Quyết tâm xây dựng Cộng đồng ASEAN, liên kết và kết nối khu vực, thúc đẩy phát triển bền vững và đồng đều

Nhất trí, thông qua nhiều nội dung quan trọng

Các nhà lãnh đạo cho rằng ASEAN cần tiếp tục các nỗ lực hợp tác vì hòa bình, an ninh và phát triển chung ở khu vực, đồng thời phát huy vai trò trung tâm ở khu vực vì các mục tiêu trên, nhất là trong bối cảnh khu vực đang chứng kiến những thay đổi nhanh chóng tác động trực tiếp đến Hiệp hội. Theo đó, ASEAN cần tăng cường đối thoại, xây dựng lòng tin và các chuẩn mực ứng xử, phát huy vai trò và tác dụng của các công cụ và cơ chế hợp tác chính trị-an ninh vì hòa bình, an ninh và hợp tác ở khu vực như Hiệp ước Thân thiện và hợp tác ở Đông Nam Á (TAC), Hiệp ước khu vực Đông Nam Á không có vũ khí hạt nhân (SEANWFZ), Tuyên bố về Ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF), Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM+)... Bên cạnh đó, ASEAN cần đẩy mạnh hợp tác ứng phó với các thách thức đang nổi lên trong khu vực, kể cả các vấn đề an ninh phi truyền thống, đóng góp vào củng cố môi trường hòa bình, an ninh và hợp tác ở khu vực.

Lãnh đạo các nước ASEAN nhất trí cần tiếp tục tăng cường quan hệ đối ngoại của ASEAN thông qua các khuôn khổ ASEAN+1, ASEAN+3, Cấp cao Đông Á (EAS), ARF, ADMM+…; khuyến khích các đối tác tham gia tích cực và đóng góp xây dựng vào các mục tiêu chung là hòa bình, an ninh và hợp tác phát triển ở khu vực, cũng như hỗ trợ ASEAN xây dựng Cộng đồng và giữ vai trò trung tâm trong cấu trúc hợp tác khu vực, phù hợp với lợi ích các nước và đặc thù khu vực. Đồng thời, ASEAN cần tích cực cùng các đối tác xác định nội hàm trong nâng cấp quan hệ đối thoại; xây dựng kế hoạch thiết thực kỷ niệm 20 năm lập quan hệ đối thoại với Ấn Độ, 35 năm với Mỹ, EU, Canađa, 15 năm ASEAN+3 trong năm nay.

Tại Hội nghị, Tổng thống Mianma đã thông báo sơ bộ về kết quả bầu cử bổ sung tại Mianma ngày 1/4 vừa qua. Các nhà lãnh đạo hoan nghênh kết quả của cuộc bầu cử; mong muốn Myanmar tiếp tục thực hiện Lộ trình 7 bước vì hòa hợp dân tộc, ổn định và phát triển đất nước; khẳng định ASEAN sẽ tiếp tục hỗ trợ Myanmar và kêu gọi dỡ bỏ cấm vận đối với Myanmar...

Về tình hình Bán đảo Triều Tiên, Hội nghị bày tỏ quan ngại về kế hoạch phóng vệ tinh của Triều Tiên; kêu gọi các bên liên quan kiềm chế, giải quyết các bất đồng thông qua đối thoại, sớm nối lại đàm phán sáu bên, tuân thủ nghiêm túc các nghị quyết liên quan của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, trong đó có Nghị quyết 1874.

Về Biển Đông, các nhà lãnh đạo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo đảm hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải; tôn trọng các nguyên tắc của luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Luật Biển năm 1982 của Liên hợp quốc (UNCLOS), thực hiện đầy đủ DOC, ASEAN cần thống nhất về các thành tố trong Bộ Quy tắc COC, làm cơ sở để ASEAN trao đổi với Trung Quốc.

Tại phiên họp hẹp, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã phát biểu về các nội dung trọng tâm của Hội nghị và có những đề xuất quan trọng, tập trung vào các vấn đề khu vực cùng quan tâm: Biển Đông; hợp tác tiểu vùng, trong đó có Tiểu vùng sông Mêcông; tăng cường vai trò của ASEAN ứng phó với các thách thức đang đặt ra như thiên tai, biến đổi khí hậu, an ninh biển, đề nghị ASEAN sớm xây dựng một Tuyên bố về an ninh nguồn nước ở khu vực; về tăng cường các quan hệ đối ngoại của ASEAN và Đối thoại toàn cầu ASEAN.

