Mối quan hệ giữa chỉ huy và cấp ủy trong thực tiễn ở Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Hải Phòng

Lực lượng vũ trang nhân dân Hải Phòng là bộ phận cấu thành của lực lượng vũ trang Quân khu 3, đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân khu 3. Trong suốt chặng đường lịch sử xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng vũ trang nhân dân Hải Phòng luôn nhận được sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Thành ủy; xây dựng lực lượng vũ trang thành phố vững mạnh về chính trị làm cơ sở để nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của lực lượng vũ trang Hải Phòng; Tiến hành công tác đảng, công tác chính trị nhằm xây dựng lực lượng vũ trang Hải Phòng vững mạnh về chính trị, bảo đảm cho lực lượng vũ trang luôn luôn là lực lượng chính trị, lực lượng chiến đấu trung thành và tin cậy của Đảng, Nhà nước và nhân dân. Đây là những nguyên tắc cơ bản trong cơ chế lãnh đạo của Đảng đối với quân đội. Kiên định thực hiện những nguyên tắc đó là nhân tố giữ vai trò chủ đạo, quyết định sự trưởng thành và chiến thắng của lực lượng vũ trang Hải Phòng.

Ngày 20-7-2005, Bộ Chính trị khóa IX đã ra Nghị quyết số 51-NQ/TW, về “Tiếp tục hoàn thiện cơ chế lãnh đạo của Đảng, thực hiện chế độ một người chỉ huy gắn với thực hiện chế độ chính ủy, chính trị viên trong Quân đội nhân dân Việt Nam” nhằm đáp ứng yêu cầu lãnh đạo quân đội trong điều kiện mới. Nghị quyết ra đời có ý nghĩa quan trọng, là kết quả của việc tổng kết sâu sắc thực tiễn 20 năm thực hiện Nghị quyết số 27-NQ/TW, của Bộ Chính trị khóa V và kế thừa, phát triển truyền thống, kinh nghiệm lãnh đạo của Đảng đối với quân đội qua các thời kỳ; đánh dấu bước tiến trong tư duy lãnh đạo của Đảng đối với quân đội trong giai đoạn mới của cách mạng. Đây là công việc hệ trọng, bước tiếp tục hoàn thiện cơ chế, nhằm không ngừng giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo “tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt” của Đảng đối với quân đội, xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị. Thực hiện tốt Nghị quyết số 51, suy đến cùng chính là sự bảo đảm chắc chắn để trong bất kỳ điều kiện, hoàn cảnh nào quân đội cũng tuyệt đối trung thành với Đảng, Nhà nước và nhân dân, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp tăng cường quốc phòng, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trách nhiệm đó là của toàn Đảng, nhưng yếu tố then chốt bảo đảm cho Nghị quyết đi vào cuộc sống phụ thuộc trước hết vào sự giác ngộ chính trị, trách nhiệm và hành động của hệ thống tổ chức đảng, tổ chức chỉ huy, cơ quan chính trị, cán bộ chính trị, nhất là đội ngũ cán bộ chủ trì các cấp trong quân đội. Mọi biểu hiện coi nhẹ hoặc buông lỏng trong thực hiện Nghị quyết số 51 đều là sai lầm, dẫn đến làm suy yếu sự lãnh đạo của Đảng đối với quân đội, là vi phạm nguyên tắc xây dựng quân đội về chính trị.

Ngày 17-11-2005, Đảng ủy Quân sự Trung ương (nay là Quân ủy Trung ương) đã ra Nghị quyết số 513-NQ/ĐUQSTW (Nghị quyết số 513) lãnh đạo triển khai tổ chức thực hiện Nghị quyết số 51.

Các tổ chức đảng, tổ chức chỉ huy, cơ quan của Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Hải Phòng đã quán triệt, nắm vững, thực hiện đúng phương châm của Nghị quyết số 513: “Tích cực, chủ động, đồng bộ, vững chắc, có quy trình và bước đi phù hợp”. Trong đó, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, làm tốt công tác chuẩn bị, nhất là về hệ thống thể chế và nhân sự cán bộ để triển khai thực hiện Nghị quyết số 51 bảo đảm đúng lộ trình; kịp thời điều chỉnh, ban hành hệ thống văn bản, nghị quyết, chỉ thị, điều lệnh, điều lệ, quy chế, quy định... để lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện theo thẩm quyền. Đồng thời, xác định biên chế, chức danh, tên gọi, lựa chọn, bổ nhiệm đội ngũ chính ủy, chính trị viên và cán bộ đảm nhiệm công tác đảng, công tác chính trị đúng nguyên tắc, quy trình, bảo đảm tiêu chuẩn.

