Kinh nghiệm của xã Bạch Đằng trong xây dựng nông thôn mới

Bạch Đằng là xã miền núi thuộc huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương với diện tích tự nhiên là 697,7 ha, trong đó đất canh tác là 450 ha; dân số 1.765 hộ, với 5.125 nhân khẩu. Bạch Đằng là xã có xuất phát điểm về kinh tế thấp, ngành nghề truyền thống không có, người dân chủ yếu làm nông nghiệp, thu nhập bình quân đầu người năm 2011 mới đạt 18,7 triệu đồng, tỷ lệ hộ nghèo chiếm 6,9%, hệ thống giao thông kém phát triển, thủy lợi mới kiên cố hóa bê tông được 65%, chưa đảm bảo phục vụ được cho sản xuất. Theo Bộ Tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới, xã Bạch Đằng mới đạt 7/19 tiêu chí, 12 tiêu chí còn lại chỉ đạt từ 30% - 70% so với yêu cầu.

Mặc dù không nằm trong tốp các xã được chọn để xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2011- 2015, nhưng trong những năm qua, Đảng ủy xã luôn xác định việc tập trung phát triển kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, công tác xây dựng Đảng là then chốt, coi trọng giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống địa phương. Với tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường, trong những năm qua, Bạch Đằng quyết tâm xây dựng địa phương phát triển một cách toàn diện cả kinh tế và xã hội; đồng thời không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân; xây dựng Đảng, chính quyền và các tổ chức đoàn thể - chính trị luôn trong sạch vững mạnh. Đến nay, với sự nỗ lực của Đảng bộ, chính quyền và người dân, những nhiệm vụ đó cơ bản đã được thực hiện. Đặc biệt, ngày 16-5-2014, Chủ tịch UBND tỉnh Hải Dương đã ban hành Quyết định số 1191/QĐ-UBND, phê duyệt xã Bạch Đằng hoàn thành Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới năm 2014 - 2015.

Đạt được kết quả đó là do có sự quan tâm, chỉ đạo, giúp đỡ kịp thời, có hiệu quả của Tỉnh ủy, UBND tỉnh Hải Dương, Huyện ủy, UBND huyện Kinh Môn, sự đoàn kết, thống nhất, quyết tâm cao của Đảng ủy, chính quyền xã, đã có nhiều cách làm hay, sáng tạo, khơi dậy được nội lực trong nhân dân, tranh thủ được các nguồn lực để thực hiện thành công Chương trình xây dựng nông thôn mới.

Thực hiện Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16-4-2009 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Bộ Tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới, Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04-6-2010 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020; các Quyết định của Tỉnh ủy, UBND tỉnh Hải Dương, Huyện ủy, UBND huyện Kinh Môn, Đảng ủy xã đã chủ động ban hành Nghị quyết chuyên đề số 05/2011 tập trung chỉ đạo Chương trình xây dựng nông thôn mới, thành lập Ban Chỉ đạo xây dựng nông thôn mới do đồng chí Bí thư Đảng ủy làm Trưởng ban, Ban quản lý do Chủ tịch UBND xã làm Trưởng ban.

Ban Chỉ đạo đã ban hành Quy chế làm việc, kế hoạch công tác cụ thể, phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên; rà soát lại các tiêu chí, chọn ra những tiêu chí khó nhất, có trọng tâm, trọng điểm để chỉ đạo thực hiện, làm cơ sở để thúc đẩy các tiêu chí khác cùng được hoàn thành. Thực hiện chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ của Ban Chỉ đạo xây dựng nông thôn mới của tỉnh và huyện, xã đã cử 304 lượt cán bộ tham gia các lớp bồi dưỡng, tập huấn; tổ chức tập huấn cho 8 lớp với 350 lượt người. Mỗi cán bộ được bồi dưỡng kiến thức, đồng thời là một tuyên truyền viên cho cán bộ, nhân dân hiểu để tạo được sự đồng thuận chung tay xây dựng nông thôn mới.

