Hà Nội khôi phục và bảo tồn làng nghề truyền thống để phát triển công nghiệp văn hóa

Thành phố Hà Nội có khoảng 1.350 làng nghề và làng có nghề, trong đó 337 làng nghề truyền thống được công nhận. Hệ thống làng nghề truyền thống không chỉ phản ánh chiều sâu lịch sử - văn hóa của Thủ đô, mà còn là nguồn lực quan trọng, có ý nghĩa nền tảng thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa. Tuy nhiên, dưới tác động của quá trình đô thị hóa, cơ chế thị trường và những hạn chế trong công tác bảo tồn, nhiều làng nghề truyền thống đã và đang đứng trước nguy cơ bị mai một, thậm chí mất hẳn các giá trị văn hóa đặc trưng. 

Hà Nội đối diện thách thức suy giảm, mai một làng nghề truyền thống

Thành phố Hà Nội - Thủ đô nghìn năm văn hiến là kho tàng di sản văn hóa phong phú, đa dạng, giàu giá trị, trong đó, các làng nghề truyền thống giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Với khoảng 1.350 làng nghề và làng có nghề, Thành phố Hà Nội cũng là nơi tập trung số lượng làng nghề và nghệ nhân nhiều nhất cả nước. Tính đến đầu năm 2025, có 337 làng nghề, làng nghề truyền thống được Ủy ban nhân dân  Thành phố Hà Nội công nhận, hội tụ 47 trong tổng số 52 nghề truyền thống của cả nước, thuộc địa bàn 24/30 quận, huyện, thị xã, gồm 268 làng được công nhận danh hiệu Làng nghề, 59 làng được công nhận danh hiệu Làng nghề truyền thống thuộc 6 nhóm nghề⁽¹⁾.

Các làng nghề truyền thống của Hà Nội có lịch sử lâu đời, hàm chứa giá trị sáng tạo cao, thể hiện qua hệ thống sản phẩm thủ công đa dạng, độc đáo, tinh xảo, giàu bản sắc văn hóa, tiêu biểu như: đúc đồng Ngũ Xã, kim hoàn Định Công, mây tre đan Phú Vinh, chuồn chuồn tre Thạch Xá, nón Chuông, sơn mài Hạ Thái, quạt Chàng Sơn, rối nước Đào Thục, hoa Tây Tựu, thêu Quất Động, tò he Xuân La, khảm trai Chuôn Ngọ… Nhiều sản phẩm làng nghề được xây dựng và công nhận thương hiệu, từng bước khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế. Sản phẩm của các làng nghề truyền thống Hà Nội là sự kết hợp giữa giá trị văn hóa và trình độ kỹ thuật thủ công, phản ánh sự sáng tạo, khéo léo, sự kết tinh giá trị thẩm mỹ, bàn tay và khối óc tài hoa của các nghệ nhân, được truyền nối qua nhiều thế hệ. Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, các sản phẩm này còn phản ánh sinh động lối sống, phong tục, tập quán, thẩm mỹ và khát vọng của người Thăng Long - Hà Nội, trở thành di sản văn hóa dân tộc. Những giá trị đó được lưu giữ không chỉ trong sản phẩm, mà còn trong ký ức văn hóa dân gian, qua ca dao, thơ ca:

“The La, lĩnh Bưởi, chồi Phùng/Lụa vân Vạn Phúc, nhiễu vùng Mỗ Bôn” ca ngợi những sản phẩm thủ công truyền thống của Hà Nội.                    

Hay: “Gió đưa cành trúc la đà/ Tiếng chuông Trấn Vũ, canh gà Thọ Xương/Mịt mù khói tỏa ngàn sương/Nhịp chày Yên Thái, mặt gương Tây Hồ” phản ánh vai trò đặc biệt của làng nghề trong đời sống văn hóa truyền thống của Thủ đô.

Trên cơ sở những sản phẩm văn hóa độc đáo đó, du lịch văn hóa làng nghề đã và đang trở thành một thế mạnh của Hà Nội, đồng thời là nền tảng thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa. Ở chiều ngược lại, sự phát triển công nghiệp văn hóa có ý nghĩa quan trọng, thúc đẩy phát triển du lịch văn hóa làng nghề truyền thống Hà Nội và công tác bảo tồn, phát huy bản sắc dân tộc, đưa văn hóa thực sự trở thành động lực quan trọng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô.

