Cựu Tổng thống Nga V.Pu-tin và Tổng thống đương nhiệm Đ.Mét-vê-đép đã từng đưa ra lời cảnh báo, Nga sẽ đáp trả kế hoạch của Mỹ triển khai trận địa tên lửa đánh chặn ở Đông Âu bằng các giải pháp “phi đối xứng”. Tuy nhiên, cho đến nay, chưa ai biết đó là giải pháp gì. Vì thế, dư luận ở Nga và trên thế giới đã thực sự cảm thấy “sốc” khi đọc bài viết mang tựa đề “Liệu Thiên nga trắng có hạ cánh xuống Hòn đảo Tự do?” đăng trên tờ “Izvestia” của Nga, ngày 21-7-2008.

Không cần giải thích thì dư luận ở Nga và trên thế giới đều biết rõ "Thiên Nga trắng" là tên gọi máy bay ném bom chiến lược TU-160 của Không quân Nga, còn "Hòn đảo Tự do" là Cu-ba. Dù cho cuối tiêu đề bài viết có đặt dấu chấm hỏi thể hiện sự nghi vấn, nhưng sau khi xem xong bài báo, trong đó trích lời của một quan chức quân sự cấp cao “tình cờ” tiết lộ với phóng viên tờ “Izvestia” rằng, trong khi người Mỹ đang triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa ở Ba Lan và Cộng hoà Séc thì các máy bay chiến lược tầm xa của Nga đã kịp hạ cánh xuống Cu-ba, người đọc đều nghĩ đến khả năng Nga sẽ bố trí máy bay ném bom tầm xa mang vũ khí hạt nhân tại một căn cứ không quân ở ngoại ô La Ha-ba-na, thủ đô Cu-ba, nhằm đáp trả hành động của Mỹ bố trí trận địa phòng thủ tên lửa thứ ba ở Ba Lan và Cộng hòa Séc, ngay sát biên giới Nga.

Ngay lập tức, bài báo lọt vào “tầm ngắm” của các phương tiện thông tin đại chúng và giới quân sự Mỹ. Một “làn sóng” các bài bình luận, phân tích sự kiện này được đăng tải trên hầu hết các phương tiện thông tin đại chúng khắp thế giới, tuy nhiên, không ai có thể nhận định được một cách chính xác thực sự điều gì đang diễn ra đằng sau các bản tin và bài bình luận về khả năng nước Nga mở rộng ảnh hưởng quân sự ở Cu-ba.

Tờ “The Washington Post” của Mỹ nhận xét rằng, Bộ Quốc phòng Nga chưa khẳng định và cũng không phủ nhận nội dung thông tin đăng tải trên báo “Izvestia”, nhưng tờ báo này cũng bày tỏ, báo “Izvestia” từ lâu là diễn đàn thường “tiết lộ” những thông tin chiến lược quan trọng lọt ra từ giới lãnh đạo cao cấp ở Nga. Các chuyên gia phân tích chính trị nhắc lại tuyên bố của cựu Tổng thống Nga V. Pu-tin đưa ra trong năm 2007 rằng, Nga dự kiến bố trí tên lửa hạt nhân ở Ka-lê-nin-grat (Kaleningrad) để đáp trả kế hoạch của Mỹ triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa ở Đông Âu, và tuyên bố ngày 9-7-2008 của Bộ Ngoại giao Nga sẽ đáp trả hành động của Mỹ bố trí hệ thống phòng thủ tên lửa ở Ba Lan và Cộng hoà Séc không chỉ bằng biện pháp ngoại giao mà cả biện pháp kỹ thuật quân sự.

Bộ Ngoại giao Mỹ không đưa ra các giả thiết hoặc kết luận về nội dung bài báo nói trên, còn Văn phòng báo chí của Bộ Ngoại giao Mỹ chỉ đưa ra nhận xét rằng, Bộ Ngoại giao “lưu ý” đến bài báo này nhưng không đưa ra bất kỳ lời bình luận nào về nội dung thông tin chứa trong đó, bởi chính phủ Nga chưa chính thức khẳng định. Trong khi đó, ngày 22-7-2008, tướng Nốc-tơn Xvác-tơ (Norton Schawartz) - người sắp nhậm chức Tham mưu trưởng không quân Mỹ, khi phát biểu trước Ủy ban Quân lực Thượng viện Mỹ tuyên bố: “Nếu Nga có ý định triển khai máy bay ném bom ở Cu-ba, hoặc sử dụng các sân bay ở Cu-ba để tiếp dầu, thì họ sẽ vượt qua “giới hạn đỏ”.