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã đã làm tốt công tác tuyên truyền, giám sát việc thực hiện Quy chế Dân chủ ở cơ sở, huy động các nguồn lực để thực hiện đề án xây dựng nông thôn mới; tham gia giám sát việc xây dựng kết cấu hạ tầng. Hội Nông dân xã vận động hội viên, tích cực tham gia hiến đất làm đường giao thông, làm thủy lợi nội đồng; chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, đạt năng suất, chất lượng, hiệu quả cao, hướng tới sản xuất hàng hóa cung cấp cho thị trường; thực hiện chương trình giảm nghèo, quản lý tốt tuyến đường hội tự quản. Hội Phụ nữ xã phối kết hợp với Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên, tổ chức các cuộc vận động với quy mô lớn, hỗ trợ vay vốn để xóa đói, giảm nghèo, giải quyết việc làm, gương mẫu đi đầu trong phong trào toàn dân chung tay xây dựng nông thôn mới, làm nòng cốt trong phát triển kinh tế gia trại, trang trại, cải tạo vườn tạp, xây dựng các công trình vệ sinh với phương châm (sạch nhà, sạch bếp, sạch ngõ), định kỳ hàng tuần tổng vệ sinh đường làng; tích cực tham gia giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội của địa phương; hoạt động trong các câu lạc bộ, bảo vệ môi trường xanh - sạch - đẹp. Hội Người cao tuổi tích cực hưởng ứng cuộc vận động "Ông bà mẫu mực, con trung hiếu, cháu thảo hiền"; khuyến khích, động viên cháu con tích cực tham gia xây dựng nông thôn mới … Công tác tuyên truyền được Ban Chỉ đạo chú trọng cả về bề sâu và bề rộng, bằng việc lồng ghép các hội nghị, tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, đặt pa nô, áp phích, băng rôn, khẩu hiệu ở những nơi sinh hoạt công cộng.

Bằng những cách làm sáng tạo, việc huy động nguồn vốn xây dựng nông thôn mới đạt kết quả đáng chú ý qua hơn 3 năm thực hiện. Đã vay vốn tín dụng được 25.500 triệu đồng (bằng 14,77%), từ các doanh nghiệp được 12.000 triệu đồng (6,95%), nhân dân tự bỏ vốn xây dựng nhà ở 60.000 triệu đồng (45,5%), nhân dân góp tiền mặt, ngày công, hiến đất, vật liệu xây dựng 18.400 triệu đồng, huy động sự đóng góp tự nguyện của con em quê hương đang sinh sống, công tác ở các nơi trong nước 2.350 triệu đồng (1,36%). Ngoài ra, còn sự đóng góp bằng hiến đất mở đường: 50.000m2; công lao động toàn Đảng bộ: 560 công, Hội Cựu chiến binh: 480 công, Hội Nông dân: 630 công, Hội Phụ nữ: 485 công, Đoàn Thanh niên: 492 công, Hội Người cao tuổi: 210 công, các thôn, cơ quan, trường học: 10.175 công. Nhiều tấm gương đã hiến đất, đóng góp công sức, tiền của cho quê hương (Mẹ Việt Nam anh hùng Phạm Thị Sóng, mẹ liệt sỹ: Trần Thị Ngung, Nguyễn Thị Hào và 10 vợ liệt sỹ, nhiều thương binh, bệnh binh)…

Phát triển sản xuất nông nghiệp được coi vừa là mục tiêu, vừa là động lực của chương trình xây dựng nông thôn mới. Bạch Đằng là xã đầu tiên của huyện Kinh Môn hoàn thành toàn bộ công tác dồn điền, đổi thửa gắn với chỉnh trang đồng ruộng; hoàn thành 34 km giao thông nội đồng, mặt đường rộng từ 4 m - 7 m; số thửa trung bình một hộ giảm từ 5,7 thửa/hộ xuống còn 1,9 thửa/hộ (bình quân mỗi thửa rộng 800m2) trở lên; quy hoạch mỗi thôn 1 vùng thâm canh từ 70 ha - 150 ha lúa lai, lúa có chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu thị trường; mở rộng diện tích cây màu vụ đông từ 150 ha lên 250 ha. Xã đã quy hoạch được vùng chăn nuôi tập trung. Công tác khuyến nông được chú trọng, mỗi năm mở từ 5 - 7 lớp, mỗi lớp từ 35 - 75 lượt người tham gia về chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, phòng trừ sâu bệnh cho vật nuôi, cây trồng,... Hệ số quay vòng đất nâng lên từ 2,1 lần lên 2,7 lần hiện nay, năng suất lúa bình quân từ 105 tạ/ha lên 126tạ/ha/năm. Cả xã có 2 trang trại quy mô từ 2.000 - 5.000 con gà vịt, 9 trang trại lợn, quy mô 100 - 150 con/lứa,... số hộ làm vụ đông có thu nhập ổn định từ 50 - 150 triệu đồng/vụ là 365 hộ.