Ngày 19-5-2006, chế độ chính ủy, chính trị viên theo Nghị quyết số 51 chính thức được vận hành trong toàn quân nói chung, trong Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Hải phòng nói riêng. Trong quá trình thực hiện, Thường vụ Đảng ủy Quân sự thành phố Hải phòng đã coi trọng chỉ đạo các cấp sơ kết, rút kinh nghiệm; kết hợp chặt chẽ giữa tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục, truyền thụ kinh nghiệm với chú trọng chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện và giải quyết đúng đắn những vướng mắc nảy sinh trong thực tiễn. Đặc biệt, Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Hải Phòng đã quan tâm chỉ đạo cấp ủy, cán bộ chủ trì các cấp quán triệt, nắm vững, tuân thủ nguyên tắc tập thể cấp ủy lãnh đạo toàn diện, người chỉ huy và chính ủy, chính trị viên phân công tổ chức thực hiện theo chức trách, nhằm bảo đảm quyền lãnh đạo các cơ quan, đơn vị thuộc về tập thể cấp ủy; quyền chỉ huy, chịu trách nhiệm trước cấp trên và cấp ủy cùng cấp về công tác quân sự thuộc người chỉ huy; chủ trì về chính trị, chịu trách nhiệm trước cấp trên và cấp ủy cùng cấp về công tác đảng, công tác chính trị thuộc chính ủy, chính trị viên; quan hệ giữa chính ủy, chính trị viên với người chỉ huy cùng cấp là quan hệ phối hợp công tác. Đồng thời, triển khai nghiên cứu, đề xuất sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Điều lệ Đảng, các quy định của Bộ Chính trị, Ban Bí thư (khóa X, XI) về tổ chức đảng, tổ chức cơ quan chính trị trong quân đội theo tinh thần Nghị quyết số 51; tổng kết các nghị quyết về công tác giáo dục - đào tạo và công tác cán bộ; ra các nghị quyết và xây dựng đề án, quy chế, kế hoạch, xác định mô hình, mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng, bố trí, sử dụng đội ngũ cán bộ đến năm 2020, trong đó có đội ngũ chính ủy, chính trị viên và cán bộ đảm nhiệm công tác đảng, công tác chính trị.

