Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng phát biểu tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 20

Phát biểu tại Lễ khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 20 và kỷ niệm 45 năm thành lập ASEAN, Thủ tướng Campuchia Hun Sen, Chủ tịch Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 20 bày tỏ vui mừng trước những thành tựu to lớn ASEAN đã đạt được trong chặng đường 45 năm phát triển của Hiệp hội, qua đó phát huy vai trò quan trọng vào thúc đẩy hòa bình, an ninh, ổn định và hợp tác ở khu vực. Phát huy thành tựu của 45 năm qua, ASEAN trong năm 2012 với chủ đề “ASEAN: một cộng đồng, một vận mệnh” sẽ tiếp tục nỗ lực đẩy nhanh triển khai Lộ trình xây dựng cộng đồng, Kế hoạch tổng thể về kết nối ASEAN, liên kết khu vực; làm sâu sắc quan hệ với các đối tác, duy trì vai trò trung tâm của Hiệp hội trong cấu trúc khu vực đang định hình, cùng phấn đấu hướng tới hình thành một Cộng đồng ASEAN vững mạnh, gắn kết, liên kết chặt chẽ và đóng góp tích cực vào các mục tiêu hoà bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực.

Sau Lễ khai mạc, lãnh đạo các nước ASEAN đã tiến hành Phiên họp toàn thể, bàn về các vấn đề trọng tâm và ưu tiên của Hiệp hội, bao gồm xây dựng cộng đồng, triển khai kết nối, liên kết khu vực, thu hẹp khoảng cách phát triển, tăng cường quan hệ đối ngoại của ASEAN, phối hợp lập trường của ASEAN tại Cấp cao G20…  
 
Kiểm điểm tiến trình thực hiện Lộ trình xây dựng cộng đồng ASEAN, các nhà lãnh đạo đánh giá cao những kết quả đạt được trong triển khai các kế hoạch tổng thể trên cả ba trụ cột chính trị-an ninh, kinh tế và văn hóa-xã hội; triển khai hiệu quả hơn các thỏa thuận, chương trình hợp tác; tăng cường phối hợp giữa các trụ cột cộng đồng; đồng thời có các biện pháp hữu hiệu để tiếp tục thu hút các nguồn lực phục vụ cho mục tiêu hình thành cộng đồng ASEAN vào năm 2015. Các nhà lãnh đạo cũng nhấn mạnh cần triển khai hiệu quả các kế hoạch về liên kết và kết nối ASEAN, nhất là các dự án trọng điểm về kết nối cơ sở hạ tầng, giao thông vận tải, gắn kết với các chương trình hợp tác tiểu vùng, trong đó có Tiểu vùng Mê Công, thúc đẩy phát triển bền vững và đồng đều ở khu vực, qua đó đóng góp vào thành công chung của tiến trình xây dựng cộng đồng ASEAN.

Các nhà lãnh đạo khẳng định, ASEAN cần tiếp tục duy trì đoàn kết và thống nhất trong ASEAN; tiếp tục phát huy tác dụng của các công cụ và cơ chế hợp tác vì hòa bình, an ninh và hợp tác ở khu vực. Đồng thời, Hiệp hội cần thúc đẩy hơn nữa hợp tác về các vấn đề an ninh phi truyền thống cũng như các thách thức đang nổi lên ở khu vực như thiên tai, biến đổi khí hậu, an ninh lương thực, an ninh, an toàn hàng hải, khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia... Các nhà lãnh đạo ủng hộ việc ASEAN tăng cường phối hợp lập trường và đóng góp tích cực tại các diễn đàn đa phương rộng lớn hơn như ASEM, APEC, G20…; đề nghị G20 thể chế hóa việc ASEAN tham gia Cấp cao G20.

