Tăng cường chỉ đạo triển khai hiệu quả chính sách dân tộc trong thời kỳ mới

Tại buổi làm việc, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã nghe đồng chí Ksor Phước Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Quốc hội trình bày báo cáo khái quát chung về tình hình vùng dân tộc thiểu số và một số vấn đề thuộc nhiệm vụ quản lý nhà nước về công tác dân tộc ở nước ta hiện nay.

Đồng chí Giàng Seo Phử, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc, báo cáo Thủ tướng về công tác rà soát chính sách dân tộc giai đoạn 2006 - 2014 và đề xuất chính sách giai đoạn 2016 - 2020.

Chính sách dân tộc hiện nay của nước ta khá đầy đủ, toàn diện trên các lĩnh vực và phủ kín các địa bàn dân tộc, miền núi. Theo kết quả rà soát chính sách dân tộc giai đoạn 2006 - 2014, nước ta có 130 chính sách dân tộc, thể hiện qua 177 văn bản, 37 nghị định và nghị quyết của Chính phủ, 140 quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Nguồn lực được bố trí thực hiện các chính sách vùng dân tộc và miền núi giai đoạn 2006 - 2012 là 150.000 tỷ đồng. Cơ chế, chính sách dân tộc đang từng bước thay đổi về quan điểm, tư duy, phân cấp cho địa phương trên cơ sở công khai, minh bạch trong công tác xây dựng và lập kế hoạch. Từ hỗ trợ trực tiếp cho hộ chuyển dần sang hỗ trợ cho cộng đồng, nhóm hộ, từ “cho không” chuyển sang “cho vay”.

Các chính sách được quan tâm phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương, vai trò của người dân và đối tượng thụ hưởng được phát huy, nhờ vậy tạo được sự đồng thuận từ Trung ương đến địa phương trong các khâu xây dựng, thực hiện, kiểm tra và đánh giá chính sách.

Ngân sách nhà nước hiện nay tuy còn khó khăn, nhưng Nhà nước vẫn ưu tiên bố trí nguồn lực kết hợp với nguồn vốn tài trợ của các tổ chức quốc tế, các doanh nghiệp và địa phương để hỗ trợ, đầu tư phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc và miền núi. Điển hình như Chương trình 135, gồm đủ các hợp phần đầu tư kết cấu hạ tầng, đào tạo nâng cao năng lực cho cộng đồng, hỗ trợ phát triển, trợ giúp pháp lý cho người dân, bảo tồn văn hóa và hỗ trợ học sinh thuộc hộ nghèo; thu hút được sự tham gia hỗ trợ của 7 tổ chức quốc tế với gần 400 triệu đô la Mỹ.

Hệ thống chính sách dân tộc hiện hành đã triển khai và thu được những thành quả đáng khích lệ. Bộ mặt nông thôn vùng dân tộc và miền núi có sự thay đổi rõ nét, nhất là hạ tầng kinh tế - xã hội. Một số vùng có bước phát triển về kinh tế theo hướng sản xuất hàng hóa. Đời sống vật chất tinh thần của đồng bào được cải thiện, tỷ lệ hộ nghèo vùng dân tộc miền núi giảm nhanh 3-4%/ năm; lĩnh vực y tế, văn hóa có bước phát triển tích cực; khối đại đoàn kết dân tộc được tăng cường… Trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo, chỉ tính riêng chính sách cử tuyển từ năm 1999 đến nay, đã cử tuyển được 19.720 học sinh dân tộc thiểu số vào các trường đại học, cao đẳng và trung học chuyên nghiệp, góp phần thiết thực trong bổ sung nguồn nhân lực cho vùng dân tộc và miền núi.

Bên cạnh những thành tựu đạt được, vùng dân tộc miền núi vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức. Tỷ lệ hộ nghèo còn cao, giảm nghèo chưa bền vững, kết cấu hạ tầng thấp kém. Chất lượng giáo dục và nguồn nhân lực vùng dân tộc và miền núi thấp. Tình trạng du canh, du cư, di cư tự do, chặt, phá rừng, khiếu kiện, tranh chấp đất đai, hoạt động tôn giáo trái pháp luật có nơi diễn biến phức tạp, tiềm ẩn những yếu tố bất ổn. Văn hóa truyền thống tốt đẹp của một số dân tộc đang bị mai một, nhất là tiếng nói, chữ viết, trang phục. Hệ thống chính trị một số nơi vẫn còn yếu kém…