Chấp hành chỉ đạo của Thường vụ Đảng ủy Quân khu 3 và hướng dẫn của Cục Chính trị Quân khu, Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Hải Phòng đang triển khai sơ kết thực hiện Nghị quyết số 51 từ năm 2005 đến nay. Bước đầu qua sơ kết ở cấp cơ sở và cấp trên trực tiếp cơ sở, các đơn vị đều khẳng định: Nghị quyết số 51 đã đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn, được thực hiện nghiêm túc và đạt kết quả quan trọng. Nhận thức, trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo, thực hiện Nghị quyết số 51 của các cấp, các ngành, nhất là cấp ủy, cán bộ chủ trì các cấp trong Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố và cấp ủy, chính quyền các địa phương đã có chuyển biến tích cực. Hệ thống các tổ chức trong lực lượng vũ trang Hải Phòng, nhất là tổ chức đảng, tổ chức chỉ huy, cơ quan chính trị, cán bộ chính trị từng bước được hoàn thiện và vận hành đồng bộ theo cơ chế mới, phát huy tốt tác dụng. Sức mạnh lãnh đạo của các tổ chức đảng được tăng cường; hiệu lực của người chỉ huy được nâng cao; vai trò, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ chủ trì về chính trị từng bước được khẳng định rõ nét; hoạt động công tác đảng, công tác chính trị ngày càng có chiều sâu, hiệu quả thực chất... Kết quả đó đã góp phần tăng cường sự lãnh đạo “tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt” của Đảng đối với quân đội; xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị, tạo nền tảng để lực lượng vũ trang Hải Phòng hoàn thành tốt nhiệm vụ giữ vững môi trường ổn định để xây dựng, phát triển thành phố Hải Phòng.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn một số hạn chế, bất cập. Đó là, một bộ phận cán bộ, đảng viên trong lực lượng vũ trang thành phố Hải Phòng, có cả cán bộ chủ trì và cơ quan chức năng các cấp nhận thức chưa đầy đủ, sâu sắc Nghị quyết số 51 và các văn bản thể chế hóa để thực hiện Nghị quyết. Việc ban hành văn bản của cấp có thẩm quyền để thực hiện Nghị quyết có những điểm chưa rõ, chưa thống nhất, khó triển khai thực hiện, hoặc chưa theo kịp sự phát triển của thực tiễn, nhất là trong điều lệnh, điều lệ và một số quy chế, quy định, như về chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn, mối quan hệ công tác của cán bộ chủ trì quân sự, chính trị; về biên chế chức danh, tên gọi chính ủy, chính trị viên, cán bộ đảm nhiệm công tác đảng, công tác chính trị và mô hình, cấp độ tổ chức cơ quan chính trị ở một số loại hình cơ quan, đơn vị; về xác định vai trò, phạm vi chủ trì về chính trị của bí thư đảng ủy và chính ủy, chính trị viên cơ quan quân sự địa phương các cấp; về công tác đào tạo đội ngũ chính ủy, chính trị viên, cán bộ đảm nhiệm công tác đảng, công tác chính trị và cơ cấu nhân sự tham gia cấp ủy, ban thường vụ cấp trên, nhất là ở khối địa phương và doanh nghiệp… Mặt khác, nhiều nơi chưa cụ thể hóa và phân công rõ công việc giữa chính ủy, chính trị viên, cán bộ đảm nhiệm công tác đảng, công tác chính trị với cấp phó của các chức danh đó, nên chưa phát huy hết khả năng, trách nhiệm của cấp phó trong thực hiện nhiệm vụ…

Để thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 51 của Bộ Chính trị trong thời gian tới, các cơ quan, đơn vị của Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Hải Phòng cần quan tâm giải quyết một số vấn đề cơ bản sau:

Một là, tiếp tục quán triệt, tuyên truyền, học tập, nhằm tạo chuyển biến vững chắc về nhận thức, trách nhiệm, hành động của các tổ chức, lực lượng trong thực hiện Nghị quyết số 51 và hệ thống văn bản thi hành. Trong đó, chú trọng nâng cao giác ngộ chính trị, tinh thần đoàn kết, gương mẫu, ý thức trách nhiệm của người chỉ huy và chính ủy, chính trị viên, cán bộ đảm nhiệm công tác đảng, công tác chính trị trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn và giải quyết các mối quan hệ công tác; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những biểu hiện lệch lạc, xử lý nghiêm các sai phạm gây cản trở việc thực hiện Nghị quyết số 51, làm giảm sút vai trò lãnh đạo của Đảng đối với quân đội, hiệu lực của người chỉ huy và hiệu quả công tác đảng, công tác chính trị. Các đơn vị cần chủ động phòng ngừa, đấu tranh làm thất bại âm mưu “phi chính trị hóa” quân đội của các thế lực thù địch, giữ vững định hướng chính trị trong mọi hoạt động của đơn vị.

Hai là, các cơ quan, đơn vị cần có kế hoạch cụ thể khắc phục những khuyết điểm, bất cập được chỉ ra qua sơ kết thực hiện Nghị quyết số 51, đề ra chủ trương, biện pháp thực hiện Nghị quyết sát thực, hiệu quả. Để làm được điều đó, cần phát huy đầy đủ trách nhiệm của hệ thống cấp ủy, tổ chức chỉ huy, các cơ quan chức năng có thẩm quyền trong việc thể chế hóa Nghị quyết số 51 bằng hệ thống quy chế, quy định, điều lệnh, điều lệ và chính sách; phân công, phân nhiệm cụ thể, rõ ràng giữa cấp trưởng và cấp phó, để việc thực hiện Nghị quyết số 51 bảo đảm chặt chẽ, đồng bộ, thống nhất, hiệu quả; từng bước nghiên cứu, bảo đảm các điều kiện cần thiết cho chính ủy, chính trị viên, cán bộ đảm nhiệm công tác đảng, công tác chính trị và cấp phó của các chức danh đó thực hiện tốt chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn.