Về tăng cường các nỗ lực hợp tác vì hòa bình, an ninh và phát triển chung ở khu vực, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cho rằng đây là vấn đề quan trọng và nhiệm vụ ưu tiên bao trùm của ASEAN; do đó, cùng với các nỗ lực xây dựng Cộng đồng và tăng cường liên kết, ASEAN cần phát huy vai trò trung tâm và đóng góp tích cực vào việc bảo đảm hòa bình, an ninh, ổn định, phục vụ cho hợp tác và phát triển, nhất là phát huy mạnh mẽ các công cụ và cơ chế hợp tác hiện có ở khu vực. Đồng thời, ASEAN cần chủ động định hướng xây dựng cấu trúc hợp tác khu vực, trong đó ASEAN đóng vai trò trung tâm, phù hợp với mục tiêu ưu tiên của ASEAN và đặc thù của khu vực; khuyến khích các đối tác gắn kết và đóng góp xây dựng vào các mục tiêu chung, cũng như hợp tác ứng phó hiệu quả với các thách thức đang đặt ra, trong đó có các vấn đề an ninh phi truyền thống như thiên tai, biến đổi khí hậu, khủng bố, an ninh an toàn hàng hải...

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng hoan nghênh và đánh giá cao việc ASEAN tăng cường hợp tác phát triển tiểu vùng, trong đó có tiểu vùng Mêcông; việc khai thác, sử dụng nguồn nước Mêcông cần phải bảo đảm hợp lý, bền vững, vì lợi ích của dân cư và sự phát triển bền vững của các nước ven sông, nhất là các nước hạ nguồn. Để đáp ứng yêu cầu này, cần phải có sự hợp tác chặt chẽ của các nước thuộc lưu vực sông Mêcông, trong đó có việc phối hợp nghiên cứu đánh giá một cách tổng thể, khoa học các tác động đến nguồn nước, môi trường sống của việc khai thác, sử dụng nguồn nước Mêcông.

Đề cập về một số vấn đề khu vực cùng quan tâm, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng bày tỏ mong muốn một Bán đảo Triều Tiên hòa bình, ổn định, thịnh vượng và không có vũ khí hạt nhân; nhất trí rằng hòa bình, ổn định ở Biển Đông, trong đó có vấn đề an ninh, an toàn hàng hải là lợi ích và quan tâm chung của khu vực và tất cả các nước; các bên liên quan cần giải quyết tranh chấp trên Biển Đông bằng biện pháp hòa bình, tuân thủ luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS; cho rằng an ninh và an toàn hàng hải tiếp tục là quan tâm lớn của khu vực và thế giới; ASEAN cần đẩy mạnh triển khai các chương trình hợp tác về phòng chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu, trong đó có Kế hoạch công tác thực hiện Hiệp định ASEAN về quản lý thiên tai và ứng phó khẩn cấp giai đoạn 2010-2015, Chương trình hành động ASEAN về biến đổi khí hậu đến 2020 và Sáng kiến ASEAN về biến đổi khí hậu (ACCI)…

Về quan hệ đối ngoại của ASEAN, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nêu rõ, cùng với việc tiếp tục tăng cường hợp tác và khuyến khích các đối tác tham gia sâu và đóng góp tích cực vào hợp tác khu vực và hỗ trợ ASEAN xây dựng Cộng đồng, ASEAN cần củng cố và phát huy vai trò trung tâm của mình ở khu vực vì hòa bình, ổn định và hợp tác phát triển. Năm 2012 cũng là năm ASEAN có nhiều sự kiện kỷ niệm với các đối tác nên ASEAN cần có các hoạt động thiết thực kỷ niệm các sự kiện quan trọng này.

Đề cập về Đối thoại toàn cầu ASEAN, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đánh giá cao và hoàn toàn nhất trí với Thủ tướng Campuchia Hun Sen về việc tổ chức Đối thoại toàn cầu ASEAN vào tháng 11-2012, nhằm cùng nhau ứng phó hiệu quả các khó khăn kinh tế - tài chính đang đặt ra cho khu vực, bảo đảm ổn định kinh tế - tài chính vĩ mô và phát triển bền vững, tranh thủ sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế, vừa chia sẻ các kinh nghiệm phát triển của ASEAN và khu vực.

Việt Nam khẳng định vai trò thành viên tích cực, chủ động, có trách nhiệm của ASEAN

Đoàn Việt Nam tham dự Hội nghị lần này đã tiếp tục khẳng định được vai trò và vị thế là một thành viên tích cực, chủ động, có trách nhiệm của ASEAN; tích cực đóng góp vào các vấn đề chung, thuộc về lợi ích của ASEAN qua các sáng kiến, đóng góp liên quan đến các vấn đề về xây dựng Cộng đồng ASEAN; triển khai Kế hoạch Kết nối ASEAN; thu hẹp khoảng cách phát triển và triển khai thực hiện Sáng kiến liên kết ASEAN; hướng tới một ASEAN không ma túy vào 2015; tăng cường quan hệ đối ngoại của ASEAN …

Trong phát biểu tại Phiên họp toàn thể Hội nghị Cấp cao ASEAN 20, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khẳng định Việt Nam hoàn toàn ủng hộ chủ đề “ASEAN: một cộng đồng, một vận mệnh” như nước Chủ tịch Campuchia đã xác định, cho rằng, một ASEAN đoàn kết, vững mạnh và liên kết chặt chẽ không những là lợi ích chung của cả khu vực mà còn là mục tiêu chiến lược của các nước thành viên. Đây cũng chính là nền tảng vững chắc để ASEAN phát huy vai trò và tiếng nói ở khu vực và trên trường quốc tế.

