Tây Ninh đẩy mạnh phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới

Chuyển biến tích cực trong nông nghiệp, nông dân, nông thôn

Quán triệt Nghị quyết số 26-NQ/TW về “Nông nghiệp, nông dân, nông thôn”, ngày 31-10-2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X, Tỉnh Ủy Tây Ninh đã ban hành Kế hoạch số 72-KH/TU để tổ chức thực hiện Nghị quyết và ngày 24-4-2009 Ủy ban nhân dân tỉnh cũng ban hành Chương trình hành động số 21/2009/QĐ-UBND để triển khai thực hiện. Triển khai Chương trình hành động, các đơn vị trong tỉnh đều tiến hành xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện Nghị quyết cho riêng mình. Trong tuyên truyền, Đài Phát thanh và Truyền hình tỉnh Tây Ninh xây dựng các chuyên mục trên sóng phát thanh: “Nông nghiệp và nông thôn”, “Nông dân với khoa học kỹ thuật”, “Nông thôn mới”, “Bourbon cùng nông dân phát triển”, “Khuyến nông - nông dân và nông thôn”, “Ngân hàng với tam nông”. Từ năm 2008 đến năm 2010, thực hiện chương trình trực tiếp “Chuyện nhà nông”. Chương trình thời sự của Đài thường xuyên tuyên truyền những cách làm hay, mô hình sản xuất - kinh doanh có hiệu quả của các tổ chức, cá nhân nông dân điển hình để bà con nông dân có điều kiện học hỏi. Đài Truyền thanh của các huyện, thị xã đã xây dựng các trạm truyền thanh đến từng khu phố, ấp để phát thanh tuyên truyền.

Thành tựu bước đầu trong xây dựng nền nông nghiệp toàn diện theo hướng hiện đại, phát triển mạnh công nghiệp và dịch vụ ở nông thôn phải kể đến sản xuất nông - lâm - thủy sản duy trì tăng trưởng ổn định với giá trị sản xuất tăng bình quân 5,5%/năm. Công tác chuyển dịch cơ cấu sản xuất theo hướng khai thác lợi thế của từng vùng, sản xuất gắn với thị trường được thực hiện khá tốt, từng bước nâng cao khả năng cạnh tranh hàng hóa nông sản của tỉnh. Trồng trọt đã hình thành các vùng sản xuất chuyên canh, thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ về giống, kỹ thuật thâm canh, đầu tư kết cấu hạ tầng, áp dụng cơ giới hóa, từng bước hình thành các vùng nguyên liệu tập trung nhằm tăng năng suất, chất lượng sản phẩm, đáp ứng đủ nguyên liệu cho chế biến công nghiệp trong tỉnh. Chăn nuôi được duy trì ổn định, phát triển theo hướng tập trung chăn nuôi công nghiệp và bán công nghiệp. Nhiều nông dân đã chuyển đổi, đầu tư thâm canh nuôi trồng một số loại thủy sản có giá trị kinh tế cao như cá tra, ba ba, ếch, cá sấu, lươn... Thủy lợi được đầu tư thích đáng, triển khai Chương trình kiên cố hóa kênh mương, hoàn thiện hệ thống kênh tưới tiêu, đưa vào sử dụng một số dự án đáp ứng nhu cầu sản xuất và sinh hoạt cho nhân dân. Ngoài ra, tỉnh có chính sách khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư phát triển công nghiệp chế biến gắn với vùng nguyên liệu và thị trường, trọng tâm là công nghệ sau đường, sau bột mì, sau mủ cao su… đẩy mạnh sản xuất tiểu thủ công nghiệp phù hợp với quy hoạch phát triển ngành, nghề nông thôn tỉnh Tây Ninh giai đoạn 2009 - 2015 và định hướng đến năm 2020.

Từ việc xác định, xây dựng kết cấu hạ tầng là khâu đột phá, sẽ tạo được chuyển biến mạnh để phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn, tỉnh đã chỉ đạo các cấp, các ngành tập trung lồng ghép các nguồn vốn để ưu tiên xây dựng hạ tầng nông thôn. Đến nay, toàn tỉnh đã và đang đầu tư xây mới trên 1.066 hạng mục công trình chủ yếu, kinh phí khoảng 952,7 tỷ đồng, gồm: Làm đường giao thông nông thôn; triển khai 49 công trình thủy lợi; đầu tư cho dân sử dụng điện lưới quốc gia đến toàn bộ xã, phường, thị trấn, nâng tỷ lệ hộ sử dụng điện lưới đạt 99,34% trong toàn tỉnh. Vốn đầu tư cho nông nghiệp, nông thôn bằng vốn ngân sách tăng đều hằng năm. Cụ thể, năm 2009 chi 163,72 tỷ đồng, năm 2010 chi 206,59 tỷ đồng, năm 2011 chi 248 tỷ đồng, năm 2012 chi 328,23 tỷ đồng và năm 2013 chi 332,032 tỷ đồng.