Trong quá trình thực hiện, cần gắn thực hiện Nghị quyết số 51 với đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh theo Chỉ thị 03-CT/TW, của Bộ Chính trị “về tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” và Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XI “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng đảng hiện nay”, tạo sự chuyển biến rõ rệt về chất lượng xây dựng và thực hiện nhiệm vụ chính trị của từng cơ quan, đơn vị. Trong đó, tập trung xây dựng các tổ chức đảng, nhất là ở cơ quan Bộ Chỉ huy Quân sự, đơn vị chiến đấu, bảo đảm có sức chiến đấu cao, năng lực lãnh đạo toàn diện và tổ chức tốt các hoạt động thực tiễn; chấp hành nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ; thường xuyên kiện toàn chặt chẽ tổ chức, xây dựng nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên gắn với xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là đội ngũ cấp ủy viên với cán bộ chủ trì các cấp. Đồng thời, phát huy vai trò hạt nhân chính trị của từng cấp ủy, chi bộ lãnh đạo cơ quan, đơn vị hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao trong mọi tình huống.

Ba là, chăm lo xây dựng cơ quan chính trị, đội ngũ cán bộ các cấp vững mạnh toàn diện. Nghiên cứu, xây dựng mô hình tổ chức, biên chế cơ quan chính trị, cán bộ chính trị các cấp ở các loại hình cơ quan, đơn vị bảo đảm thống nhất, hợp lý, đồng bộ, ổn định lâu dài, đủ sức làm tròn vai trò tham mưu và tiến hành hiệu quả công tác đảng, công tác chính trị. Cơ quan chính trị cần phát huy tốt vai trò là cơ quan thường trực, giúp cấp ủy, người chỉ huy, chính ủy, chính trị viên chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra việc tổ chức thực hiện Nghị quyết số 51 và Nghị quyết số 513 đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị và xây dựng quân đội trong tình hình mới. Kịp thời phát hiện, kiến nghị điều chỉnh, giải quyết đúng đắn những vướng mắc nảy sinh nhằm phát huy vai trò đội ngũ cán bộ, các cấp cần quán triệt, vận dụng thực hiện tốt Nghị quyết, Quy chế của Quân ủy Trung ương về công tác cán bộ giai đoạn 2013 - 2020 và những năm tiếp theo. Muốn vậy, cần làm tốt công tác quy hoạch, tạo nguồn cán bộ, bảo đảm cho đội ngũ cán bộ có tính kế thừa vững chắc; chú trọng đào tạo, bồi dưỡng bằng nhiều hình thức, xây dựng đội ngũ cán bộ chỉ huy, chính ủy, chính trị viên, cán bộ đảm nhiệm công tác đảng, công tác chính trị cả ở đơn vị chủ lực, địa phương, Bộ đội Biên phòng, doanh nghiệp và đơn vị đặc thù có số lượng hợp lý, cơ cấu cân đối, đồng bộ, chất lượng đáp ứng mục tiêu, yêu cầu của Nghị quyết số 51.

Tiếp tục hoàn thiện cơ chế Đảng lãnh đạo quân đội theo Nghị quyết số 51 là công việc hệ trọng, nhằm không ngừng giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo “tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt” của Đảng đối với quân đội, đáp ứng sự nghiệp xây dựng quân đội, tăng cường quốc phòng - an ninh, bảo vệ Tổ quốc trong mọi tình huống. Nắm vững, thực hiện tốt những giải pháp trên là thiết thực góp phần hiện thực hóa Nghị quyết số 51 trong thực tế. Điều đó phụ thuộc trước hết và có tính quyết định vào sự giác ngộ, quyết tâm hành động của từng cấp ủy, tổ chức đảng, người chỉ huy, chính ủy, chính trị viên, cán bộ đảm nhiệm công tác đảng, công tác chính trị và cơ quan chính trị các cấp ở Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Hải Phòng./.