Hiệu quả từ các mô hình nuôi trồng thủy sản ở Quảng Ninh

Nuôi tôm theo mô hình VietGap

Để sản xuất tôm sạch, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm và hiệu quả, nhằm đưa ngành chăn nuôi tôm phát triển ổn định, bền vững, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã ban hành Quy phạm thực hành nuôi trồng thủy sản tốt tại Việt Nam gọi tắt là VietGap, dựa trên 4 tiêu chí cơ bản: an toàn vệ sinh thực phẩm, an toàn dịch bệnh, an toàn môi trường và an toàn xã hội. Sự ra đời của VietGap là hướng phát triển tất yếu của nghề nuôi tôm nước lợ nói riêng và ngành nông nghiệp Việt Nam nói chung.

Trên cơ sở đó, năm 2013, Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư tỉnh Quảng Ninh triển khai mô hình “Nuôi thương phẩm tôm chân trắng theo VietGap”. Mô hình được thực hiện tại Trạm thực hành chuyển giao kỹ thuật khuyến ngư công nghệ cao tại phường Minh Thành, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh, trên diện tích 5.000 m².

Ông Nguyễn Trung Thành, Giám đốc Trung tâm cho biết: “Sau hơn 4 tháng thả nuôi, tôm có trọng lượng trung bình khoảng 13 g/con, tỷ lệ sống 60%, năng suất ước đạt trên 3 tấn. Với giá tôm hiện nay, sau khi trừ các khoản chi phí, thì thu lãi trên 40 triệu đồng. Nếu so sánh với các mô hình khác trong vùng thì mô hình nuôi tôm chân trắng có thời gian nuôi ngắn hơn 1 năm, có thể nuôi vài vụ trên diện tích nhỏ 0,5 ha - 1 ha. Ngoài ra, nuôi theo VietGap, người nuôi còn có thể kiểm soát được bệnh tật, sử dụng thuốc theo hướng dẫn và quy chuẩn, hạn chế những tác động xấu đến môi trường và sức khỏe con người, nuôi khép kín, chống được dịch bệnh lan tràn”.

Từ thành công đó, nhiều hộ nông dân ở Quảng Ninh quyết tâm đầu tư hệ thống nuôi tôm công nghiệp theo mô hình khép kín và đã mang lại hiệu quả kinh tế cao. Ông Bùi Ngọc Liêm, khu 9, phường Hải Hòa, thành phố Móng Cái chia sẻ: “Một ưu thế lớn của thiết kế ao nuôi tôm khép kín vụ đông là có thể nuôi được 3 vụ/năm và không mất thời gian cải tạo ao. Với diện tích 2.000 m2/ao nuôi tôm chân trắng sẽ bảo đảm chắc chắn thu được từ 2,5 tấn - 3 tấn. Mỗi vụ tôm thông thường có giá bán 180.000 đồng/kg, riêng vụ đông giá thường cao hơn đạt khoảng 250.000 đồng/kg, nên chỉ cần thu hoạch 2 vụ là đủ hoàn số đầu tư cơ sở vật chất ban đầu”. Hiện nay, gia đình ông Liêm có 2 ao nuôi tôm thẻ chân trắng khép kín theo tiêu chuẩn VietGap, với tổng diện tích 4.000 m2. Ông cho biết đang tiếp tục xây dựng, mở rộng hệ thống ao nuôi khép kín trong thời gian tới.

Giàu lên từ nuôi cá

Không chỉ có con tôm đem lại sự giàu có cho nhiều hộ dân ở Quảng Ninh mà con cá rô đầu vuông, cá lăng hay cá đối mục... cũng đã giúp nhiều hộ nông dân ở Quảng Ninh từng bước thoát nghèo và làm giàu. Chẳng hạn, nuôi cá rô đầu vuông là một trong những mô hình kinh tế mới ở xã vùng cao Quảng Lợi, huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh.

Anh Trần Văn Vững, thôn Châu Hà, xã Quảng Lợi cho biết, gia đình anh tham gia nuôi cá rô đầu vuông từ tháng 5-2013, với 10.000 con cá giống thả trên diện tích ao nuôi 1.000 m2. Trước khi tham gia nuôi cá, anh được Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư tỉnh, Hội Nghề cá và Đoàn Thanh niên huyện tập huấn kỹ thuật và hỗ trợ về con giống, thức ăn, hướng dẫn kỹ thuật trong suốt quá trình nuôi. Sau 3 tháng nuôi, tỷ lệ cá sống đạt từ 80% - 85%, cá đạt trọng lượng từ 18 - 20 con/kg. Với giá bán trên thị trường thường xuyên đạt 60.000 đồng/kg thì gia đình anh sau khi trừ các khoản chi phí liên quan, như thức ăn, cải tạo ao, khử khuẩn, thay nước ao thường xuyên,... mỗi vụ thu hoạch cũng thu nhập từ 12 - 15 triệu đồng, mỗi năm gia đình có thể nuôi tối đa được 3 vụ.

