Xây dựng Lý Sơn thành đặc khu kinh tế biển đảo giàu mạnh và bền vững

Nằm cách đất liền Quảng Ngãi 15 hải lý về phía đông bắc, huyện đảo Lý Sơn có vị trí quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, vừa có tiềm năng phát triển kinh tế biển, vừa là tiền tiêu quan trọng về quốc phòng - an ninh, bảo vệ một vùng lãnh hải rộng lớn của Tổ quốc.

Xuất phát từ đặc điểm, lợi thế của mình, quán triệt, thực hiện chủ trương của Đảng và của tỉnh, hơn 15 năm qua, kể từ khi thành lập huyện (năm 1993), Lý Sơn luôn thực hiện phương châm phát triển kinh tế - xã hội gắn với củng cố quốc phòng - an ninh, theo hướng "2 chân ", "3 mũi", tạo ra những chuyển biến tích cực trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế - xã hội cũng như giữ vững sự ổn định an ninh, chính trị và chủ quyền quốc gia trên địa bàn.

Về phát triển kinh tế, huyện xác định đây là mũi nhọn trọng tâm, tập trung phát triển theo hướng nông ngư kết hợp, tức là thực hiện “2 chân”: "Chân biển, chân đồng". Trên đất liền (chân đồng), huyện chú trọng duy trì và phát triển nghề trồng tỏi, hành - hai loại cây trồng truyền thống, vốn đã nổi tiếng của Lý Sơn, đồng thời thực hiện xen canh, gối vụ các loại cây trồng khác như: dưa, đậu, ngô lai... Đặc biệt, huyện phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ thực hiện thành công Dự án trồng tỏi không dùng cát trắng, tạo ra hiệu quả lớn trong sản xuất nông nghiệp cũng như bảo vệ môi trường. Tuy còn khó khăn do điều kiện tự nhiên trên đảo, nhưng chăn nuôi các loại gia súc, gia cầm cũng đang từng bước phát triển, kết hợp với việc trồng trọt. Trên địa bàn xuất hiện ngày càng nhiều mô hình nuôi lợn thâm canh, nuôi bò vỗ béo... đạt hiệu quả kinh tế cao. Giá trị sản xuất nông nghiệp truyền thống của huyện tăng bình quân hằng năm 23%, gấp 1,8 lần so với năm 2000. Năm 2007, thu nhập từ nông nghiệp đạt 18,940 tỉ đồng, tăng 26,7% so với năm 2006. Bình quân thu nhập từ nông nghiệp đạt 58 triệu đồng/ha/năm.

