Tỉnh Ninh Bình đẩy mạnh chuyển đổi số phục vụ chính quyền địa phương hai cấp và người dân tốt hơn

Tập trung công tác tham mưu nâng cấp hạ tầng, bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số

Dưới sự chỉ đạo sát sao của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh, Sở Khoa học và Công nghệ Ninh Bình đã chủ động, tích cực tham mưu và chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành, địa phương triển khai đồng bộ nhiều hoạt động nhằm thực hiện hiệu quả công tác chuyển đổi số, đặc biệt trong bối cảnh sắp xếp lại các đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Ngay từ đầu, Sở Khoa học và Công nghệ đã tham mưu UBND tỉnh tổ chức Hội nghị quán triệt triển khai, đồng thời ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn tăng cường công tác quản lý văn thư, lưu trữ. Bên cạnh đó, Sở đã triển khai rà soát, cập nhật, tổ chức lại các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu phục vụ sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình mới. Công tác hướng dẫn quản lý, xác định, khoanh vùng và bàn giao cơ sở dữ liệu điện tử, hệ thống thông tin cũng được triển khai chặt chẽ.

Thực hiện chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh, các sở, ngành, địa phương trong toàn tỉnh đã khẩn trương khảo sát, đánh giá hiện trạng các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu đang quản lý. Trên cơ sở đó, từng đơn vị xây dựng phương án chi tiết để cập nhật, tổ chức lại dữ liệu, bảo đảm tuân thủ các nguyên tắc như: tính liên tục, kế thừa, tối ưu hóa chi phí, bảo đảm dữ liệu thống nhất, an toàn, lấy người dùng làm trung tâm và phù hợp với mô hình chính quyền 2 cấp.

Sở Khoa học và Công nghệ đã chủ trì điều chỉnh, cấu hình lại các hệ thống thông tin dùng chung của tỉnh, gồm các hệ thống cốt lõi như: hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, hệ thống quản lý văn bản và điều hành (VNPT-iOffice), hệ thống thư điện tử công vụ, nền tảng kết nối, liên thông và chia sẻ dữ liệu của tỉnh (LGSP)… Tỉnh xác định mục tiêu xuyên suốt là bảo đảm cho các hệ thống này hoạt động an toàn, thông suốt, hiệu quả ngay khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp mới chính thức đi vào vận hành.

Cùng với đó, UBND tỉnh và Sở Khoa học và Công nghệ đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn các sở, ngành, địa phương rà soát, cập nhật, tổ chức lại hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu phục vụ công tác sắp xếp đơn vị hành chính; tập trung vào việc quản lý, khoanh vùng, xác định và bàn giao dữ liệu điện tử, bảo đảm tính thống nhất, toàn vẹn và cập nhật kịp thời.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, công tác chuyển đổi số gắn với sắp xếp đơn vị hành chính tại Ninh Bình cũng gặp không ít khó khăn, thách thức. Thứ nhất, tính không đồng nhất của dữ liệu từ các đơn vị hành chính cũ thường dẫn đến sự khác biệt về cấu trúc, định dạng, mức độ chuẩn hóa, gây khó khăn cho việc hợp nhất và quản lý thống nhất. Thứ hai, việc bảo đảm tính toàn vẹn, chính xác và bảo mật trong quá trình di chuyển, tích hợp khối lượng lớn dữ liệu đòi hỏi quy trình chặt chẽ, công cụ kỹ thuật hiện đại và nguồn nhân lực có chuyên môn. Thứ ba, áp lực về thời gian rất lớn, khi việc sắp xếp hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu phải hoàn thành song song với tiến độ tổ chức lại các đơn vị hành chính. Thứ tư, nguồn lực cho triển khai vẫn còn hạn chế, trong đó đội ngũ cán bộ công nghệ thông tin ở nhiều địa phương, nhất là cấp cơ sở, còn mỏng, yếu, chưa đáp ứng được yêu cầu cả về số lượng và chất lượng; kinh phí thực hiện cũng gặp nhiều khó khăn.

Trước thực trạng đó, tỉnh Ninh Bình đã xác định rõ một số nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm. Trước hết, tập trung đầu tư, nâng cấp, hoàn thiện hạ tầng số đồng bộ, hiện đại và bảo đảm an toàn thông tin mạng. Trung tâm Dữ liệu tỉnh được đầu tư nâng cấp theo hướng hiện đại, tăng năng lực xử lý và lưu trữ, bảo đảm vận hành hiệu quả các hệ thống thông tin dùng chung và cơ sở dữ liệu trọng yếu. Tỉnh cũng chú trọng duy trì, nâng cấp hạ tầng mạng truyền số liệu chuyên dùng, hệ thống internet tốc độ cao đến tất cả các đơn vị hành chính, đặc biệt là các xã mới sau sáp nhập.