Để giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho người dân nông thôn nhất là đồng bào các dân tộc thiểu số, đồng bào vùng biên giới, tỉnh đã tổ chức 422 lớp đào tạo nghề ngắn hạn cho lao động nông thôn theo kế hoạch, đã có 13.012 học viên tham gia học 24 nghề (trong đó số lao động nông thôn đã học xong là 10.818 người và số người có việc làm 8.107 người). Sau mỗi khóa học, các học viên đều được cấp giấy chứng nhận học nghề, chủ yếu ở các nghề: cạo mủ cao su, lái xe hạng B2, nuôi cá lồng bè, trồng rau nhút, trồng rau mầm, trồng gừng, trồng ớt, may công nghiệp.

Quá trình thực hiện Nghị quyết số 26, tỉnh đã triển khai thực hiện lồng ghép với các chương trình mục tiêu quốc gia, như Chương trình mục tiêu quốc gia về xóa đói, giảm nghèo, Chương trình 135, Chương trình mục tiêu quốc gia về nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn, Chương trình mục tiêu quốc gia về Giáo dục và Đào tạo, Chương trình mục tiêu quốc gia về Văn hóa, Chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội ở các tuyến biên giới Việt Nam - Lào và Việt Nam - Cam-pu-chia… Đặc biệt, chú trọng Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, hầu hết các xã đã được phê duyệt đồ án quy hoạch chung xây dựng nông thôn mới; tỉnh đã chọn 25 xã điểm để tập trung chỉ đạo điểm trong giai đoạn 2011 - 2015, dự kiến cuối năm 2014 sẽ có 9 xã điểm hoàn thành.

Sau 5 năm thực hiện Nghị quyết số 26, diện mạo nông nghiệp, nông dân, nông thôn của tỉnh Tây Ninh đã có nhiều chuyển biến tích cực. Sản xuất nông nghiệp, kinh tế nông thôn không ngừng phát triển, đạt mục tiêu Nghị quyết của Tỉnh Đảng bộ đề ra, thu nhập của người dân không ngừng được nâng lên. Trong lĩnh vực nông - lâm nghiệp và thủy sản, thu nhập đầu người tăng từ 8.712.000 đồng/năm lên 26.980.000 đồng/năm; lĩnh vực phi nông - lâm nghiệp và thủy sản tăng từ 4.860.000đồng/năm lên 15.045.000 đồng/năm. Tỷ lệ hộ nghèo hằng năm theo chuẩn mới giảm bình quân 2%/năm (từ 8,84% ở năm 2010 xuống còn 4,61% vào năm 2012). Tỷ lệ dân cư nông thôn được sử dụng nước sạch và vệ sinh môi trường tăng bình quân trên 2%/năm, đến năm 2012 toàn tỉnh đạt tỷ lệ 90% được sử dụng nước sạch. Mạng viễn thông và Internet đã phủ toàn tỉnh, với mật độ 135,13 máy điện thoại/100 dân, tỷ lệ người dân sử dụng Internet theo hệ số quy đổi đạt 30,63 thuê bao 100 dân.

Vẫn còn nhiều hạn chế

Bên cạnh những thành tựu đạt được, việc thực hiện Nghị quyết số 26 ở Đảng bộ và chính quyền tỉnh Tây Ninh vẫn còn những hạn chế nhất định.

Thứ nhất, cơ cấu kinh tế tuy chuyển dịch đúng hướng nhưng còn chậm. Sức cạnh tranh sản phẩm còn thấp, công nghiệp chưa phát triển, quy mô, tỷ trọng còn nhỏ, công tác quy hoạch, quản lý đô thị còn yếu, một số vấn đề bức xúc xã hội chậm được giải quyết dứt điểm…

Thứ hai, sản xuất nông nghiệp trong tỉnh vẫn phổ biến là sản xuất nhỏ, phụ thuộc nhiều vào sự biến động của thị trường. Công tác chuyển giao, ứng dụng khoa học - kỹ thuật, tiến bộ công nghệ mới vào sản xuất nông nghiệp còn yếu. Tình trạng nông dân tự phát chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi chạy theo biến động của giá cả thị trường vẫn còn diễn ra nên các sản phẩm này dễ bị vỡ kế hoạch, không đủ sức cạnh tranh trên thị trường.

Thứ ba, đời sống vật chất, tinh thần của một bộ phận dân cư nông thôn còn thấp, nhất là ở các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, chênh lệch giàu nghèo giữa nông thôn và thành thị còn khá lớn.

Thứ tư, công tác bảo vệ môi trường tuy có quan tâm nhưng chưa đúng mức, tình trạng ô nhiễm môi trường đang có chiều hướng tăng, các nhà máy, cơ sở sản xuất chưa có hệ thống xử lý chất thải đạt yêu cầu.

Thứ năm, tính khả thi về vốn đầu tư cho các dự án được quy hoạch còn hạn chế do một số quy hoạch đưa ra các yêu cầu đầu tư quá cao so với khả năng nguồn vốn đáp ứng; mặt khác việc xác định nguồn vốn để thực hiện trong quy hoạch thiếu căn cứ, không chính xác nên không đủ vốn để thực hiện quy hoạch được duyệt.

