Cánh tả ở châu Âu gây dựng thời thế

Quách Quỳnh

10:32, ngày 09-03-2015

TCCSĐT - Thắng cử của cánh tả ở Hy Lạp trong cuộc bầu cử quốc hội mới rồi đã tạo nên tình huống rất đặc biệt trên chính trường châu Âu. Trong cuộc bầu cử này, cử tri Hy Lạp không chỉ phế truất chính phủ cũ mà còn thể hiện thái độ bất bình đối với EU, cụ thể là về những biện pháp chính sách của EU, cùng với Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) và Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), áp đặt cho Hy Lạp để đổi lấy sự cứu trợ tài chính giúp nước này đối phó với khủng hoảng tài chính.

Hy Lạp là một trong những thành viên EU và Khu vực các thành viên EU sử dụng đồng tiền chung ơ-rô (Eurozone), bị khủng hoảng tài chính đến mức tự mình không thể thoát ra được. EU, ECB và IMF đã bỏ ra những khoản tiền lớn để giúp Hy Lạp không bị vỡ nợ nhưng với điều kiện là chính phủ Hy Lạp phải tiết kiệm chi tiêu triệt để và tiến hành những cuộc cải cách sâu rộng về thể chế, kinh tế cũng như xã hội. Cho đến nay, Hy Lạp không bị vỡ nợ, nhưng tiết kiệm chi tiêu ngặt nghèo của chính phủ đã ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống và mức sống của người dân. Thêm vào đó, Hy Lạp trên thực tế gần như bị mất chủ quyền quốc gia về chính sách tài khóa và điều tiết kinh tế vĩ mô. EU, ECB và IMF đã sử dụng liệu pháp này làm giải pháp khuôn mẫu đối phó với khủng hoảng tài chính và nợ công ở những nước thành viên EU.

Khi còn ở phe đối lập, cánh tả ở Hy Lạp và cá nhân thủ lĩnh của phe này là ông A-lếch-xít Xi-prát (Alexis Tsipras) luôn công khai phải đối biện pháp chính sách và cách làm đó của EU, ECB cũng như IMF. Cho nên thắng cử của cánh tả vừa qua và việc ông A.Xi-prát trở thành tân Thủ tướng của Hy Lạp còn đồng nghĩa với việc bác bỏ giải pháp đối phó khủng hoảng tài chính và nợ công của EU, ECB hay IMF. Sự thay đổi chính phủ ở Hy Lạp đã đẩy ba đối tác kia vào tình thế rất khó xử. Họ bị mất thể diện. Chính phủ mới ở Hy Lạp có thể dùng sự bất đồng quan điểm với họ trong việc xử lý khủng hoảng tài chính và nợ công để gây áp lực với EU. Cánh tả ở Hy Lạp và ông A.Xi-prát không dấu diếm sự sẵn sàng đưa Hy Lạp ra khỏi Eurozone và giành lại chủ quyền của mình đối với các chính sách tài chính, tiền tệ và cả sự điều tiết kinh tế vĩ mô bất chấp việc ấy sẽ tai hại như thế nào đối với EU và nguy hiểm như thế nào đối với đồng ơ-rô. Sự bất hợp tác của Hy Lạp sẽ làm huỷ hoại chính sách chung của EU về đối ngoại, an ninh, ngân sách và thương mại bởi trên những lĩnh vực này Hy Lạp giống như mọi thành viên khác gần như có quyền phủ quyết.

Chiến thắng của phe cánh tả ở Hy Lạp không chỉ tạo nên thời thế mới ở quốc gia này mà nó còn đang khích lệ cánh tả ở châu Âu tăng cường nỗ lực gây dựng thời thế. Tại Pháp, I-ta-li-a, Tây Ban Nha hay Ai-len hiện đều đang thấy hiện tượng ấy. Không chỉ có vậy, tại Hy Lạp hiện còn đang có một thí nghiệm chính trị mới khi liên minh cánh tả của ông A.Xi-prát thành lập chính phủ liên hiệp với một đảng cánh hữu để cầm quyền. Đảng này bất đồng quan điểm với cánh tả về nhiều chuyện nhưng lại đồng thuận quan điểm với cánh tả về vấn đề EU nói chung và về biện pháp đối phó với khủng hoảng tài chính và nợ công của EU nói riêng. Ở Tây Ban Nha chẳng hạn, liên minh cánh tả Podemos đang dẫn đầu mọi kết quả thăm dò dư luận cho cuộc bầu cử quốc hội trong tháng 9 tới nhờ nhận thức ra chiều hướng diễn biến tâm lý của cử tri như cử tri ở Hy Lạp và cũng còn nhờ biết tập hợp những lực lượng chính trị khác nữa vào phe cánh của mình.

Châu Âu vốn luôn vẫn là nơi cánh tả thường rất khó khăn trong hoạt động chính trị. Việc gây dựng thời thế để vươn tới vai trò chính trị to lớn hơn không đơn giản, kể cả sau khi cánh tả lên cầm quyền ở Hy Lạp. Nhưng hiện tại họ đang có cơ hội thuận lợi hơn so với trước./.