Phát biểu tại Hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng hoan nghênh và đánh giá cao các báo cáo về xây dựng Cộng đồng và triển khai Hiến chương ASEAN; khẳng định Việt Nam ủng hộ Chương trình nghị sự Phnôm Pênh đề ra các định hướng đẩy nhanh hơn nữa quá trình xây dựng Cộng đồng ASEAN. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đề nghị các quốc gia trong khối ASEAN cần đề ra các biện pháp hữu hiệu để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Cộng đồng. Làm tốt hơn nữa công tác phối hợp, điều phối giữa các trụ cột và phát huy vai trò của Hội đồng Điều phối; đề cao hơn nữa “văn hóa thực thi”, tính hiệu quả cũng như dành nguồn lực cần thiết cho việc thực hiện lộ trình. Thúc đẩy triển khai hiệu quả lộ trình liên kết ASEAN, gắn với thực hiện Kế hoạch công tác triển khai sáng kiến liên kết ASEAN giai đoạn 2 (2009-2015) và các chương trình hợp tác tiểu vùng, nhằm hướng tới xây dựng ASEAN thành một thị trường chung và không gian sản xuất thống nhất, phát triển bền vững và đồng đều, trong đó hợp tác hiệu quả về sản xuất nông nghiệp và bảo đảm an ninh lương thực trong ASEAN.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng đề nghị triển khai hiệu quả Kế hoạch tổng thể xây dựng Cộng đồng chính trị-an ninh (APSC), tập trung vào 14 lĩnh vực ưu tiên; tiếp tục phát huy tác dụng của các công cụ và cơ chế hợp tác hiện có, trong đó có TAC, DOC, ARF, ADMM+... tăng cường hợp tác về các vấn đề an ninh phi truyền thống. Đồng thời, làm sâu sắc hơn quan hệ với các đối tác, tạo điều kiện cho các đối tác tham gia tích cực và đóng góp xây dựng vào các vấn đề liên quan đến hòa bình, an ninh, hợp tác và phát triển ở khu vực cũng như hỗ trợ các trọng tâm và ưu tiên của ASEAN. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhấn mạnh trong bối cảnh khu vực có nhiều biến chuyển nhanh chóng, Hiệp hội cần tăng cường phối hợp lập trường về các vấn đề thuộc quan tâm và là lợi ích chung của khu vực; đề nghị sớm xây dựng Kế hoạch hành động triển khai Tuyên bố Bali về Cộng đồng ASEAN trong Cộng đồng các quốc gia toàn cầu...

Đề cập về việc triển khai Kế hoạch Kết nối ASEAN, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đề xuất cần tiếp tục coi kết nối ASEAN là một ưu tiên trong hợp tác ASEAN và giữa ASEAN với các đối tác, trong đó quyết tâm thực hiện những cam kết trên cả cấp độ khu vực và quốc gia nhằm tăng cường kết nối về hạ tầng, thể chế và người dân. Tạo thuận lợi về giao thương hàng hóa, dịch vụ, đầu tư. Sớm hiện thực hóa hai dự án hạ tầng quan trọng là mạng lưới đường bộ ASEAN và tuyến đường sắt Singapore - Côn Minh. Triển khai kết nối các cảng biển của ASEAN. Thúc đẩy việc nghiên cứu khả năng triển khai Thẻ đi lại và dành cửa xuất nhập cảnh riêng cho công dân ASEAN. Đồng thời, ASEAN cũng cần đẩy mạnh hợp tác với các đối tác, trong đó cần xúc tiến thành lập các cơ chế tham vấn chính thức trong lĩnh vực kết nối và đề nghị các đối tác triển khai cụ thể các cam kết, gắn với các định hướng ưu tiên của Chương trình Tổng thể kết nối ASEAN.
Về thu hẹp khoảng cách phát triển và triển khai thực hiện Sáng kiến liên kết ASEAN, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nêu rõ Việt Nam hoan nghênh các tiến bộ đã đạt được của ASEAN trong việc thực hiện Kế hoạch Công tác IAI giai đoạn II. Tuy nhiên, các nước Campuchia-Lào-Myanmar-Việt Nam (CLMV) cần chủ động hơn nữa trong việc đề xuất các chương trình, dự án thiết thực cho việc thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các nước CLMV với phần còn lại của ASEAN.
Về Phong trào Ôn hòa toàn cầu, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đánh giá cao sáng kiến Phong trào Ôn hòa toàn cầu của Malaysia; đề nghị giao các bộ trưởng và quan chức bàn cụ thể để ASEAN có thể tham gia thích hợp sáng kiến này, trong đó cần đề cao và phát huy các thế mạnh, giá trị truyền thống của ASEAN như đoàn kết và thống nhất trong đa dạng, đối thoại và hòa hợp.