Mặc dù sở hữu nhiều tiềm năng và lợi thế, việc khai thác, phát huy giá trị các làng nghề truyền thống phục vụ phát triển công nghiệp văn hóa ở Hà Nội hiện nay vẫn chưa tương xứng. Vấn đề nổi bật và đáng lo ngại nhất là tình trạng suy giảm, mai một, thậm chí biến mất của các làng nghề truyền thống. Trong những thập niên qua, địa bàn Thành phố Hà Nội có hàng trăm làng nghề dừng hoạt động hoặc không còn duy trì được nghề truyền thống, nhiều giá trị văn hóa đặc trưng của làng nghề đứng trước nguy cơ biến mất hoàn toàn. Tiêu biểu là sự mai một của các làng nghề giấy dó truyền thống ở khu vực Cầu Giấy, vùng Bưởi; làng nghề giấy dó An Cốc - chốn Tổ nghề giấy dó Việt Nam; làng nghề giấy sắc Nghĩa Đô; làng nghề giấy dó Vân Canh; đúc đồng Ngũ Xã; sơn mài Đông Mỹ; nhạc cụ Đào Xá; lược Phùng Xá; dệt the La Khê…

Dưới tác động mạnh mẽ của quá trình đô thị hóa, sức ép cạnh tranh của thị trường, những hạn chế về quy mô sản xuất, công nghệ, môi trường và nguồn nhân lực kế cận, tốc độ suy giảm các làng nghề truyền thống diễn ra ngày càng nhanh. Đến năm 2025, Hà Nội chỉ còn khoảng 800 làng nghề và làng có nghề. Thành phố tiếp tục rà soát, đưa ra khỏi “Danh sách công nhận danh hiệu làng nghề, làng nghề truyền thống” 29 làng nghề đã mai một⁽²⁾. Ngay cả các làng nghề truyền thống đang hoạt động cũng phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì nghề, bảo tồn các giá trị văn hóa cốt lõi. Điều này ảnh hưởng rất lớn đến khả năng khai thác giá trị văn hóa làng nghề, phục vụ phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô.

Trong bối cảnh đó, vấn đề cấp thiết đặt ra đối với Thành phố Hà Nội là cần có chiến lược, giải pháp hiệu quả, đồng bộ để khôi phục, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa làng nghề truyền thống, tạo ra những sản phẩm văn hóa đặc sắc, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô trong giai đoạn hiện nay.

Triển khai đồng bộ công tác khôi phục và bảo tồn làng nghề truyền thống

Đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới, Đảng Cộng sản Việt Nam nhất quán quan điểm xác định phát triển văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển, đồng thời là nguồn lực nội sinh và hệ điều tiết quan trọng của quá trình phát triển bền vững. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh việc triển khai các giải pháp mang tính đột phá nhằm chuyển hóa sức mạnh mềm văn hóa thành năng lực cạnh tranh quốc gia, đưa công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, có khả năng cạnh tranh trong khu vực và trên trường quốc tế.

Quán triệt, vận dụng đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước vào điều kiện thực tiễn của Thủ đô, trong thời gian qua, Đảng bộ, chính quyền Thành phố Hà Nội ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng nhằm khôi phục, bảo tồn và phát huy các làng nghề truyền thống, xem đây là động lực quan trọng phát triển kinh tế - xã hội và công nghiệp văn hóa của Thủ đô. Tiêu biểu là triển khai đồng bộ các đề án, quy hoạch, nghị quyết và kế hoạch, như: Đề án Bảo tồn và phát triển nghề, làng nghề Hà Nội, giai đoạn từ năm 2010 đến 2020, ban hành theo Quyết định số 554/QĐ-UBND, ngày 27-1-2010, của Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội; Quy hoạch tổng thể, phát triển nghề, làng nghề Thành phố Hà Nội đến năm 2020, định hướng đến năm 2030, ban hành theo Quyết định số 14/QĐ-UBND, ngày 2-1-2013 của Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội; Nghị quyết số 06-NQ/TU, ngày 26-6-2016, của Thành ủy Hà Nội, về Phát triển du lịch Thủ đô Hà Nội, giai đoạn 2016 - 2020 và những năm tiếp theo; Kế hoạch số 112/KH-UBND, ngày 29-5-2017, của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, về Thực hiện Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Thủ đô Hà Nội đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030; Kế hoạch số 55/KH-UBND, ngày 18-2-2022, của Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội, về Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Thành phố Hà Nội đến năm 2025; Kế hoạch số 102/KH-UBND, ngày 1-4-2022, của Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội, về thực hiện các sáng kiến gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO đến năm 2025; Nghị quyết số 09-NQ/TU, ngày 22-2-2022, của Thành ủy Hà Nội, về phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô, giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Kế hoạch số 217/KH-UBND ngày 12/8/2022, của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, về phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô, giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Kế hoạch số 129/KH-UBND, ngày 25-4-2024, của Ủy ban nhân dân  Thành phố Hà Nội, thực hiện Nghị quyết số 09-NQ/TU, ngày 22-1-2022, của Thành ủy Hà Nội, về phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô, giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Quyết định số 282/QĐ-UBND, ngày 15-1-2024, của Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội, về phê duyệt “Đề án tổng thể phát triển làng nghề trên địa bàn Thành phố Hà Nội, giai đoạn 2025 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050”…

