Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa thăm và làm việc tại Việt Nam: Nâng cấp quan hệ Việt Nam - EU lên đối tác chiến lược toàn diện

Sáng ngày 29-1-2026, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Lương Cường đã chủ trì Lễ đón chính thức Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa.

Chuyến thăm của Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa diễn ra vào thời điểm có ý nghĩa rất quan trọng khi Việt Nam vừa tổ chức thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và hai bên đã kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 2025.

Liên minh châu Âu và Việt Nam chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 28-11-1990. Từ đó đến nay, quan hệ hai bên phát triển ngày càng tích cực. Lãnh đạo cấp cao hai bên thường xuyên có các cuộc tiếp xúc, trao đổi trực tiếp và bên lề các diễn đàn đa phương; phối hợp tốt tại các diễn đàn đa phương và tổ chức quốc tế, đặc biệt trong khuôn khổ hợp tác ASEAN - EU, ASEM, Liên hợp quốc.

Thành công của các hoạt động đối ngoại đã góp phần nâng tầm quan hệ Việt Nam - châu Âu và mở rộng không gian hợp tác chiến lược cho Việt Nam trên tất cả lĩnh vực chính trị, kinh tế, thương mại - đầu tư, khoa học - công nghệ…, mang lại nguồn lực quan trọng phục vụ cho kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.

Hai bên ký Hiệp định Đối tác và Hợp tác toàn diện (PCA) năm 2012 và có hiệu lực từ ngày 1-10-2016, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quan hệ Việt Nam - EU, tạo cơ sở pháp lý đưa quan hệ song phương sang một giai đoạn phát triển mới với phạm vi rộng lớn và mức độ sâu sắc hơn. Sau một thập kỷ không ngừng thúc đẩy quan hệ, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) và Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam - EU (EVIPA) đã được ký ngày 30-6-2019. Trong đó, EVIPA hiện đang chờ một số nước thành viên EU phê chuẩn, còn EVFTA đã chính thức có hiệu lực từ ngày 1-8-2020, mở ra một chương mới trong quan hệ hợp tác song phương. Hiệp định được ví như “tuyến cao tốc” kết nối hai nền kinh tế năng động, mở ra khuôn khổ hợp tác sâu rộng và toàn diện giữa Việt Nam và EU. Sau 5 năm triển khai, Hiệp định đã phát huy mạnh mẽ hiệu quả, đưa Việt Nam trở thành đối tác thương mại lớn nhất của EU trong ASEAN và EU trở thành đối tác thương mại lớn thứ 4, đồng thời là nhà đầu tư lớn thứ 6 của Việt Nam. EVFTA đã giúp kim ngạch thương mại song phương tăng hơn 40% từ 44,1 tỷ USD năm 2020 lên 64,6 tỷ USD năm 2024; 61 tỷ USD trong 10 tháng năm 2025 và thu hút đầu tư từ EU vào Việt Nam từ 25,5 tỷ USD lên gần 35 tỷ USD.

Trong bối cảnh quan hệ giữa Việt Nam và EU không ngừng được tăng cường, chuyến thăm chính thức Việt Nam của Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với quan hệ Việt Nam – EU, thể hiện sự ghi nhận và đánh giá cao của EU đối với đường lối đối ngoại đúng đắn, độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế của Việt Nam, đồng thời khẳng định vị thế, uy tín ngày càng cao của Việt Nam trên trường quốc tế, đặc biệt với tư cách là một đối tác quan trọng của EU tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Sau Lễ đón chính thức, Chủ tịch nước Lương Cường và Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa đã tiến hành hội đàm tại Phủ Chủ tịch và phát biểu với báo chí sau hội đàm.

Tại cuộc hội đàm, thay mặt Nhà nước và nhân dân Việt Nam, Chủ tịch nước Lương Cường nhiệt liệt chào mừng Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa thăm chính thức Việt Nam; đánh giá cao ý nghĩa lịch sử của chuyến thăm đầu tiên đến Việt Nam của một Chủ tịch Hội đồng châu Âu kể từ năm 2012, đồng thời là lãnh đạo châu Âu đầu tiên tới Việt Nam sau khi Đại hội của Đảng Cộng sản Việt Nam thành công tốt đẹp.

Chủ tịch nước khẳng định chuyến thăm mở ra một chương mới trong quan hệ Việt Nam - Liên minh châu Âu (EU) với việc hai bên quyết định nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện.

Đánh giá cao vai trò và vị thế của EU là một trung tâm chính trị, kinh tế, khoa học - công nghệ và văn hóa hàng đầu thế giới, Chủ tịch nước khẳng định Việt Nam luôn coi EU là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu trong chính sách đối ngoại; nhấn mạnh Việt Nam mong muốn phát triển sâu rộng, toàn diện quan hệ với EU, không ngừng củng cố quan hệ hữu nghị, hợp tác với các quốc gia thành viên EU. Chủ tịch nước nêu bật vai trò của EU trong thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, thượng tôn pháp luật quốc tế vì mục tiêu hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực và thế giới.

Thông tin tới Chủ tịch Hội đồng châu Âu những kết quả chính của Đại hội XIV của Đảng, Chủ tịch nước nhấn mạnh hai mục tiêu chiến lược 100 năm của Việt Nam: đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao; quyết tâm của Việt Nam xây dựng mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là một trong những nhiệm vụ trọng tâm; khẳng định Việt Nam sẵn sàng cùng EU tiếp tục đồng hành trong kỷ nguyên phát triển mới.