Đối với ngư nghiệp (chân biển), xác định đây là khâu đột phá, vươn ra biển Đông nhằm phát triển kinh tế, huyện đã huy động các nguồn lực để đầu tư. Trên cơ sở chủ trương của trung ương, của tỉnh về phát triển kinh tế biển, kinh tế thủy sản, huyện đã xây dựng và triển khai thực hiện Đề án phát triển kinh tế thủy sản giai đoạn 2001 - 2005 khá thành công. Hiện nay, huyện đã và đang tiếp tục thực hiện Đề án phát triển thủy sản giai đoạn 2007 - 2010, định hướng đến năm 2015. Qua đó, vận động nhân dân đầu tư đóng mới và nâng cấp tàu, thuyền có công suất lớn, mua sắm trang, thiết bị, ngư cụ hiện đại, để có thể ra khơi xa, đánh bắt hải sản dài ngày trên biển. Để tăng cường quản lý và hỗ trợ cho việc đánh bắt hải sản, huyện phối hợp với các ngành chức năng của tỉnh tổ chức đào tạo, bồi dưỡng kiến thức cho đội ngũ thuyền trưởng, máy trưởng; trang bị máy bộ đàm ICOM, bảo đảm liên lạc thường xuyên với các tàu thuyền; triển khai xây dựng vũng neo đậu tàu thuyền, xây dựng đê chắn sóng từ cầu thôn Đông đến đình làng An Hải; tiến hành nuôi trồng thử nghiệm một số loại thủy sản vừa có giá trị kinh tế vừa phù hợp với điều kiện tự nhiên trên đảo; vận động bà con ngư dân áp dụng các loại hình mới vào đánh bắt hải sản như: vây rút chì, câu mực khơi và câu cá ngừ đại dương, góp phần hạn chế dần và chấm dứt việc đánh bắt cá bằng thuốc nổ, pha điện làm cạn kiệt nguồn lợi thủy sản... Những nỗ lực trên đã góp phần đưa ngành thủy sản của huyện ngày càng phát triển. Khi mới hình thành, Lý Sơn chỉ có 49 tàu thuyền với công suất 2.062 CV. Đến nay, cả huyện có 329 tàu thuyền, với công suất 23.584 CV; sản lượng đánh bắt hải sản hằng năm tăng bình quân 20,8%. Năm 2005, đánh bắt được 16.750 tấn hải sản các loại, giá trị sản lượng đạt 117,214 tỉ đồng; năm 2007, khai thác tăng lên 21.460 tấn, đạt giá trị sản lượng trên 150,220 tỉ đồng. Giá trị sản xuất ngư nghiệp chiếm phần lớn tổng giá trị sản xuất toàn huyện, năm thấp nhất chiếm 48,74%, năm cao nhất chiếm 90,12%.

Huyện xác định phát triển kinh tế là mũi nhọn trọng tâm và tập trung phát triển theo hướng nông ngư kế thợp. Năm 2007, thu nhập từ nông nghiệp đạt 18,940 tỉ đồng, giá trị sản lượng hải sản thu hoạch đạt trên 150,220 tỉ đồng, giá trị sản xuất CN-TTCN đạt 14,139 tỉ đồng.

Điều đó khẳng định, kinh tế thủy sản của Lý Sơn thật sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, quyết định cơ bản tăng trưởng kinh tế, góp phần bảo đảm quốc phòng - an ninh cho huyện đảo. Cùng với thủy sản, du lịch biển của huyện cũng đang trên đà khởi sắc. Huyện đã xây dựng Đề án phát triển du lịch biển đảo Lý Sơn giai đoạn 2007 -2010 và định hướng đến năm 2015; triển khai xây dựng khu bảo tồn, tôn tạo di tích lịch sử Đội Hoàng Sa kiêm quản Trường Sa với tổng kinh phí trên 13 tỉ đồng; trùng tu, tôn tạo các điểm tham quan: chùa Hang, chùa Đục, hang Câu, Đình Làng, Âm Linh Tự. Giữa năm 2007, cùng với tỉnh, huyện đã mở tuyến du lịch biển đảo. Tháng 4-2008, huyện tổ chức thành công lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa, thu hút hàng nghìn du khách đến với đảo, mở ra một hướng đi mới trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương.

Tuy xa đất liền, không có nhiều thuận lợi, nhưng công nghiệp trên đảo cũng đang từng bước phát triển theo hướng tích cực. Nếu giá trị sản xuất công nghiệp - tiểu, thủ công nghiệp năm 2005 đạt 6,992 tỉ đồng, tăng 365% so với năm 2000, thì năm 2007 đã đạt tới 14,139 tỉ đồng. Ngành nghề tập trung chủ yếu là xây dựng, điện máy, sản xuất, khai thác đá, mộc và may dân dụng... với trên 210 cơ sở sản xuất chế biến. Hoạt động kinh doanh, dịch vụ, thương mại ngày càng năng động. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ hằng năm tăng bình quân 13,8%, riêng năm 2007 tăng 187% so với năm 2000. Hệ thống bưu chính viễn thông ngày càng được đầu tư mở rộng. Hiện nay, cả huyện có 1.902 máy điện thoại, bình quân đạt 10 người/máy.