Thực tiễn cho thấy, Hà Nội là địa phương đầu tiên trên cả nước có nghị quyết chuyên đề về công nghiệp văn hóa. Điều này không chỉ thể hiện quyết tâm chính trị của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thủ đô tiên phong phát triển công nghiệp văn hóa, xem đây là một ưu tiên trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô trên cơ sở phát huy các lợi thế so sánh. Đây là những căn cứ chính trị quan trọng để chính quyền, nhân dân tập hợp nguồn lực, triển khai đồng bộ các giải pháp khôi phục, bảo tồn làng nghề truyền thống, tạo ra các sản phẩm văn hóa giá trị, giàu bản sắc, đóng góp thiết thực vào sự phát triển công nghiệp văn hóa; qua đó thực hiện mục tiêu kép vừa gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa, vừa đưa công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp ngày càng nhiều vào sự phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô.

Nhờ quán triệt và triển khai nhất quán các chủ trương đúng đắn, cùng với những giải pháp đồng bộ, quyết liệt, Thành phố Hà Nội đạt được nhiều kết quả quan trọng trong khôi phục và bảo tồn các làng nghề truyền thống, tạo nền tảng vững chắc thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa. Thành phố chủ động huy động và đầu tư nhiều nguồn lực để triển khai các đề án khôi phục và bảo tồn 10 làng nghề bị thất truyền, gồm tết thao Triều Khúc; sơn mài Ðông Mỹ; giấy dó Vân Canh; tranh sơn mài Kim Hoàng; dệt the La Khê; gốm Phú Sơn; đúc đồng Ngũ Xã; giấy dó Bưởi; dâu tằm tơ Thụy An, Ðẹp Thôn. Hiện nay, Thành phố tiếp tục triển khai các đề án khôi phục, bảo tồn 11 làng nghề, gồm: nón lá Ðại Áng; nhạc cụ Ðào Xá; dệt the, lụa Cổ Ðô; tre trúc Xuân Thủy; giấy sắc Nghĩa Ðô; gốm Tô Hiệu; dâu tằm tơ Tráng Việt, Ðông Cao; thêu ren Hạ Mỗ; dệt chồi, lượt Phùng Xá; nghề ren Bình Ðà... Các đề án này không chỉ hướng tới việc khôi phục kỹ thuật nghề truyền thống, mà còn chú trọng nâng cao giá trị sản phẩm, gắn bảo tồn di sản với nhu cầu của thị trường và xu hướng phát triển đương đại.

Từ những kết quả đạt được, Hà Nội tiếp tục xem thủ công mỹ nghệ là một trong những thành tố quan trọng cấu thành bản sắc văn hóa Thủ đô, đồng thời là nền tảng cho sự đổi mới, phát triển các ngành thiết kế sáng tạo và du lịch văn hóa. Hiện nay, Thành phố đang triển khai 17 dự án phát triển làng nghề gắn với du lịch, phát triển du lịch văn hóa làng nghề, tập trung vào bảo tồn nghề thủ công truyền thống, phát huy giá trị di sản văn hóa và xây dựng các sản phẩm du lịch đặc trưng, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô.