Phát triển tiểu thu công nghiệp, dịch vụ, ngành nghề cho nông dân được các cấp chính quyền quan tâm chỉ đạo. Đã tổ chức, củng cố quản lý 2 bến bãi, nhằm đáp ứng nhu cầu chuyên chở vật liệu cho toàn khu vực. Trên địa bàn xã có 6 cơ sở sản xuất, 4 doanh nghiệp, 5 HTX dịch vụ và Quỹ tín dụng, 205 hộ kinh doanh làm dịch vụ, thu hút 950 lao động với thu nhập bình quân từ 2,5 - 3 triệu đồng/tháng. Thu nhập bình quân đầu người hiện nay là 26,1 triệu đồng/người/năm; tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 2,94%.

Xây dựng kết cấu, từng bước hiện đại hóa hạ tầng nông thôn phục vụ nhu cầu sản xuất và đời sống ngày càng cao của nhân dân được xã đặc biệt coi trọng. Đã xây dựng được trục đường liên xã đạt chuẩn dài 9,5 km, đường thôn 12 km, đường vào ngõ xóm 14 km, đường ra đồng và nội đồng trục chính được bê tông hóa, cứng hóa là 14,8/15,5 km đạt 95% theo đúng quy hoạch của Bộ Giao thông vận tải. Số kênh mương được kiên cố hóa do địa phương quản lý đạt 87,8%. Cải tạo, nâng cấp toàn diện hệ thống điện sinh hoạt và sản xuất, bảo đảm yêu cầu kỹ thuật của ngành điện, 100% số hộ thường xuyên dùng điện của ngành và đảm bảo an toàn tuyệt đối. Năm 2014, cả 3/3 trường đã xây dựng và hoàn thiện toàn bộ cơ sở vật chất và đạt chuẩn theo quy định của ngành. Trường Tiểu học đạt chuẩn mức độ 1 năm 2006, đang phấn đấu chuẩn mức độ 2 vào năm 2015. Trường THCS và Trường Mầm non đã và đang hoàn thiện hồ sơ trình cấp có thẩm quyền công nhận đạt chuẩn quốc gia mức độ 1 (2014 - 2015). Xã đã hoàn thành toàn bộ cơ sở vật chất văn hóa theo quy định, gồm nhà văn hóa trung tâm, khuôn viên và sân vận động. Các thôn đều có nhà văn hóa, sân vận động đạt chuẩn theo Thông tư 06/2011 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; 3/3 thôn được công nhận và giữ vững danh hiệu làng văn hóa nhiểu năm. Các chợ nông thôn của xã được quy hoạch và xây dựng đạt chât lượng hạng 3 theo tiêu chuẩn của UBND tỉnh Hải Dương. Điểm bưu điện văn hóa của xã cung cấp được 02 gói dịch vụ Bưu chính và Viễn thông, có mạng internet tới các thôn; đạt chuẩn theo Quyết định 463 của Bộ Thông tin và Truyền thông về xây dựng nông thôn mới. Nhà ở dân cư đạt chuẩn là 1.327/1.397 (đạt 95%), có đủ các công trình phụ trợ, kiến trúc phù hợp với phong tục tập quán của địa phương. Trạm Y tế xã đạt chuẩn quốc gia năm 2010, có đội ngũ y, bác sỹ được đào tạo cơ bản về chuyên môn, nghiệp vụ. Số người dân tham gia BHYT đạt 76,2%. Xã có trạm cung cấp nước sạch, số hộ sử dụng nước hợp vệ sinh là 97,5% (riêng sử dụng nước sạch đạt 70%). Nhà máy nước sạch hoạt động có hiệu quả và mở rộng địa bàn sang các xã lân cận như Thất Hùng và Thái Sơn.