Trước tình hình đó, các nhà báo quay sang săn lùng tin tức từ Chính phủ Cu-ba. Nhưng ông Ra-un Ca-xtrô, người vừa giữ chức Chủ tịch Cu-ba vào tháng 2-2008, cũng lại làm họ thất vọng vì không đưa ra bất kỳ lời bình luận nào. Tuy nhiên, cựu Chủ tịch Phi-đen Ca-xtrô đã đích thân bày tỏ quan điểm. Trong một bài viết đăng tải trên trang thông tin điện tử Cu-badebate.cu, ngày 23-7-2008, Phi-đen Ca-xtrô nhận xét rằng, việc Chủ tịch Ra-un Ca-xtrô không có ý kiến gì là hành động hoàn toàn đúng đắn, bởi Cu-ba không có trách nhiệm giải thích với Mỹ hoặc đề nghị Mỹ cho phép không quân Nga hạ cánh xuống lãnh thổ Cu-ba. Như vậy, tất cả những sự kiện liên quan đến chuyện máy bay ném bom chiến lược của Nga trở lại Cu-ba dường như chỉ là những sự kiện mang tính chất báo chí.

Trên thực tế, từ lâu nay, các tướng lĩnh của Nga đã từng nghĩ đến khả năng bố trí máy bay ném bom chiến lược gần sát bờ biển nước Mỹ. Gần đây, câu chuyện này đã trở thành chủ đề chiếm khá nhiều thời lượng hoặc trang viết trên các phương tiện thông tin đại chúng của Nga. Trong hai tuần qua, gần như tất cả các đài phát thanh và truyền hình ở Nga đều đưa tin bình luận về khả năng này. Thậm chí, trên mạng Internet có đưa tin cựu Tổng tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang Nga, Đại tướng Mi-khai-in Cô-let-nhi-cốp, đã từng đề nghị cựu Tổng thống Nga Bô-rít En-xin bố trí hai trung đoàn tên lửa phòng không ở Cu-ba nhằm đáp trả hành động của NATO không ngừng mở rộng sang phía Đông. Tư lệnh Không quân tầm xa của Nga trong những năm 1997-2002, trung tướng Mi-khai-in Ô-pa-rin, cũng thông báo, cách đây 10 năm, các tướng lĩnh ở Nga đã từng xem xét khả năng đưa máy bay ném bom chiến lược của Nga hạ cánh ở Cu-ba. Trong dư luận xã hội Nga, đặc biệt là trong giới quân sự, từ lâu đã có ý kiến phản đối việc Nga không có phản ứng gì trước kế hoạch ẩn chứa ý đồ của khối Bắc Đại Tây Dương. Các tướng lĩnh Nga không hài lòng với những cảnh báo và những tuyên bố ngoại giao phát đi từ Điện Cơ-rem-li. Họ cho rằng, cần phải có các hành động đáp trả "phi đối xứng" và thích hợp, ngay lập tức, không chậm trễ.

Ngày 24-7-2008, cũng lại báo “Izvestia” đưa tin rằng, theo những tin tức tin cậy có được từ các nguồn tin thuộc Bộ Quốc phòng Nga, các kíp lái máy bay ném bom chiến lược của Nga đã bay trên các máy bay vận tải quân sự đến Cu-ba thị sát địa hình và tìm hiểu hạ tầng của những sân bay mới tại đây. Ngoài ra, cũng theo tin chính thức từ Bộ Quốc phòng Nga tiết lộ với báo “Izvestia”, thì máy bay ném bom chiến lược TU-160 và TU-95MC (NATO gọi là “Con Gấu”) có thể cất cánh và hạ cánh vào bất kỳ thời điểm nào xuống các sân bay căn cứ ở Mỹ La-tinh và châu Phi, không chỉ ở Cu-ba mà cả ở Vê-nê-xu-ê-la và An-giê-ri. Tổng thống Vê-nê-xu-ê-la, ông Hu-gô Cha-vet, trong chuyến thăm Nga gần đây cũng tuyên bố rằng, sẽ rất hân hạnh đón tiếp máy bay quân sự của Nga hạ cánh xuống đất nước ông.

Trong tương lai, các sân bay ở Cu-ba sẽ được Nga sử dụng dụng làm “sân bay tiếp sức” cho các máy bay ném bom chiến lược sau chuyến bay dài ngày trên Đại Tây Dương. Các máy bay của Nga sẽ hạ cánh xuống Cu-ba để tiếp dầu hoặc bảo dưỡng kỹ thuật. Theo tuyên bố của tướng Đê-nây-kin, cựu Tổng tham mưu trưởng không quân Nga, hiện nay các máy bay ném bom tầm xa TU-160 và TU-95MC đã có thể bay tới Mỹ sau hai lần tiếp dầu trên không. Nhờ có các “sân bay tiếp sức” ở Mỹ La-tinh, thời gian bay tuần tra của máy bay ném bom chiến lược Nga ở phía Tây bán cầu sẽ gần như không có giới hạn. Một chi tiết được đặc biệt lưu ý là, máy bay ném bom chiến lược TU-160 và TU-95MC của Nga mang tên lửa hành trình tầm xa X-55, X-55CM và X-555 mang đầu đạn hạt nhân. Nếu những máy báy này hạ cánh xuống Cu-ba, ngay sát bờ biển Mỹ, rất có thể sẽ làm cho quan hệ Mỹ - Nga trở nên xung đột nghiêm trọng.
 
