Hội thảo quốc tế “Phát huy giá trị di sản văn hóa và làng nghề truyền thống trong phát triển du lịch”

Hội thảo quốc tế “Phát huy giá trị di sản văn hóa và làng nghề truyền thống trong phát triển du lịch” diễn ra chiều 4-10 tại Hà Nội với sự tham dự của hàng trăm đại biểu, đại diện các tổ chức quốc tế về du lịch, doanh nghiệp du lịch trong nước, nhà quản lý du lịch nhiều quốc gia trong khu vực Đông Nam Á, châu Á... Hội thảo do Tổng cục Du lịch, UBND thành phố Hà Nội phối hợp tổ chức nhân dịp Liên hoan du lịch quốc tế Thăng Long – Hà Nội chào nhân Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội.

Tại hội thảo, các đại biểu đã trình bày nhiều tham luận về làng nghề truyền thống và tiềm năng phát triển; phát huy giá trị di sản văn hóa làng nghề thủ công mỹ nghệ truyền thống và các giải pháp trong phát triển du lịch làng nghề; làng nghề truyền thống và giá trị di sản văn hóa phi vật thể trong sự nghiệp phát triển du lịch; phương pháp tiếp cận du lịch di sản ở Việt Nam; tiếp cận thị trường phát triển làng nghề ở Việt Nam... Đặc biệt tham luận của các cơ quan du lịch thế giới đã khơi gợi những hướng đi mới trong phát triển du lịch làng nghề, áp dụng vào thực tiễn của du lịch làng nghề Việt Nam.

Theo ông Vũ Thế Bình Vụ trưởng Vụ Lữ hành (Tổng cục Du lịch), các di sản văn hóa và làng nghề truyền thống đã và đang trở thành nguồn lực quan trọng cho phát triển du lịch. Mỗi di sản, làng nghề đều chứa đựng những thông tin hấp dẫn, mới lạ với du khách. Khi tham quan, khảo sát di sản và làng nghề, du khách có thể biết một số nét đặc trưng về văn hóa, tín ngưỡng, lịch sử và hình dung ra sinh hoạt của cộng đồng dân cư.

Mô hình phát triển làng nghề thủ công truyền thống đang trở thành hướng đi mới trong quá trình phát triển du lịch Việt Nam. Các làng nghề thường nằm trên trục đường giao thông, cả đường sông lẫn đường bộ không chi tạo điều kiện lưu thông hàng hóa mà tiện xây dựng tour, tuyến du lịch. Du lịch làng nghề khách không chỉ được ngắm khung cảnh làng quê mà còn được thăm nơi sản xuất, thậm chí có thể tham gia làm sản phẩm. Chính điều này đã tạo nên sức hấp dẫn riêng của làng nghề truyền thống. Thông qua hoạt động phục vụ du lịch tại di sản, nhiều ngành nghề thủ công truyền thống, nghệ thuật trình diễn đã được phục hồi, phát triển mạnh mẽ như làng gốm Bát Tràng (Hà Nội), Chu Đậu (Hải Dương), làng tranh Đông Hồ (Bắc Ninh), mây tre Phú Vinh (Hà Nội)…

Tuy vậy, việc khai thác các tiềm năng di sản văn hóa và làng nghề thủ công truyền thống vào phát triển du lịch Việt Nam hiện nay chưa đạt hiệu quả như mong đợi. Nhiều di sản văn hóa chưa biết kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và khai thác đã xuống cấp nghiêm trọng. Ngay cả với các di sản thế giới đã được công nhận việc đầu tư cũng lộn xộn, thiếu kế hoạch. Cảnh quan bị vi phạm nghiêm trọng, tình trạng lấn biển, lấp hồ, lấp sông, chặt phá rừng vẫn diễn ra, việc tôn tạo nhiều khi làm mất đi giá trị thực, cái hấp dẫn của di sản. hiều làng nghề truyền thống đặc sắc bị mai một, chưa được khôi phục và chưa biết gắn kết để phát triển. Phát triển du lịch tại các di sản cơ bản thiếu đồng bộ, mặc dù các địa phương có di sản văn hóa, làng nghề truyền thống đã xây dựng Quy hoạch phát triển nhưng phần lớn quy hoạch thiếu thực tiễn và không được thực hiện nghiêm chỉnh. Việc quản lý các khu di sản, làng nghề còn lỏng lẻo, không rõ ràng, chồng chéo, không thống nhất dẫn đến không có người chịu trách nhiệm cụ thể. Điều đó khiến khu du lịch di sản văn hóa, làng nghề truyền thống lộn xộn, vệ sinh môi trường lỏng lẻo, không đảm bảo an ninh, an toàn cho du khách, khách chỉ đến mội lần mà không quay lại…

Đại diện Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) ở Việt Nam cho biết: Phần lớn dân số Việt Nam vẫn đang sống ở nông thôn, văn hóa nông nghiệp đã thấm sâu vào tâm hồn Việt Nam và trở thành bản sắc văn hóa. Tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh và mạnh đã khiến các làng nghề truyền thống có khả năng biến mất nếu không được quản lý phù hợp. JICA sẽ tiến hành dự án hỗ trợ thúc đẩy phát triển cộng đồng tự lực bền vững thông qua du lịch di sản từ 2011-2014. Dự án này sẽ diễn ra tại làng cổ Đường Lâm (Hà Nội), làng cổ Phước Tích (Thừa Thiên Huế), Đông Hòa Hiệp (Tiền Giang) thông qua cải thiện sinh kế, mức sống người dân bằng du lịch di sản tự lực bền vững…/.