Những hạn chế, yếu kém đó là do vùng dân tộc và miền núi có xuất phát điểm về kinh tế - xã hội thấp so với mặt bằng chung; đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống chủ yếu ở địa bàn vùng núi cao, độ dốc lớn, thường xuyên xảy ra thiên tai; kết cấu hạ tầng yếu kém; nhận thức về công tác dân tộc, vị trí, vai trò của vùng dân tộc và miền núi trong phát triển kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh của đất nước ở một số bộ, ngành, địa phương còn chưa sâu sắc…

Thủ tướng Chính phủ cũng nghe lãnh đạo các bộ, ngành báo cáo về việc thực trạng triển khai các chính sách dân tộc thuộc lĩnh vực bộ mình quản lý, đồng thời góp ý kiến để bổ sung, hoàn thiện chính sách dân tộc hiện hành. Lãnh đạo các bộ, ban, ngành đề xuất các giải pháp: Cần tiếp tục nâng cao nhận thức, có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương trong xây dựng và chỉ đạo triển khai chính sách sách dân tộc; quan tâm phát triển hệ thống giáo dục cho con em các dân tộc miền núi, xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp trong cử tuyển học sinh dân tộc thiểu số vào học tại các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp; giải quyết việc làm cho lao động vùng dân tộc và miền núi, đặc biệt là đối tượng con em địa phương được cử đi học cử tuyển; chú trọng công tác hỗ trợ pháp lý cho đồng bào; quan tâm hơn nữa tới đầu tư, xây dựng kết cấu hạ tầng cho vùng đồng bào dân tộc nhất là đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông, công thương; xây dựng nhà ở xã hội; đẩy mạnh thực hiện chính sách hỗ trợ đất ở, đất canh tác cho đồng bào; hỗ trợ vốn cho đồng bào phát triển sản xuất, vươn lên thoát nghèo bền vững; xây dựng, nâng cao trình độ đội ngũ y tế thôn bản;…

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhấn mạnh những chủ trương về chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước thời gian qua là hết sức đúng đắn và phù hợp, đi vào thực tiễn cuộc sống, mang lại những kết quả tích cực, được bạn bè quốc tế đánh giá cao. Đảng và Nhà nước ta luôn coi vấn đề dân tộc là vấn đề cơ bản, hết sức lâu dài, có vị trí trọng tâm trong công tác xây dựng phát triển bền vững của đất nước.

Thủ tướng khẳng định Đảng và Nhà nước luôn quan tâm, chú trọng đến các chính sách phát triển cho đồng bào dân tộc. Hiện nay, vùng dân tộc và miền núi tỷ lệ hộ nghèo còn cao, đời sống đồng bào còn nhiều khó khăn, vất vả. Do vậy, cần đẩy mạnh giúp đồng bào có đất sản xuất, nâng cao trình độ sản suất, nâng cao hiệu quả canh tác, đổi mới giống vật nuôi, cây trồng, áp dụng khoa học - kỹ thuật đem lại hiệu quả kinh tế cao; nâng cao hơn nữa công tác giáo dục - đào tạo cho con em vùng đồng bào dân tộc thiểu số; đào tạo nguồn cán bộ có chất lượng; đầu tư cho kết cấu hạ tầng vùng sâu, vùng xa. Cần nghiêm túc nhìn nhận, tập trung giải quyết, khắc phục những tồn tại, hạn chế trong phát triển vùng dân tộc và miền núi.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng nhấn mạnh vai trò của người đứng đầu trong công tác thực hiện các chính sách dân tộc. Đội ngũ lãnh đạo phải quan tâm, sâu sát, cụ thể, nhận thức đúng tầm quan trọng của công tác dân tộc, từ đó có những chính sách phù hợp với đặc thù của bà con dân tộc đem lại những kết quả cao cho từng chính sách dân tộc.

Trong thời gian tới, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, Ủy ban Dân tộc, các bộ, ngành liên quan tiếp tục quán triệt sâu sắc công tác dân tộc, quan tâm theo đúng chức năng và nhiệm vụ của mình, thể hiện qua những chính sách cụ thể thiết thực. Đồng thời, nâng cao chất lượng công tác cán bộ, đào tạo nguồn nhân lực kế cận cho cho công tác dân tộc. Tăng cường kiểm tra, giám sát đối với công tác dân tộc từ đó có sự chỉ đạo kịp thời với công tác dân tộc trong thời gian tới.

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã xem xét, cho ý kiến đối với các kiến nghị, đề xuất liên quan đến chính sách dân tộc giai đoạn 2014 - 2015./.