Kinh tế quý I/2012: Khó khăn nhưng bước đầu đã có chuyển biến tích cực

Đánh giá được đưa ra từ tổ tư vấn Thủ tướng Chính phủ là quý I nền kinh tế tiếp tục tăng trưởng, nhưng tốc độ tăng thấp hơn so với cùng kỳ nhiều năm, trừ quý I/2009 (tăng 3,1%). Nhìn lại 3 năm gần đây, tốc độ tăng trưởng quý I đang có dấu hiệu thụt lùi: quý I/2011 tăng 5,57%; quý I/2010 tăng 5,84%. Trong đó, tăng trưởng công nghiệp sụt giảm rất mạnh. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) quý I năm nay chỉ tăng 4,1%, là mức thấp nhất trong nhiều năm qua (năm 2011 tăng 9,3%). Sản xuất công nghiệp những tháng đầu năm 2012 vẫn gặp nhiều khó khăn, nhất là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, do giá đầu vào và lãi suất tín dụng còn ở mức cao…
Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương có số lượng doanh nghiệp giải thể lớn, trong quý 1 năm nay, đã có tới 931 doanh nghiệp giải thể, số doanh nghiệp đã hoàn tất thủ tục giải thể tại Sở Kế hoạch và Đầu tư là 526 đơn vị, tăng 23,8% so với cùng kỳ năm trước. Đó là chưa kể đến số doanh nghiệp gửi thông báo ngừng hoạt động đến Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh (5.012 doanh nghiệp. Cụ thể: 1.725 đơn vị chờ làm thủ tục giải thể, phá sản; 1.198 doanh nghiệp đã bỏ trốn, mất tích; 1.136 đơn vị tạm ngừng có thời hạn… Riêng con số đăng ký tạm ngừng hoạt động với Sở Kế hoạch và Đầu tư tăng gấp 4,6 lần năm ngoái).

Vốn được coi là khu vực kinh tế năng động của cả nước, tình hình trên ở Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy hoạt động của các doanh nghiệp tiếp tục gặp khó khăn lớn trong quý đầu năm nay. Theo báo cáo của Bộ Kế hoạch - Đầu tư, cả nước đã có trên 2.000 doanh nghiệp làm thủ tục giải thể và trên 9.000 doanh nghiệp đăng ký ngừng hoạt động có thời hạn hoặc dừng thực hiện nghĩa vụ thuế, tăng khoảng 6% so với cùng kỳ năm trước. Riêng doanh nghiệp đã hoàn tất thủ tục giải thể tăng 57%. Điều đáng chú ý là không chỉ gia tăng số doanh nghiệp phải giải thể mà song song số doanh nghịêp thành lập mới cũng giảm, tính đến ngày 21-3-2012 số doanh nghiệp thành lập mới giảm 8% về lượng và 12% về vốn đăng ký so với cùng kỳ, tương ứng đạt trên 15,3 nghìn doanh nghiệp và 74,6 nghìn tỉ đồng.

Nhập siêu quý I/2012 là 251 triệu USD, bằng 1% tổng kim ngạch xuất khẩu, là mức nhập siêu thấp nhất so với cùng kỳ nhiều năm gần đây. Mặc dù có những đánh giá lạc quan với thâm hụt thương mại thấp, nhưng nhiều chuyên gia lại lưu ý, với đặc thù nền kinh tế Việt Nam phải nhập khẩu nhiều thiết bị, nguyên, nhiên liệu đầu vào sản xuất thì tình hình như hiện nay chính là phản ánh tình trạng trì trệ trong sản xuất, kinh doanh trong nước.

Một điểm nữa đang khiến các nhà kinh tế lo ngại là tình hình xuất khẩu nhiều mặt hàng, nhiều lĩnh vực đang rất khó khăn, kim ngạch xuất khẩu nông sản 3 tháng đầu năm chỉ tương đương với cùng kỳ năm ngoái. Đáng chú ý là giá gạo, cà phê, cao su, sắn là những mặt hàng kim ngạch xuất khẩu lớn đều có xu hướng giảm giá. Đây chính là nguyên nhân khiến các chuyên gia kinh tế lo ngại về khả năng khó đạt tốc độ tăng trưởng 6-6,5% trong năm nay, bởi nếu muốn đạt tốc độ tăng trưởng này mức bình quân phải đạt đối với kim ngạch xuất khẩu các tháng tới là 9,36 tỉ USD/tháng. Con số này xem ra không dễ dàng với nhiều ngành.

Tháng 3, so với tháng 1 và 2 tình hình kinh tế nhìn chung đã có chuyển biến, cân đối vĩ mô như lạm phát, thâm hụt thương mại, bội chi ngân sách… đều khả quan hơn, nguyên nhân được đánh giá là do những tác động của chính sách tiền tệ, cụ thể là việc hạ lãi suất, là sự ổn định của tỷ giá… Đây cũng là những nhân tố tích cực củng cố lòng tin người dân và doanh nghiệp vào điều hành của Chính phủ./.