Tuy nhiên, giới phân tích quân sự cho rằng việc thường xuyên triển khai máy bay ném bom TU-160 hoặc TU-195 ở Cu-ba, đối với Nga, không có ý nghĩa quan trọng lắm. Vì thế, các căn cứ không quân trên “Hòn đảo Tự do” chỉ được Nga sử dụng để tiếp dầu cho các máy báy của họ làm nhiệm vụ tuần tra trên Đại Tây Dương. Một trong các phương án đã được xem xét là Nga sẽ bố trí ở Cu-ba các máy bay IL-78 chuyên làm nhiệm vụ tiếp dầu cho máy bay ném bom TU-160 và TU-195. Như vậy, các máy bay ném bom tầm xa của Nga sau 10 giờ bay với hai lần tiếp dầu trên không có thể tuần tra không phận tại các vùng phía Tây tới bờ biển nước Mỹ và do đó, việc xây dựng các “sân bay tiếp sức” ở Mỹ La-tinh và châu Phi sẽ làm thay đổi căn bản vị thế chiến lược của không quân Nga.

Một số chuyên gia phân tích cho rằng, những thông tin trên đây có thể là một “đòn tiến công thông tin” của Bộ Quốc phòng Nga nhằm vào Mỹ và các đồng minh của Mỹ trong khối NATO để răn đe kế hoạch triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa ở Đông Âu. Đòn “tiến công thông tin” tương tự cũng đã từng được cựu Tổng tham mưu trưởng Các lực lượng vũ trang Nga, tướng Y-u-ri Ba-lu-ép-xki, thực hiện tháng 12-2007. Hồi đó, ông tuyên bố rằng, nếu tên lửa đánh chặn của Mỹ được phóng lên từ lãnh thổ Ba Lan để đánh chặn tên lửa đường đạn của I-ran thì hệ thống tự động hoá chỉ huy thuộc hệ thống phòng thủ tên lửa của Nga sẽ báo động và phát lệnh điều khiển tên lửa đường đạn của Nga tiến công hạt nhân nhằm vào Ba Lan. Đòn “tiến công thông tin” có tính “cân não” này có hiệu lực đến đâu khó có thể đo đếm được, chỉ biết rằng, ngày 8-7-2008, Mỹ đã ký với Cộng hoà Séc Hiệp ước bố trí trạm ra-đa của Mỹ trên lãnh thổ nước này. Còn cuộc đàm phán giữa Mỹ và Ba Lan hiện vẫn đang gặp khó khăn vì Mỹ vẫn chưa đáp ứng các yêu cầu về an ninh mà Ba Lan đưa ra. Người ta phỏng đoán rằng, rất có thể, sự do dự này của Ba Lan chịu ảnh hưởng nhất định từ “đòn tiến công thông tin” của tướng Ba-lu-ép-xki.

Trong suốt những năm qua, Nga đã không ít lần đưa ra cảnh báo và đe dọa đại loại như "sẽ tiến công phủ đầu vào các căn cứ của bọn khủng bố trên lãnh thổ các nước láng giềng Nga", "điều chỉnh tên lửa chiến lược và chiến dịch - chiến thuật nhằm vào các căn cứ phòng thủ tên lửa của Mỹ ở Đông Âu", thậm chí, "Nga sẵn sàng rút khỏi Hiệp ước tên lửa tầm trung và tầm ngắn", nhưng đó mới chỉ là trên lời nói. Theo ý kiến của một số chuyên gia phân tích chính trị và quân sự Nga, để đáp trả một cách có hiệu quả, nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia, nước Nga cần soạn thảo Chiến lược an ninh quốc gia và Học thuyết quân sự mới, trong đó xác định rõ đối phương của nước Nga ngày nay là ai; nước Nga đang đứng trước những nguy cơ an ninh nào; và để đối phó, cần sử dụng phương tiện và phương thức gì. Chỉ khi nào nước Nga đưa ra được một chương trình hành động có luận chứng sâu sắc, trong đó có các biện pháp đáp trả sự mở rộng NATO về phía Đông và việc Mỹ bố trí tên lửa phòng thủ ở châu Âu, đủ sức thuyết phục không chỉ đối với dư luận Nga mà cả dư luận quốc tế thì khi đó người ta mới đoán biết được, "Thiên nga trắng" của Nga sẽ bay về đâu, hạ cánh ở những nơi nào, và, liệu trong đó có “Hòn đảo Tự do” hay không?./.