Nâng cao năng lực lãnh đạo của cấp ủy, điều hành của chính quyền cơ sở khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp

Dự hội thảo có đồng chí Phạm Phương Thảo, nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh; đại diện lãnh đạo các ban, ngành trung ương, sở, ngành các địa phương phía Nam; các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và hoạt động thực tiễn.

Đồng chủ trì hội thảo có các đồng chí: ThS Ngô Minh Tuấn, Trưởng Ban Xây dựng Đảng, Tạp chí Cộng sản; TS Phùng Ngọc Bảo, Trưởng Cơ quan Thường trực Tạp chí Cộng sản tại miền Nam; TS Vũ Thị Nghĩa, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Hiệu trưởng Trường Chính trị tỉnh Đồng Nai.

Phát biểu đề dẫn hội thảo, TS Vũ Thị Nghĩa, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Chủ tịch Trường Chính trị tỉnh Đồng Nai khẳng định, việc thực hiện sắp xếp các đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã, kết thúc hoạt động đơn vị hành chính cấp huyện và đi vào vận hành chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1-7-2025 là chủ trương lớn, đúng đắn của Đảng và Nhà nước, là bước chuyển mình chiến lược, đáp ứng đòi hỏi tất yếu khách quan, đang được triển khai đồng bộ, quyết liệt, tạo động lực, nền tảng vững chắc, đưa đất nước tiến vào kỷ nguyên phát triển mới.

Nâng cao năng lực lãnh đạo của cấp ủy và điều hành của chính quyền cơ sở khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp có ý nghĩa then chốt trong việc tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, phục vụ nhân dân tốt hơn, bảo đảm sự ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương, cụ thể hóa đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, khắc phục những hạn chế trong tổ chức bộ máy cũ, tạo tiền đề xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển mới của đất nước, với giải pháp tập trung vào nâng cao chất lượng cán bộ, sắp xếp bộ máy hợp lý, tăng cường kiểm tra, giám sát và phát huy vai trò của nhân dân.

Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp ở thời điểm hiện tại là hoàn toàn phù hợp, dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn vững chắc, với 5 cơ sở quan trọng sau:

Thứ nhất, sau khi cuộc cải cách tinh gọn tổ chức bộ máy hành chính tại Trung ương đã cơ bản hoàn tất, việc tiếp tục cải cách ở cấp địa phương là yêu cầu tất yếu nhằm bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất trong hệ thống hành chính nhà nước.

Thứ hai, chủ trương tổ chức lại chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp nhận được sự đồng thuận cao từ đội ngũ cán bộ, đảng viên và nhân dân, là tiền đề vững chắc cho quá trình triển khai.

Thứ ba, sau gần 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới, đất nước đã tích lũy được thế và lực mới, đủ điều kiện về mọi mặt để triển khai mô hình này, từ trình độ phát triển kinh tế - xã hội đến năng lực quản trị của đội ngũ cán bộ.

Thứ tư, trong bối cảnh đất nước bước vào thời kỳ phát triển mới với khát vọng hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao, việc tổ chức lại chính quyền địa phương là yêu cầu tất yếu nhằm thiết lập nền hành chính kiến tạo, hiện đại, gần dân và phục vụ tốt hơn.

Thứ năm, cùng với quá trình chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế số, xã hội số, công dân số, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là cấu trúc hành chính phù hợp để đáp ứng hiệu quả các yêu cầu mới của thời đại công nghệ và hội nhập.

Hội thảo đã nhận được 51 tham luận của các ban, bộ, ngành, các địa phương, các nhà hoạch định chính sách, nhà quản lý, nhà nghiên cứu và hoạt động thực tiễn. Các ý kiến phát biểu tại hội thảo tập trung làm rõ hơn một số vấn đề lý luận và thực tiễn về mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; nghiên cứu bài học kinh nghiệm của một số quốc gia trong việc vận hành chính quyền địa phương 2 cấp; chỉ ra những vấn đề phát sinh, khó khăn, vướng mắc trong việc vận hành chính quyền địa phương 2 cấp ở một số địa phương; đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Phát biểu kết luận hội thảo, đồng chí Ngô Minh Tuấn nhấn mạnh, với tinh thần tích cực, khẩn trương và trách nhiệm cao, hội thảo cơ bản đã hoàn thành mục đích, yêu cầu theo chương trình đề ra. Các tham luận và ý kiến phát biểu tại hội thảo rất đa dạng, từ các nhà quản lý các cấp, trong đó có người trực tiếp giải quyết công việc của chính quyền địa phương 2 cấp, đến các chuyên gia, nhà khoa học…

Hội thảo đã đi đến thống nhất một số nội dung sau:

1- Thống nhất việc xây dựng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp nhằm đổi mới, hoàn thiện hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả là chủ trưởng đúng đắn của Đảng, phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững.

2- Việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp phải đi đôi với đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy và điều hành của chính quyền cơ sở; phát huy vai trò của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền trong quá trình sắp xếp, xây dựng và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

3- Đánh giá một số kết quả bước đầu về xây dựng, vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; trong đó, tập trung làm rõ những thuận lợi, chỉ ra khó khăn, vướng mắc, nhất là những điểm nghẽn về thể chế và hạn chế về năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ ở cơ sở.

Đồng thời, hội thảo đề xuất một số giải pháp để chính quyền địa phương 2 cấp vận hành hiệu lực, hiệu quả, cụ thể là:

Tăng cường vai trò của cấp ủy trong lãnh đạo, chỉ đạo và giải quyết các vấn đề mới, phức tạp ở cơ sở.

Thực hiện tốt công tác chính trị tư tưởng, phát huy trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền.

Hoàn thiện thể chế, chính sách, nhất là cơ chế phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền trên cơ sở rõ vị trí, rõ việc, rõ trách nhiệm; sửa đổi, bổ sung các quy chế, quy định pháp luật liên quan đến hoạt động của địa phương, cơ sở.

Đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số; tăng cường trang thiết bị làm việc bảo đảm hiện đại, đồng bộ, đầu tư hạ tầng số, cơ sở dữ liệu dùng chung.

Xây dựng cơ chế phối hợp trong hoạt động kiểm tra, giám sát của các cấp ủy.

Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của chính quyền địa phương 2 cấp.

Phát huy vai trò của Nhân dân trong việc ủng hộ chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước và hiến kế để mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được hoàn thiện, đồng bộ và hoạt động hiệu quả hơn.

Từ những kết quả thu được tại hội thảo, Ban Tổ chức hội thảo sẽ tập hợp các tham luận để tiếp tục chọn lọc, biên tập hoàn thiện kỷ yếu và chắt lọc một số tham luận để đăng tải trên các ấn phẩm của Tạp chí Cộng sản; đồng thời, sẽ xây dựng báo cáo khuyến nghị với lãnh đạo tỉnh Đồng Nai, với Trung ương về một số đề xuất để giúp cho chính quyền cấp cơ sở (trực tiếp là xã, phường) thực hiện công vụ sát hợp với thực tiễn, đạt hiệu quả cao./.