Công tác khôi phục và bảo tồn làng nghề truyền thống được triển khai đồng bộ, gắn chặt với phát triển du lịch làng nghề. Sở Công Thương Thành phố Hà Nội tổ chức phòng trưng bày giới thiệu sản phẩm làng nghề Hà Nội; hỗ trợ nhiều cơ sở sản xuất thủ công mỹ nghệ trong việc tư vấn thiết kế mẫu sản phẩm với hàng trăm mẫu mới được tạo ra, trong đó có các mẫu sản phẩm phục vụ du lịch; tổ chức cuộc thi thiết kế mẫu sản phẩm thủ công mỹ nghệ Hà Nội, tạo ra trên 200 mẫu sản phẩm mới trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ mỗi năm. Sở Du lịch Thành phố Hà Nội cũng phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tập trung thực hiện chỉ đạo của Thành ủy và Ủy ban nhân dân Thành phố về Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP). Hà Nội hiện có 15 nhóm ngành hàng dịch vụ du lịch gắn với xây dựng nông thôn mới, trong đó, du lịch văn hóa làng nghề giữ vai trò quan trọng. Các doanh nghiệp lữ hành tích cực xây dựng các chương trình, tour giới thiệu, quảng bá sản phẩm thủ công mỹ nghệ, cũng như tiềm năng, thế mạnh của du lịch văn hóa làng nghề truyền thống Hà Nội, qua đó góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm, nâng cao thu nhập cho người dân và gìn giữ các giá trị văn hóa đặc sắc của Thủ đô.

Kết quả đạt được trong công tác khôi phục và bảo tồn làng nghề truyền thống thời gian qua đã tạo động lực quan trọng, thúc đẩy du lịch văn hóa làng nghề - một loại hình du lịch đặc thù, giàu bản sắc của Thủ đô Hà Nội. Du lịch văn hóa làng nghề ngày càng khẳng định vai trò là sản phẩm du lịch hấp dẫn, góp phần quan trọng vào thu hút lượng khách du lịch đến với Thủ đô. Theo số liệu của Sở Du lịch Thành phố Hà Nội, trong 8 tháng đầu năm 2024, Thành phố đón 18,95 triệu lượt khách, tăng 12,3% so với cùng kỳ năm 2023. Trong đó, khách du lịch quốc tế đạt 3,94 triệu lượt, tăng 42% so với cùng kỳ năm 2023; khách nội địa đạt 2 triệu lượt, tăng 11% so với cùng kỳ năm trước. Tổng thu từ khách du lịch ước đạt 9.530 tỷ đồng, tăng 19,7% so với năm 2023⁽³⁾. Những con số này cho thấy sự phục hồi mạnh mẽ của ngành du lịch, trong đó, du lịch văn hóa làng nghề đóng góp ngày càng rõ nét.

Thông qua các tour, tuyến du lịch văn hóa làng nghề, du khách trong nước và quốc tế có điều kiện tiếp cận, tìm hiểu những giá trị văn hóa lâu đời và sự tinh xảo, sáng tạo của những người thợ lành nghề qua từng sản phẩm thủ công đặc trưng. Du khách có cơ hội tham quan, tìm hiểu nghề, mua sắm đồ dùng, hàng lưu niệm, tìm hiểu lối sống tại các làng nghề thủ công truyền thống, được tận mắt chứng kiến, khám phá phong tục, tập quán, những tinh hoa về văn hóa của cộng đồng cư dân làng nghề. Qua đó, các giá trị văn hóa truyền thống được “sống hóa”, góp phần quảng bá hình ảnh con người, văn hóa Việt Nam nói chung và văn hóa Thăng Long - Hà Nội nói riêng.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác khôi phục và bảo tồn làng nghề truyền thống nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô còn đối mặt với nhiều khó khăn, hạn chế và chưa khai thác hết tiềm năng vốn có. Thực tiễn cho thấy, nhiều giá trị văn hóa làng nghề truyền thống đã và đang đứng trước nguy cơ mai một, công tác quy hoạch, phát triển tổng thể làng nghề phục vụ du lịch còn thiếu đồng bộ, tầm nhìn dài hạn; sản phẩm du lịch làng nghề chưa thật sự đa dạng, tính liên kết giữa các làng nghề, giữa làng nghề với các điểm đến du lịch khác còn hạn chế, thiếu tính hệ thống. Bên cạnh đó, nguồn lực phục vụ cho bảo tồn và phát triển làng nghề, nhất là nhân lực, còn chưa đáp ứng được yêu cầu; kết cấu hạ tầng tại các làng nghề, điển hình là hạ tầng công nghệ thông tin, giao thông xuống cấp, không đồng bộ. Vấn đề ô nhiễm môi trường tại một số làng nghề chưa được xử lý triệt để cũng đang trở thành rào cản lớn đối với phát triển du lịch văn hóa làng nghề theo hướng bền vững.

Tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về làng nghề để phát triển công nghiệp văn hóa

Để phát huy những kết quả đạt được, khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế sẵn có, đồng thời khắc phục những hạn chế, vấn đề đặt ra trong công tác khôi phục và bảo tồn làng nghề truyền thống, nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa trong thời gian tới, Thành phố Hà Nội cần tập trung triển khai đồng bộ các định hướng và giải pháp trọng tâm sau:

1. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, nhằm nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ, đảng viên các cấp, các ngành, nhất là người dân ở các làng nghề về tầm quan trọng của việc khôi phục và bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa làng nghề, phục vụ phát triển công nghiệp văn hóa, thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu, phát triển kinh tế bền vững, mang lại cuộc sống ấm no cho người dân. Phát huy vai trò của tổ chức cơ sở đảng, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ ở cơ sở trong việc quán triệt, vận dụng sáng tạo các chủ trương, chính sách của Thành phố vào điều kiện cụ thể của địa phương, từng làng nghề. Trên cơ sở đó, định hướng phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa làng nghề phù hợp với đặc trưng văn hóa, lịch sử và tiềm năng sẵn có, gắn bảo tồn giá trị truyền thống với đổi mới sáng tạo. Đồng thời, cần khơi dậy và phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo của những nghệ nhân, thợ thủ công và cộng đồng cư dân làng nghề; chú trọng bồi đắp tình yêu nghề, ý thức giữ gìn và truyền nối nghề qua các thế hệ. Đây là yếu tố có ý nghĩa quyết định trong việc bảo tồn bền vững các giá trị văn hóa làng nghề truyền thống của Thủ đô Hà Nội trong bối cảnh phát triển mới và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

2. Tiếp tục hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách gắn với quy hoạch tổng thể phát triển làng nghề, phục vụ du lịch văn hóa và công nghiệp văn hóa. Thành phố Hà Nội cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách theo hướng đồng bộ, thống nhất, lấy bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa làng nghề truyền thống làm trọng tâm, đồng thời gắn chặt với yêu cầu phát triển du lịch văn hóa và công nghiệp văn hóa. Trong đó, cần đặc biệt chú trọng công tác nghiên cứu tổng thể, xây dựng và triển khai quy hoạch phát triển làng nghề và sản phẩm văn hóa làng nghề trên địa bàn Thủ đô theo hướng dài hạn, bền vững, phù hợp với điều kiện phát triển đô thị và hội nhập quốc tế. Trên cơ sở quy hoạch, cần xây dựng được hệ thống cơ sở dữ liệu số về giá trị văn hóa làng nghề truyền thống trên địa bàn Thủ đô, bao gồm dữ liệu về lịch sử nghề, tri thức dân gian, quy trình kỹ thuật, nghệ nhân, sản phẩm tiêu biểu và không gian văn hóa làng nghề. Đây là nền tảng quan trọng phục vụ công tác quản lý, bảo tồn, nghiên cứu, quảng bá và phát triển các sản phẩm văn hóa, du lịch làng nghề trong bối cảnh chuyển đổi số. Bên cạnh đó, Thành phố cần ban hành và thực hiện hiệu quả các chính sách hợp lý, thu hút các doanh nghiệp, huy động tối đa nguồn lực đầu tư khôi phục và bảo tồn làng nghề, nhằm phát triển du lịch văn hóa làng nghề, góp phần thúc đẩy công nghiệp văn hóa. Triển khai đồng bộ, hiệu quả các chương trình, đề án khôi phục, bảo tồn, xây dựng sản phẩm văn hóa du lịch làng nghề, chương trình OCOP. Có chính sách hỗ trợ thiết thực đối với các làng nghề và đội ngũ nghệ nhân, nhằm tạo điều kiện để nghệ nhân yên tâm gắn bó với nghề, duy trì và sống được bằng nghề, đồng thời thực hiện tốt vai trò truyền dạy nghề cho các thế hệ kế cận. Đây là nhân tố then chốt bảo đảm tính bền vững trong khôi phục, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa làng nghề truyền thống Thủ đô.