Thứ sáu, công tác tuyên truyền xây dựng nông thôn mới chưa thực sự sâu rộng, dẫn đến, một số ít bộ phận người dân chưa hiểu rõ ý nghĩa, nội dung của chương trình xây dựng nông thôn mới, cho rằng xây dựng nông thôn mới là do Nhà nước đầu tư nên có tư tưởng trông chờ, chưa chủ động hưởng ứng tham gia.

Những bài học kinh nghiệm

1- Địa phương nào thực hiện tốt công tác tuyên truyền để mọi người dân nông thôn hiểu rõ trách nhiệm, lợi ích của chính họ thì nơi đó bộ mặt nông thôn thay đổi phát triển khá toàn diện. Vì vậy, trong tuyên truyền vận động nhân dân cần phát huy tối đa vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức đoàn thể xã hội các cấp và hệ thống truyền thông đại chúng.

2- Để tạo sự đồng thuận, huy động tổng lực sức mạnh của mọi tầng lớp nhân dân trong kiểm tra, giám sát việc thực hiện các công trình phục vụ cho nông nghiệp, nông thôn ở địa phương thì việc đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả hoạt động của các ban giám sát đầu tư cộng đồng là rất cần thiết, các công trình trước khi xây dựng phải được công khai, minh bạch, rõ ràng và đòi hỏi phải có sự tham gia góp ý của người dân.

3- Tăng cường công tác khuyến nông, bảo vệ thực vật, thú y, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp… cho nông dân. Như vậy, họ mới có thể nhận biết và thực hiện áp dụng chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi để tăng thu nhập nâng cao cuộc sống.

4- Quản lý nhà nước về lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn rất rộng và đa dạng. Do đó, chỉ có tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực cán bộ làm công tác quản lý nông nghiệp từ tỉnh đến cơ sở thì công tác quản lý nhà nước, xây dựng nông thôn mới mới sớm thành công.

Tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 26 trong thời gian tới

Phát huy những thành tựu đạt được trong thời gian qua, nhanh chóng triển khai những yêu cầu của Bộ Chính trị tại Kết luận số 97 về một số chủ trương, giải pháp tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 26 trong thời gian tới, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Tây Ninh sẽ thực hiện một số chủ trương sau:

Một là, tiếp tục tổ chức thực hiện Nghị quyết số 26 gắn với cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”, “Chung tay xây dựng nông thôn mới”… để thực hiện Nghị quyết trở thành phong trào hành động cách mạng sâu rộng trong quần chúng, thực sự đi vào cuộc sống của người dân.

Hai là, rà soát và thực hiện có hiệu quả các mục tiêu của Chương trình hành động của tỉnh về thực hiện Nghị quyết số 26. Từ đó, xây dựng, điều chỉnh kế hoạch tổ chức thực hiện hằng năm cho phù hợp với thực tế, tránh lãng phí.

Ba là, tiếp tục thực hiện có hiệu quả các chương trình, đề án, dự án đã được duyệt: Hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở; Tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn; Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn; Khuyến khích cán bộ, thanh niên, trí thức về nông thôn,… góp phần hoàn thành các mục tiêu đã đề ra, đáp ứng nhu cầu của nông nghiệp, nông dân, nông thôn.

Bốn là, sử dụng đúng địa chỉ, có hiệu quả nguồn vốn đầu tư. Tiếp tục bố trí nguồn vốn vay ưu đãi do Bộ Tài chính đầu tư cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn thông qua Chương trình kiên cố hóa kênh mương, đường giao thông nông thôn, kết cấu hạ tầng nuôi trồng thủy sản và kết cấu hạ tầng làng nghề nông thôn… Ưu tiên vốn vay tín dụng ưu đãi cho các ngành, nghề thu hút nhiều lao động, các dự án phục vụ chế biến, bảo quản xuất khẩu nông sản. Tiếp tục bố trí vốn để cho vay đối với các hộ đồng bào dân tộc thiểu số đặc biệt khó khăn và hỗ trợ vốn vay phát triển sản xuất đối với đồng bào có đời sống khó khăn trên địa bàn tỉnh.

Năm là, tăng cường bố trí ngân sách địa phương cho phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Trong đó, ưu tiên bố trí vốn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2011 - 2020. Đồng thời, cùng với nguồn thu từ xổ số kiến thiết tập trung đầu tư kiên cố hóa hệ thống các trường học và nâng cấp hoàn chỉnh các cơ sở khám, chữa bệnh tuyến huyện đạt chuẩn theo quy định của Bộ Y tế.

Sáu là, tiếp tục xây dựng nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao, góp phần bảo đảm mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội nông thôn phát triển bền vững. Đẩy mạnh công tác bảo vệ và cải thiện môi trường, nhất là môi trường nông thôn một cách hiệu quả nhằm giảm thiểu tình trạng ô nhiễm môi trường; tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, thanh tra việc xả nước thải của các doanh nghiệp, nhà máy chế biến... góp phần bảo đảm mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững./.