng ta cần hoàn thiện chế độ và chính sách cho dân quân tự vệ. Quyền và nghĩa vụ phải đi đôi với nhau, quyền và trách nhiệm phải đi đôi với nhau. Trách nhiệm, nghĩa vụ phải có chính sách bảo đảm. Chúng tôi đang quán triệt điều này vào trong xây dựng chính sách lực lượng dân quân tự vệ. Theo pháp luật dân quân tự vệ, lực lượng dân quân tự vệ có nhiều chính sách mới. Chính sách thứ nhất là chính sách hỗ trợ ngày công lao động cho lực lượng dân quân tự vệ khi huấn luyện, hoạt động, tham gia các hoạt động của Đảng và Nhà nước của chính quyền địa phương các cấp theo mệnh lệnh của người chỉ huy có thẩm quyền thì được hưởng hỗ trợ ngày công lao động. Chế độ hỗ ngày công lao động được tính bằng hệ số lương cơ bản, mỗi ngày hệ thống dân quân tự vệ tham gia huấn luyện hoặc hoạt động được hưởng là 0,08 so với mức lương tối thiểu. Chính sách thứ hai là, khi dân quân tự vệ khi đi làm nhiệm vụ bị ốm đau, bị thương thì được hưởng chế độ khám và chữa bệnh trong các bệnh viện nhà nước thuộc hệ thống y tế. Đối với những người đã đóng bảo hiểm xã hội thì thực hiện theo bảo hiểm y tế, đối với những người chưa đóng bảo hiểm y tế thì hưởng chính sách của nhà nước, địa phương. Chính sách thứ ba là, khi bị thương, hy sinh trong điều kiện làm nhiệm vụ theo mệnh lệnh của người chỉ huy có thẩm quyền được xác định đủ tiêu chuẩn chế độ công nhận là thương binh thì được hưởng chế độ chính sách như thương binh. Nếu hy sinh được xác định đủ tiêu chuẩn chế độ như liệt sĩ thì được hưởng chế độ chính sách như liệt sĩ. Chính sách thứ tư có ưu tiên một số phụ cấp khác nhau để thu hút các công dân vào lực lượng dân quân. Một là, đối với chỉ huy phó ban chỉ huy quân sự xã phường và thị trấn, trung đội trưởng dân quân cơ động, chúng tôi có chính sách được hưởng phụ cấp đặc thù quốc phòng. Hai là, chúng tôi đang củng cố ban chỉ huy quân sự làm sao cho đủ sức để lãnh đạo, chỉ đạo, chỉ huy lực lượng dân quân tự vệ. Ban Chỉ huy quân sự xã, phường, thị trấn từ bộ ba theo pháp lệnh 2004 thì hiện nay thành bộ bốn, trước đây chỉ có chỉ huy trưởng, chỉ huy phó quân sự, chính trị viên do bí thư kiêm nhiệm, thì bây giờ có thêm chính trị viên phó do bí thư đoàn kiêm nhiệm. Ở 67 bộ ngành trung ương, hiện nay chúng tôi đang tổ chức được ban chỉ huy quân sự, có đến 8 đồng chí thứ trưởng đang là chỉ huy trưởng ban chỉ huy quân sự này. Ở các cơ quan trực thuộc các bộ, các địa phương, các tổ chức kinh tế, chính trị - xã hội, chúng tôi tổ chức thành các ban chỉ huy quân sự ở cơ quan, tổ chức cơ sở tức là dưới ban, bộ, ngành trung ương. Đây là một trong những biện pháp để đưa công tác quốc phòng vào hệ thống chính trị, thông qua hệ thống chính trị để thực hiện công tác quốc phòng quân sự, trong đó có công tác dân quân tự vệ.

Vấn đề khó khăn thứ ba là hiện nay, các thế lực thù địch tập trung vào chiến lược “diễn biến hòa bình”, “bạo loạn lật đổ”, không chỉ chống phá chúng ta từ trung ương mà còn ngay từ cơ sở. Giành giật với chúng ta cả thế hệ trẻ và đồng thời luồn lách vào nhiều yếu tố khác nhau, từ chống phá về đường lối chủ trương của Đảng đến chính sách đại đoàn kết của chúng ta. Do ở những vùng sâu vùng xa, vùng dân tộc thiểu số, chúng tôi rất quan tâm xây dựng lực lượng dân quân tự vệ tại đây. Xã nào cũng có lực lượng dân quân tự vệ, tổ dân phố nào cũng có dân quân tự vệ, bản nào cũng có dân quân tự vệ, nhà máy xí nghiệp nào cũng có dân quân tự vệ. Nếu dân quân tự vệ làm tốt vai trò làm công tác dân vận, làm tốt vai trò phối hợp với công an và lực lượng khác bảo vệ an ninh chính trị và trật tự, an toàn xã hội, thì không có chỗ nào chúng ta không phát hiện được tình thế, không có chỗ nào chúng ta không chủ động được tình hình. Đây là một trong những trọng điểm chúng tôi chuyển hướng nhiệm vụ là chuyển nhiệm vụ dân quân tự vệ vào nhiệm vụ phối hợp với công an, bộ đội, biên phòng, các lực lượng khác trong bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội tại cơ sở, lấy cơ sở làm nền tảng, gắn với xây dựng cơ sở vững mạnh toàn diện, đáp ứng yêu cầu quốc phòng an ninh trong tình hình mới. Gắn với chương trình 32 về xây dựng nông thôn mới với 19 tiêu chí đặc biệt tiêu chí về quốc phòng - an ninh.

Để lực lượng dân quân tự vệ đáp ứng yêu cầu trong thời bình, không chỉ có cơ quan chuyên môn, không chỉ có Bộ Quốc phòng mà toàn bộ hệ thống chính trị, Đảng, Nhà nước, nhân dân phải cùng chung tay góp sức. Có như vậy, tôi tin rằng dân quân tự vệ sẽ lớn mạnh, vững mạnh và rộng khắp, đúng như lời Bác Hồ đã nói “Dân quân tự vệ và du kích là lực lượng của toàn dân tộc, là một lực lượng vô địch, là bức tường sắt của Tổ quốc, vô luận kẻ địch hung bạo thế nào hễ đụng vào lực lượng đó, bức tường đó, thì địch nào cũng phải tan rã”. Chúng tôi mong rằng chúng ta sẽ thực hiện được lời khẳng định của Chủ tịch Hồ Chí Minh, lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam./.

Xin trân trọng cảm ơn Thiếu tướng, Phó Cục trưởng!