3. Tiếp tục chú trọng đầu tư phát triển nguồn nhân lực phục vụ công tác khôi phục và bảo tồn làng nghề truyền thống, phát triển du lịch văn hóa làng nghề. Thành phố Hà Nội cần xác định phát triển nguồn nhân lực là khâu then chốt, có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả khôi phục, bảo tồn và phát huy giá trị các làng nghề truyền thống gắn với phát triển du lịch văn hóa và công nghiệp văn hóa. Theo đó, cần quan tâm đầu tư đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý nhà nước, cán bộ chuyên môn ở các cấp về bảo tồn di sản, quản lý làng nghề, phát triển sản phẩm văn hóa và du lịch làng nghề theo hướng chuyên nghiệp, bài bản, đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới. Cần triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm phát huy vai trò của đội ngũ nghệ nhân, thợ thủ công, những người tham gia trình diễn, sản xuất, giới thiệu sản phẩm làng nghề và hướng dẫn khách du lịch; những người tham gia xây dựng, triển khai các chương trình du lịch; đội ngũ lãnh đạo, quản lý, đội ngũ marketing, truyền thông. Việc nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng quản trị, truyền thông, quảng bá và kết nối thị trường cho đội ngũ này sẽ góp phần quan trọng trong việc gia tăng giá trị kinh tế, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm làng nghề, qua đó thúc đẩy phát triển du lịch văn hóa làng nghề và công nghiệp văn hóa Thủ đô theo hướng bền vững.

4. Tăng cường kết nối, tích hợp sản phẩm văn hóa làng nghề với sản phẩm du lịch; xây dựng thương hiệu sản phẩm du lịch văn hóa làng nghề Thủ đô. Thành phố Hà Nội cần đẩy mạnh việc kết nối, tích hợp các giá trị văn hóa làng nghề truyền thống vào hệ thống sản phẩm du lịch của Thủ đô theo hướng đồng bộ, có trọng tâm và chiều sâu. Trên cơ sở đó, chú trọng xây dựng thương hiệu sản phẩm du lịch văn hóa làng nghề mang bản sắc riêng của Hà Nội, gắn với các giá trị lịch sử, văn hóa và sáng tạo đặc trưng của từng làng nghề, từng địa phương, qua đó nâng cao sức hấp dẫn và khả năng cạnh tranh của du lịch văn hóa làng nghề trên thị trường trong nước và quốc tế.

Cùng với đó, cần tập trung xây dựng các tour du lịch trải nghiệm kết nối toàn vùng; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, quảng bá sản phẩm, xây dựng cơ sở dữ liệu trên không gian mạng, trong tổ chức hoạt động du lịch văn hóa làng nghề giúp du khách quốc tế và trong nước dễ dàng tiếp cận các sản phẩm du lịch văn hóa làng nghề, thuận lợi trong việc tra cứu thông tin, lựa chọn, khám phá và trải nghiệm.

Quyết tâm của cả hệ thống chính trị Thành phố, cùng với tinh thần chủ động, trách nhiệm và sáng tạo của cộng đồng cư dân làng nghề đã góp phần quan trọng trong việc khôi phục, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa làng nghề truyền thống, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa, mang lại những chuyển biến tích cực cả về kinh tế, văn hóa và xã hội. Mối quan hệ tương hỗ, tác động qua lại giữa bảo tồn làng nghề truyền thống, phát triển du lịch văn hóa và công nghiệp văn hóa không chỉ góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững của Thủ đô, mà còn có ý nghĩa quan trọng trong việc khẳng định vị thế, bản sắc và sức mạnh mềm văn hóa của Hà Nội trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc./.

----------------------------

(1) Quyết định số 282/QĐ-UBND, ngày 15-1-2024, về việc phê duyệt “Đề án tổng thể phát triển làng nghề trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2025 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050”, Cổng Thông tin điện tử Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, https://storage-vnportal.vnpt.vn/gov-hni/6249/VanBan/2025/1/15/QD-282-2025.pdf
(2) Vân Trang, “Bảo tồn, phát huy giá trị các làng nghề truyền thống”, Báo Nhân Dân (điện tử), ngày 12-8-2025, https://nhandan.vn/bao-ton-phat-huy-gia-tri-cac-lang-nghe-truyen-thong-post900376.html
(3) Đăng Nguyên, “Hà Nội đón gần 19 triệu lượt khách trong 8 tháng”, Cổng Thông tin điện tử Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, ngày 30-8-2024, https://bvhttdl.gov.vn/ha-noi-don-gan-19-trieu-luot-khach-du-lich-trong-8-thang-20240829170103412.htm