Trên cơ sở đó, Chủ tịch nước Lương Cường đề nghị hai bên phối hợp chặt chẽ triển khai nội hàm Tuyên bố chung nâng cấp quan hệ Việt Nam - EU với 6 định hướng trọng tâm, trong đó có việc tăng cường tin cậy chính trị thông qua các trao đổi đoàn, tiếp xúc cấp cao, triển khai hiệu quả các cơ chế hợp tác sẵn có, mở rộng các cơ chế hợp tác mới, xác định hợp tác kinh tế tiếp tục là động lực quan trọng cho quan hệ song phương, đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thực sự trở thành một trụ cột hợp tác song phương, thúc đẩy tôn trọng luật pháp quốc tế và chủ nghĩa đa phương.

Chủ tịch nước đề nghị EU thúc đẩy hợp tác kinh tế biển, hỗ trợ Việt Nam xây dựng nghề cá bền vững và sớm gỡ bỏ "Thẻ vàng" IUU đối với thủy sản Việt Nam; khẳng định Việt Nam ủng hộ thúc đẩy quan hệ ASEAN - EU và sẵn sàng làm cầu nối thúc đẩy quan hệ giữa hai bên thực chất hơn nữa, hướng tới kỷ niệm 50 thiết lập quan hệ ASEAN - EU vào năm 2027.

Bày tỏ vinh dự là vị khách châu Âu đầu tiên thăm Việt Nam ngay sau Đại hội lần thứ XIV của Đảng, thời điểm có ý nghĩa lớn định hướng tương lai của Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa cảm ơn sự đón tiếp trọng thị, nồng hậu của Nhà nước Việt Nam và Chủ tịch nước Lương Cường; nhiệt liệt chúc mừng thành công của Đại hội của Đảng; bày tỏ ấn tượng sâu sắc trước những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội to lớn, toàn diện mà Việt Nam đạt được sau 40 năm Đổi mới.

Chúc mừng vai trò, vị thế và uy tín quốc tế ngày càng cao của Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng châu Âu khẳng định EU coi Việt Nam là đối tác quan trọng tại khu vực ASEAN và trong Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, là đối tác chia sẻ điểm tương đồng với EU về tôn trọng luật pháp quốc tế, ủng hộ thương mại tự do, tự do hàng hải.

Chủ tịch António Costa khẳng định chuyến thăm của ông là thời khắc lịch sử với việc hai bên nâng cấp quan hệ lên mức độ mới, Việt Nam là đối tác chiến lược toàn diện đầu tiên của EU trong ASEAN, thể hiện không chỉ chiều dài chặng đường 35 năm mà còn là sự gần gũi, sát cánh về tầm nhìn xa trong bối cảnh một thế giới khó đoán định như hiện nay.

Chủ tịch Hội đồng châu Âu cho rằng hai bên có rất nhiều tiềm năng hợp tác trên các lĩnh vực thương mại, phát triển bền vững, đổi mới sáng tạo, kinh tế biển, quản trị, an ninh và giao lưu nhân dân; mong muốn cùng Việt Nam tăng cường hợp tác trên các lĩnh vực truyền thống như thương mại - đầu tư, nông nghiệp, phát triển bền vững, ứng phó với biến đổi khí hậu, đồng thời mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực mới, như chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, chuyển đổi năng lượng công bằng, cơ sở hạ tầng và kết nối giao thông…, tương xứng với tầm mức quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, trở thành hình mẫu hợp tác giữa EU với một quốc gia Đông Nam Á.

Hai nhà lãnh đạo đã chính thức công bố việc nâng cấp quan hệ Việt Nam - EU lên đối tác chiến lược toàn diện sau 35 năm thiết lập quan hệ ngoại giao; đồng thời thống nhất phương hướng xây dựng kế hoạch hành động nhằm triển khai hiệu quả Tuyên bố chung về đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - EU trong thời gian tới.

Hai nhà lãnh đạo nhất trí thúc đẩy hợp tác khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, đưa lĩnh vực này trở thành trụ cột hợp tác mới trong quan hệ song phương, nhất là trong các lĩnh vực thế mạnh của châu Âu trong khoa học, chuyển đổi số và kết nối; thúc đẩy triển khai đầy đủ, hiệu quả Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) và sớm hoàn tất phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ đầu tư EU - Việt Nam (EVIPA) nhằm mang lại lợi ích cho doanh nghiệp cho cả hai bên, nhất là việc thúc đẩy dòng vốn chất lượng cao của EU vào Việt Nam; duy trì hiệu quả cơ chế đối thoại quốc phòng - an ninh Việt Nam - EU; thúc đẩy hợp tác trong hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, đồng thời mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực an ninh biển, an ninh mạng và quản lý khủng hoảng. Hai bên cũng nhất trí tăng cường hợp tác về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế biển, năng lượng sạch....

Trao đổi về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm, hai bên nhất trí tăng cường phối hợp ứng phó với các thách thức toàn cầu, thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, tôn trọng luật pháp quốc tế và giải quyết hòa bình các tranh chấp trên cơ sở Hiến chương Liên hợp quốc, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, tự do hàng hải, tự do hàng không và thượng tôn pháp luật trên các vùng biển và đại dương, trong đó có Biển Đông, cũng như tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và Đại Tây Dương./.

Hà Phương (tổng hợp)