Phong trào xây dựng gia đình văn hóa được Đảng ủy, chính quyền quan tâm chỉ đạo và coi đó là bước đi đầu tiên, là nhiệm vụ trọng tâm của phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư". Đến nay, có 98% số hộ đạt danh hiệu gia đình văn hóa; 100% số làng đạt danh hiệu làng văn hóa; 100% cơ quan đạt cơ quan văn hóa. Chương trình phổ cập giáo dục THCS thực hiện đạt chuẩn quốc gia. Số học sinh tốt nghiệp THCS hàng năm đạt 98% - 100%, học sinh tốt nghiệp THCS tiếp tục học THPT, bổ túc, học nghề đạt 95% (thanh niên độ tuổi 15 - 18 có bằng tốt nghiệp THCS đạt 96%). Tỷ lệ lao động trong độ tuổi qua bồi dưỡng, đào tạo đạt 46%. Xã xây dựng được HTX dịch vụ vệ sinh môi trường thu gom và xử lý rác thải tập trung, đảm bảo giảm việc ô nhiễm môi trường. Tỷ lệ gia đình có đủ 3 công trình vệ sinh đạt chuẩn khu vực nông thôn là 95%, có 97,5% số hộ sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh.

Hệ thống chính trị xã được thường xuyên củng cố, kiện toàn, ngày càng vững mạnh. Đảng bộ xã 4 năm liền đạt danh hiệu trong sạch vững mạnh, năm 2014 được Tỉnh ủy Hải Dương tặng Cờ thi đua, 100% các tổ chức đoàn thể chính trị xã hội liên tục đạt vững mạnh và công nhận danh hiệu tiên tiến trở lên. An ninh, trật tự xã hội, kỷ cương được giữ vững. Xã Bạch Đằng không có hoạt động chống phá, không có khiếu kiện đông người, trật tự xã hội được bảo đảm, 3/3 thôn được công nhận là làng an toàn về an ninh trật tự, Ban Công an, Ban Quân sự xã liên tục đạt danh hiệu Quyết thắng.

Sau 3 năm thực hiện, đến năm 2013, xã Bạch Đằng đã đạt 16 tiêu chí. Đặc biệt năm 2014 thêm 3 tiêu chí khó nhất là Thủy lợi, Cơ sở vật chất văn hóa, Cơ sở vật chất trường học đã được hoàn thành, được UBND huyện kiểm tra, UBND tỉnh thẩm định, xét và công nhận xã Bạch Đằng đã hoàn thành 19/19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới.

Từ thực tiễn xây dựng nông thôn mới ở xã Bạch Đằng, có thể rút ra một số kinh nghiệm bước đầu như:

- Xây dựng nông thôn mới là một quá trình chuyển biến toàn diện nông thôn, từ đời sống đến sản xuất, văn hóa, xã hội. Vì vậy, cần làm tốt công tác tuyên truyền để người dân nâng cao nhận thức, tự nguyện tham gia, đóng vai trò chủ thể trong mọi hoạt động xây dựng nông thôn mới.

- Phát huy vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy, vai trò tổ chức, quản lý của chính quyền kết hợp với sự vào cuộc của các tổ chức chính trị, chính trị - xã hội trong việc tuyên truyền, vận động, thuyết phục hội viên tham gia đóng góp tiền của, công sức, hiến đất,… phục vụ mục tiêu xây dựng nông thôn mới.

- Quan tâm xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, chú trọng công tác xây dựng Đảng, củng cố chính quyền. Phát huy sự tham gia tích cực của người dân trong xây dựng Đảng, chính quyền bằng việc triển khai và thực hện toàn diện Quy chế Dân chủ ở cơ sở. Công khai, minh bạch với sự tham gia thực hiện, kiểm tra, giám sát của người dân, nhất là trong xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng giao thông, thủy lợi,…

- Xác định phát triển kinh tế, nâng cao đời sống người dân là mục tiêu xuyên suốt cũng như là động lực thúc đẩy quá trình xây dựng nông thôn mới. Vì vậy, cần đặc biệt quan tâm phát triển nông nghiệp, tạo điều kiện thúc đẩy phát triển tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ, mở mang ngành nghề, phát huy tiềm năng, thế mạnh của địa phương.

- Bên cạnh sự hỗ trợ của Trung ương, của tỉnh, của huyện, cần huy động sự đóng góp, tham gia của doanh nghiệp, của người dân vào quá trình xây dựng nông thôn mới.

Tự hào với thành tích đạt được, cán bộ, đảng viên và nhân dân xã Bạch Đằng quyết tâm nỗ lực hơn nữa, phát huy truyền thống quê hương, nguyện đoàn kết, thống nhất tiếp tục xây dựng xã ngày càng văn minh, giàu đẹp, xứng đáng là xã nông thôn mới toàn diện, bền vững./.