Kinh tế phát triển góp phần thúc đẩy văn hóa - xã hội chuyển biến theo hướng tích cực: 65% số cơ quan, thôn xã và 80% số gia đình đạt chuẩn văn hóa; đạt tỷ lệ tăng dân số 1,27%; bình quân hằng năm giải quyết việc làm cho 200 lao động; xây mới và sửa chữa, nâng cấp 35 nhà tình nghĩa, xóa hết hộ đói, giảm hộ nghèo xuống còn 24,2%. Toàn huyện có trên 98% số người được nghe đài và xem truyền hình; 100% số trẻ em từ 5 đến 6 tuổi vào mẫu giáo và lớp 1. Kết quả thi tốt nghiệp phổ thông hằng năm đạt 96,4%. Việc khám, chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe nhân dân ngày càng được chăm lo. Bệnh viện quân dân y kết hợp trên đảo với quy mô 60 giường, trang thiết bị và đội ngũ y tế được tăng cường khá đầy đủ, nên cơ bản chất lượng khám, chữa bệnh được nâng lên; giải quyết được các ca trung phẫu, hạn chế thấp nhất các trường hợp tử vong và chuyển lên tuyến trên.

Đi đôi với phát triển kinh tế- xã hội, nhiệm vụ quốc phòng - an ninh luôn được huyện đặt lên hàng đầu và xác định đây là một trong hai mũi xung yếu kết hợp song trùng. Vì vậy, 15 năm qua, huyện luôn kết hợp chặt chẽ giữa củng cố quốc phòng - an ninh với phát triển kinh tế - xã hội, từng bước xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân vững mạnh. Hằng năm, huyện đều giao quân đạt 100% chỉ tiêu. Các lực lượng an ninh - quốc phòng được xây dựng và quản lý chặt chẽ. Công tác huấn luyện, diễn tập luôn được chú trọng; việc giáo dục bồi dưỡng kiến thức an ninh - quốc phòng cho cán bộ đảng viên, trưởng các tộc họ, những người cốt cán có uy tín ở cơ sở luôn được tăng cường và đạt chỉ tiêu so với kế hoạch. Huyện thường xuyên coi trọng nhiệm vụ xây dựng khu vực phòng thủ cơ bản, liên hoàn vững chắc và nhiệm vụ quân sự địa phương, chính sách hậu phương quân đội; bảo đảm 2/3 số xã đạt vững mạnh về quốc phòng - an ninh. Hoạt động tuần tra, kiểm soát, sẵn sàng chiến đấu, phối hợp giữa các lực lượng quân sự, công an, biên phòng, hải quân luôn duy trì tốt, ngăn chặn có hiệu quả nhiều đợt tàu thuyền nước ngoài xâm phạm vùng biển đảo trái phép, góp phần bảo vệ vững chắc khu vực phòng thủ huyện đảo.

Thành quả trên đồng thời cũng phản ảnh rõ nét năng lực lãnh đạo và hiệu quả công tác của cả hệ thống chính trị trên địa bàn; là kết quả sinh động của công tác xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể quần chúng. Đây được xem là khâu then chốt thứ ba. Hiện nay, 100% số cán bộ cấp huyện có trình độ tốt nghiệp phổ thông trung học và được qua đào tạo, bồi dưỡng; trên 50% có trình độ cao đẳng, đại học. Từ năm 2001 đến nay, huyện kết nạp được 230 người vào đảng, đạt 185% chỉ tiêu. Đảng viên hoàn thành tốt nhiệm vụ bình quân hằng năm đạt 90,7%. Số tổ chức cơ sở đảng đạt trong sạch vững mạnh không ngừng tăng lên. Vai trò, năng lực, hiệu quả lãnh đạo và sức chiến đấu của các tổ chức đảng luôn được củng cố và tăng cường.