Bên cạnh hạ tầng, tỉnh tập trung phát triển và hoàn thiện các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu trọng yếu phục vụ người dân và doanh nghiệp. Trong đó, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính được nâng cấp nhằm bảo đảm khả năng kết nối, liên thông và chia sẻ dữ liệu thông suốt giữa các cấp, các ngành. Dữ liệu hồ sơ, thủ tục hành chính được hợp nhất, đồng bộ để bảo đảm hệ thống hoạt động ổn định, hiệu quả và phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân, doanh nghiệp trong mô hình chính quyền mới.

Một trong những nội dung được tỉnh đặc biệt chú trọng là bảo đảm an toàn, an ninh thông tin và toàn vẹn dữ liệu - yếu tố bắt buộc trong toàn bộ tiến trình chuyển đổi số. Các đơn vị trên toàn tỉnh đã thực hiện nghiêm túc việc sao lưu, lưu trữ dữ liệu điện tử trước khi cập nhật, tổ chức lại hệ thống. Các phương án kỹ thuật được xây dựng để phòng ngừa, xử lý rủi ro mất mát hoặc rò rỉ dữ liệu. Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với Sở Nội vụ và các đơn vị liên quan thống nhất phương án cập nhật, sử dụng mã định danh điện tử, mã tài liệu, mã hồ sơ và ký hiệu văn bản của các cơ quan, tổ chức sau sắp xếp, bảo đảm tính thống nhất và đồng bộ trên toàn bộ các hệ thống thông tin cấp tỉnh và cấp quốc gia.

Để giám sát và kịp thời xử lý sự cố, UBND tỉnh Ninh Bình đã thành lập Tổ công tác thường trực giám sát vận hành hạ tầng (NOSC) và Tổ giám sát an toàn an ninh mạng (SOC) hoạt động 24/7. Đồng thời, bố trí lực lượng hỗ trợ kỹ thuật thường trực tại các đơn vị, đặc biệt là các đơn vị hành chính mới sau sáp nhập, nhằm bảo đảm hoạt động của hệ thống không bị gián đoạn và cán bộ, công chức nhanh chóng làm chủ các công cụ mới.

Ngoài ra, công tác đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cũng được tỉnh đặc biệt quan tâm. UBND tỉnh đã chỉ đạo tổ chức các lớp tập huấn, nâng cao nhận thức và kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức các cấp, đặc biệt là cấp xã. Đây là lực lượng trực tiếp tiếp cận và vận hành các hệ thống thông tin trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nên yêu cầu về năng lực sử dụng công nghệ, tác nghiệp số là rất quan trọng.

UBND tỉnh cũng giao Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp chặt chẽ với các sở, ban, ngành và địa phương xây dựng kế hoạch chi tiết, bao gồm các kịch bản dự phòng để ứng phó với các tình huống phát sinh trong quá trình triển khai. Tỉnh đặt mục tiêu cao nhất là bảo đảm dữ liệu được cập nhật, chuyển giao chính xác, không làm gián đoạn hoạt động chỉ đạo, điều hành và cung cấp dịch vụ công trên toàn địa bàn.

Việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, gắn với đẩy mạnh xây dựng chính quyền số, chuyển đổi số không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là cơ hội để tổ chức lại bộ máy hành chính theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, tạo bước đột phá trong quản lý nhà nước, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, cần sự quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị và sự đồng lòng của người dân, doanh nghiệp, nhằm đưa tỉnh Ninh Bình sau sáp nhập bước vào một giai đoạn phát triển mới, hiện đại và thịnh vượng hơn.

Một số giải pháp thời gian tới

Để thực hiện hiệu quả chuyển đổi số trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, cần triển khai đồng bộ các nhiệm vụ và giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn, đảm bảo đảm gắn kết giữa đổi mới tổ chức bộ máy chính quyền với ứng dụng công nghệ số. Cụ thể:

Một là, tăng cường thống nhất nhận thức và hành động trong toàn hệ thống chính trị: Chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà là thay đổi phương thức vận hành của cả hệ thống chính quyền. Do đó, các cấp chính quyền cần nâng cao nhận thức, tạo sự đồng thuận và quyết tâm chính trị cao trong cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và người dân. Công tác tuyên truyền phải đi trước, giúp mỗi cán bộ, mỗi người dân hiểu được vai trò, lợi ích và trách nhiệm của mình trong quá trình chuyển đổi số. Việc sắp xếp tổ chức hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp (cấp tỉnh và cấp xã) nhằm tinh gọn bộ máy, tạo điều kiện thuận lợi để triển khai các nền tảng số một cách thông suốt, thống nhất, tránh phân tán nguồn lực, chồng chéo thẩm quyền.

Hai là, hoàn thiện tổ chức bộ máy và phương thức hoạt động phù hợp với môi trường số: Đổi mới tổ chức và hoạt động của chính quyền các cấp phải gắn với mục tiêu xây dựng chính quyền số. Cần khắc phục triệt để tình trạng trùng lắp chức năng, nhiệm vụ giữa các cấp, loại bỏ cấp trung gian không cần thiết để rút ngắn quy trình xử lý, tăng tốc độ tương tác giữa chính quyền với người dân, doanh nghiệp thông qua môi trường số.