Đề cập đến vấn đề về xây dựng Cộng đồng ASEAN, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhấn mạnh, cần đề ra các biện pháp hữu hiệu để hiện thực hóa mục tiêu này nhằm tiếp tục củng cố và phát huy vai trò chủ đạo của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình. Bên cạnh đó, nhấn mạnh, trong bối cảnh khu vực có nhiều biến chuyển nhanh chóng, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cho rằng, Hiệp hội cần tăng cường phối hợp lập trường về các vấn đề thuộc quan tâm và là lợi ích chung của khu vực, bày tỏ ủng hộ ASEAN xây dựng Tài liệu về lập trường chung tại G20; tiếp tục đề nghị G20 thể chế hóa sự tham gia của ASEAN tại Hội nghị.

Liên quan đến việc triển khai kế hoạch Kết nối ASEAN, theo Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, cần tiếp tục coi kết nối ASEAN là một ưu tiên trong hợp tác ASEAN và giữa ASEAN với các đối tác, trong đó, ASEAN cần quyết tâm thực hiện những cam kết trên cả cấp độ khu vực và quốc gia nhằm tăng cường kết nối về hạ tầng, thể chế và người dân; tạo thuận lợi về giao thương hàng hóa, dịch vụ, đầu tư; sớm hiện thực hóa hai dự án hạ tầng quan trọng;…

Đề cập tới vấn đề về thu hẹp khoảng cách phát triển và triển khai thực hiện Sáng kiến liên kết ASEAN, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khẳng định quan điểm của Việt Nam là hoan nghênh các tiến bộ đã đạt được của ASEAN trong việc thực hiện Kế hoạch Công tác Sáng kiến liên kết ASEAN (IAI) giai đoạn II. Tuy nhiên, Thủ tướng cũng cho rằng các nước Campuchia, Lào, Myanmar, Việt Nam (CLMV)  cần chủ động hơn nữa trong việc đề xuất các chương trình, dự án  thiết thực cho việc thu hẹp khoảng cách phát triển với phần còn lại của ASEAN.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng đề nghị các nước trong ASEAN cùng chỉ đạo đẩy mạnh thực hiện các thỏa thuận, trong đó có Kế hoạch về đấu tranh chống sản xuất, vận chuyển và sử dụng ma túy, triển khai hiệu quả các Kế hoạch về Liên kết và Kết nối ASEAN, nhất là các dự án trọng điểm về kết nối cơ sở hạ tầng, giao thông vận tải, gắn kết với các chương trình hợp tác tiểu vùng…

Tiếp tục duy trì đoàn kết và thống nhất trong ASEAN, thúc đẩy hơn nữa hợp tác về các vấn đề an ninh phi truyền thống cũng như các thách thức đang nổi lên ở khu vực như thiên tai, biến đổi khí hậu, an ninh lương thực, an ninh, an toàn hàng hải, khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia...

Ngoài ra, các nhà lãnh đạo ủng hộ việc ASEAN tăng cường phối hợp lập trường và đóng góp tích cực tại các diễn đàn đa phương rộng lớn hơn như ASEM, APEC, G20, Liên hợp quốc; đề nghị G20 thể chế hóa việc ASEAN tham gia Cấp cao G20.

Sau hai ngày làm việc khẩn trương và tích cực, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 20 đã đạt được các kết quả quan trọng, khẳng định quyết tâm mạnh mẽ của các nước ASEAN trong xây dựng Cộng đồng, liên kết và kết nối khu vực, thúc đẩy phát triển bền vững và đồng đều, tăng cường quan hệ đối ngoại cũng như duy trì vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình, tăng cường đóng góp của Hiệp hội vào các mục tiêu vì hòa bình, ổn định, an ninh, hợp tác phát triển ở khu vực.

Tại Lễ bế mạc, lãnh đạo các nước ASEAN đã thông qua nhiều Tuyên bố chung cũng như các báo cáo và văn kiện liên quan nhằm định hướng và thúc đẩy hợp tác ASEAN thời gian tới. Campuchia - nước Chủ tịch ASEAN 2012, cũng đã ra Tuyên bố Chủ tịch về các kết quả quan trọng của Hội nghị./.