Nhìn chung, nhờ kiên trì thực hiện phương châm phát triển kinh tế - xã hội gắn với củng cố quốc phòng - an ninh và gần đây là chương trình kinh tế biển, đảo, kinh tế Lý Sơn ngày càng phát triển, giá trị sản xuất trên địa bàn tăng bình quân hằng năm trên 17,8%. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng ngư nghiệp và thương mại - dịch vụ; văn hóa - xã hội ngày càng khởi sắc; đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được nâng lên rõ rệt; hệ thống chính trị được củng cố, kiện toàn. Quốc phòng - an ninh được giữ vững.

Chương trình hành động trong những năm tới nhằm thực hiện Nghị quyết Trung ương 4, khóa X của Đảng về chiến lược biển được Huyện ủy Lý Sơn xác định: Tiếp tục phát huy sức mạnh tổng hợp giữ vững độc lập chủ quyền lãnh thổ quốc gia trên địa bàn; huy động mọi nguồn lực nhằm đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế, trong đó kinh tế thủy sản là mũi nhọn, cụ thể là: đóng mới và nâng cấp tàu thuyền đánh bắt hải sản tăng về số lượng và công suất (15 - 20 chiếc/năm), trang thiết bị kỹ thuật hiện đại, đánh bắt xa bờ gắn với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo; đẩy mạnh khai thác, sơ chế biến hải sản, nghiên cứu nuôi trồng phối hợp để phát triển kinh tế làm đòn bẩy, thúc đẩy các ngành khác phát triển; tiếp tục đầu tư giai đoạn 2 vũng neo đậu tàu thuyền, thu hút đầu tư vào khu dịch vụ hậu cần nghề cá gắn với điểm công nghiệp làng nghề ở xã An Hải; nghiên cứu, thử nghiệm để nuôi trồng số loài thủy sản có giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện tự nhiên của đảo; quy hoạch phát triển các khu, điểm du lịch biển đảo, trước mắt đẩy mạnh tốc độ phát triển du lịch; xây dựng và phát triển một bước quan trọng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội trên đảo, nhất là giao thông, cảng, khu neo đậu tàu thuyền và dịch vụ hậu cần nghề cá, điện, y tế...

Cùng với sự phát triển kinh tế, đời sống văn hóa - xã hội của Lý Sơn ngày càng khởi sắc; hệ thống chính trị được củng cố, kiện toàn; quốc phòng - an ninh được giữ vững.

Do điều kiện ở xa đất liền, điểm xuất phát thấp, kết cấu hạ tầng manh mún, chắp vá, nhỏ lẻ, giao thông cách trở, nhất là về mùa mưa bão, huyện bị cô lập hoàn toàn, khiến công tác chi viện, bảo đảm điện, nước phục vụ sản xuất, sinh hoạt đời sống còn gặp nhiều khó khăn... Vì vậy, để tạo sự thuận lợi hơn cho sự phát triển toàn diện, huyện cần tỉnh và Trung ương có chính sách hỗ trợ đặc biệt và những giải pháp đồng bộ, cơ bản, lâu dài. Trước mắt, huyện rất cần có các dự án phát triển bền vững như: hệ thống điện; mở rộng quy mô cảng cá; xây dựng mới cảng cập có quy mô tương đối lớn; hệ thống kè chống sạt lở; các dự án lớn về khai thác, sản xuất, thu mua, chế biến và cung ứng ngư cụ, thủy hải sản; các dự án về phát triển du lịch... nhằm dịch chuyển cơ cấu kinh tế, giảm dần sự độc canh trong sản xuất nông nghiệp trong khi diện tích canh tác ngày càng bị thu hẹp; tổ chức các lực lượng tuần tra kết hợp làm nhiệm vụ cứu hộ trên biển; đồng thời, có phương án quy hoạch tổng thể tầm nhìn sau năm 2020, xây dựng Lý Sơn thành đặc khu kinh tế biển đảo, phát triển bền vững, giàu mạnh, văn minh và hiện đại ở khu vực duyên hải miền Trung./.