Trên cơ sở tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, cần xác định rõ chức năng: Cấp tỉnh tập trung vào quản lý vĩ mô, ban hành chính sách, điều phối các lĩnh vực liên vùng và định hướng phát triển số trên toàn tỉnh. Cấp xã là nơi trực tiếp thực hiện các dịch vụ công, tiếp xúc và phục vụ người dân, áp dụng công nghệ để giải quyết nhanh chóng, minh bạch các thủ tục hành chính.

Ba là, đẩy mạnh phân quyền, phân cấp đi đôi với số hóa quy trình: Chuyển đổi số sẽ không hiệu quả nếu không gắn liền với cải cách hành chính và phân quyền mạnh mẽ. Tỉnh cần xác định rõ ba nhóm công việc: (1) Những nội dung do cấp tỉnh quản lý và số hóa ở cấp chiến lược. (2) Những nội dung giao cấp xã trực tiếp triển khai, đặc biệt là dịch vụ công thiết yếu. (3) Những nội dung cần phối hợp, liên thông dữ liệu giữa các cấp và các ngành. Nguyên tắc “địa phương quyết - địa phương làm 0 địa phương chịu trách nhiệm” cần được áp dụng mạnh mẽ hơn, đi kèm với nền tảng số giúp giám sát, đánh giá minh bạch hiệu quả thực thi.

Bốn là, nâng cao năng lực cán bộ đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số: Nguồn nhân lực là yếu tố then chốt. Đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng số cho cán bộ, công chức, đặc biệt là ở cấp cơ sở - nơi trực tiếp sử dụng các phần mềm nghiệp vụ, xử lý dịch vụ công và tương tác với người dân. Tiến hành rà soát, đánh giá đội ngũ cán bộ hiện có theo tiêu chuẩn vị trí việc làm trong môi trường số, thực hiện sắp xếp, bố trí nhân sự phù hợp, gắn với tinh giản biên chế và nâng cao hiệu lực quản trị. Việc lựa chọn người đứng đầu đơn vị, phòng, ban phải căn cứ vào năng lực chuyên môn số, tư duy đổi mới, khả năng thích ứng với công nghệ, không chỉ dựa vào thâm niên hay hình thức. Ngoài ra, xây dựng chính sách thu hút nhân tài công nghệ, khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trong quá trình thực hiện nhiệm vụ chuyển đổi số.

Năm là, đẩy mạnh sự tham gia của người dân và tổ chức trong quá trình số hóa: Người dân là đối tượng phục vụ, đồng thời cũng là chủ thể quan trọng trong quá trình chuyển đổi số. Chính quyền cần tạo điều kiện để người dân và các tổ chức tham gia phản ánh, góp ý, giám sát và đề xuất thông qua các kênh trực tuyến, ứng dụng công dân số. Cơ chế tương tác số hóa giúp tăng cường dân chủ, minh bạch và hiệu quả quản trị địa phương, từ đó góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Việc quản trị địa phương trên nền tảng số không chỉ rút ngắn khoảng cách giữa chính quyền và người dân mà còn nâng cao chất lượng phục vụ, kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của cộng đồng.

Sáu là, tăng tốc đầu tư hạ tầng số và hiện đại hóa dịch vụ công: Tỉnh cần tiếp tục đầu tư mở rộng mạng internet băng thông rộng đến vùng sâu, vùng xa, triển khai đồng bộ các hệ thống phần mềm dùng chung, tích hợp dữ liệu liên thông giữa các sở, ngành và cấp hành chính. Đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, 4, đặc biệt là những dịch vụ thiết yếu liên quan đến đời sống người dân như y tế, giáo dục, đăng ký cư trú, đất đai, an sinh xã hội… Tiến tới thực hiện thủ tục hành chính không giới hạn bởi địa lý hành chính, giảm tối đa thời gian và chi phí cho người dân. Bên cạnh đó, cần tiếp tục phát triển các ứng dụng công dân số địa phương, ví dụ như “Ninh Bình Smart”, để người dân dễ dàng tiếp cận thông tin, dịch vụ và phản ánh yêu cầu.

Chuyển đổi số tại tỉnh Ninh Bình không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật, mà là quá trình đổi mới toàn diện trong tổ chức bộ máy, con người và phương thức quản trị. Với định hướng đúng đắn và quyết tâm từ chính quyền các cấp, cùng sự tham gia của toàn dân, việc triển khai các nhiệm vụ, giải pháp nêu trên sẽ tạo nền tảng vững chắc để Ninh Bình trở thành địa phương tiên phong trong xây dựng chính quyền số, xã hội số và kinh tế số trong thời gian tới./.