Đề cập về hướng tới một ASEAN không ma túy vào năm 2015, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đề nghị các quốc gia cùng chỉ đạo đẩy mạnh thực hiện các thỏa thuận, trong đó có Kế hoạch về đấu tranh chống sản xuất, vận chuyển và sử dụng ma túy, đặc biệt quan tâm bố trí nguồn lực từ ASEAN, tranh thủ tối đa sự hỗ trợ của đối tác bên ngoài; tăng cường lồng ghép với các chương trình quốc gia, song phương, tiểu vùng và sự phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan liên quan.
Kết thúc Phiên họp toàn thể, Hội nghị đã thông qua Tuyên bố Phnôm Pênh về “ASEAN: một cộng đồng, một vận mệnh”, Nghị sự Phnôm Pênh về xây dựng Cộng đồng ASEAN và Tuyên bố về ASEAN không ma túy vào năm 2015. Các tuyên bố khẳng định quyết tâm mạnh mẽ của Hiệp hội chung tay xây dựng một Cộng đồng ASEAN vững mạnh, gắn kết và liên kết chặt chẽ, dựa trên ba trụ cột chính trị-an ninh, kinh tế và văn hóa-xã hội, hướng tới người dân và rộng mở với bên ngoài; đề ra các mục tiêu thu hẹp khoảng cách phát triển, ứng phó với các thách thức đang nổi lên ở khu vực, phát huy bản sắc văn hóa đa dạng của ASEAN… Tuyên bố Phnôm Pênh cũng nhấn mạnh ASEAN tiếp tục đề cao những cam kết chung đã được quy định trong Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và các nguyên tắc được công nhận rộng rãi của luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS), và khẳng định sẽ tiến tới Bộ quy tắc ứng xử ở khu vực (COC).

* Cùng ngày, lãnh đạo các nước ASEAN đã gặp Đại diện Đại hội đồng Liên nghị viện ASEAN (AIPA), các tổ chức xã hội (CSOs) và thanh niên ASEAN. Tại cuộc gặp Đại diện AIPA, lãnh đạo các nước ASEAN mong muốn AIPA tiếp tục hợp tác chặt chẽ với Chính phủ các nước ASEAN nhằm hài hòa hóa các chính sách pháp luật, hỗ trợ ASEAN triển khai các chương trình hợp tác, cùng phấn đấu vì lợi ích của người dân. Với chủ đề “Giới và phát triển trong ASEAN”, tại cuộc gặp đại diện các tổ chức xã hội dân sự, các nhà lãnh đạo ASEAN mong muốn các tổ chức xã hội tích cực đóng góp vào nỗ lực của ASEAN về thúc đẩy các quyền và cơ hội bình đẳng cho phụ nữ, nâng cao vai trò và sự tham gia của phụ nữ trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội…, góp phần vào triển khai các mục tiêu của ASEAN. Tại cuộc gặp với Đại diện thanh niên dưới chủ đề “Vai trò của thanh niên trong xây dựng Cộng đồng ASEAN”, các nhà lãnh đạo khẳng định thanh niên là nguồn lực quan trọng cho sự phát triển của xã hội; mong muốn thanh niên ASEAN sẽ tiếp tục tham gia tích cực và trách nhiệm vào các nỗ lực liên kết khu vực và xây dựng cộng đồng ASEAN.

* Bên lề Hội nghị Cấp cao Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) lần thứ 20 được tổ chức tại thủ đô Phnôm Pênh, Vương quốc Campuchia, chiều 3-4, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã có cuộc gặp với Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long.

Tại cuộc Hội đàm, hai Thủ tướng bày tỏ hài lòng về sự phát triển tốt đẹp giữa hai nước trên mọi lĩnh vực thời gian qua và nhất trí tạo điều kiện thuận lợi cho nhau về thương mại và đầu tư thời gian tới. Trên tinh thần đó, hai Thủ tướng nhất trí sớm ký kết Hiệp định công nhận lẫn nhau về vệ sinh, kiểm dịch, động, thực vật nhằm thúc đẩy xuất - nhập khẩu hàng nông sản, khuyến khích các doanh nghiệp của Singapore đầu tư vào đảo Phú Quốc cũng như tích cực triển khai Hiệp định khung về kết nối Việt Nam - Singapore.

Hai Thủ tướng khẳng định cần củng cố lập trường chung về Biển Đông, nhất là trong thúc đẩy hòa bình, ổn định, an ninh an toàn hàng hải ở khu vực, giải quyết tranh chấp giữa các bên liên quan bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển 1982, thực hiện đầy đủ Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và tiến tới xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC)./.