Từ thành công ban đầu, năm 2011 - 2013, Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư tỉnh phối hợp với Hội Nghề cá và Trạm khuyến nông ở 6 huyện miền núi khó khăn có đông đồng bào dân tộc thiểu số là Ba Chẽ, Bình Liêu, Tiên Yên, Đầm Hà, Hải Hà và Móng Cái triển khai thí điểm tại 11 hộ dân theo mô hình nuôi cá bán thâm canh. Như vậy, đây được xem là một hướng đi mới có thể giúp cho bà con tại các vùng miền núi khó khăn của Quảng Ninh từng bước xóa đói, giảm nghèo và hướng đến làm giàu trên chính mảnh đất quê hương của mình.

Trong khi đó, tại thị xã Quảng Yên, gia đình ông Nguyễn Văn Mầu, phường Tân An lại chọn cho mình hướng thoát nghèo từ nuôi con cá đối mục. Với quy mô 0,5 ha/hộ nuôi, số lượng giống thả nuôi khoảng 15.000 con, kích cỡ bình quân 4 cm - 6cm /con giống. Sau gần 9 tháng nuôi với sự hướng dẫn kỹ thuật của cán bộ Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư tỉnh, cá đạt trọng lượng trung bình 0,68 kg/con, tỷ lệ sống đạt 74%, sản lượng đạt 7,6 tấn/ha, gia đình ông Mầu thu được 530 triệu đồng, sau khi trừ đi các khoản chi phí lãi được gần 200 triệu đồng.

Cũng tham gia vào nuôi cá đối mục còn có nhiều gia đình khác, bởi đây là loài cá này rất thích hợp sống ở vùng cửa sông, ven biển, nước lợ, mặn, chịu được nhiệt độ từ 300C - 350C và giống cá này có kích thước lớn, thịt ngon, mà thức ăn chủ yếu chỉ là rong, tảo... Đặc biệt, một tin vui là trong năm 2013, Trung tâm Khoa học và Sản xuất giống thủy sản Quảng Ninh sản xuất thành công giống cá đối mục, góp phần quan trọng vào việc mở rộng mô hình nuôi này ở địa phương trong thời gian tới.

Bên cạnh con cá đối mục thì nuôi cá lăng vàng cũng đang là sự lựa chọn cho nhiều hộ dân. Gia đình ông Nguyễn Văn Mận ở thôn Bắc Sơn, xã Bình Khê, thuộc huyện Đông Triều là một điển hình. Ông quyết định chuyển đổi 1.000 m2 diện tích ao nuôi cá trắm, cá chép và cá mè để chuyển sang nuôi cá lăng vàng. Ông Mận cho biết: “ Ban đầu, gia đình tôi cũng rất lo ngại bởi mô hình nuôi thả cá lăng vàng còn rất mới mẻ, nhưng sau khi được cán bộ của Phòng Nông nghiệp phát triển nông thôn huyện Đông Triều tư vấn, tập huấn và hướng dẫn kỹ thuật, gia đình đã quyết định nuôi thử 1.000 con. Đến nay, mặc dù chưa được thu hoạch nhưng tôi thấy cá lăng vàng phát triển tốt, ít dịch bệnh, tỷ lệ sống cao và rất phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương, trong khi đó nuôi cá lăng vàng đòi hỏi ít công chăm sóc”.

Mô hình nuôi cá lăng vàng thí điểm được triển khai trên địa bàn huyện Đồng Triều từ tháng 12-2013, với 9 hộ dân tại xã Bình Khê tham gia trên diện tích 10.000 m2 ao. Theo ước tính ban đầu 1 ha ao thả sẽ cho thu lãi khoảng 700 triệu - 800 triệu đồng, cao gấp 3 lần so với các loại cá đơn thuần khác. Vì vậy, thời gian tới, ngành nông nghiệp Quảng Ninh sẽ tiếp tục nhân rộng mô hình này.

Như vậy, thông qua các mô hình nuôi trồng thủy sản, người dân tại các huyện miền núi, ven biển của tỉnh Quảng Ninh tìm thấy cơ hội thoát nghèo và từng bước làm giàu, tạo sự chuyển biến trong nông nghiệp, nông thôn. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, các mô hình còn bộc lộ nhiều hạn chế và vướng mắc như nguồn vốn hỗ trợ từ Nhà nước còn hạn chế, trong khi đó ở một số nơi việc thay đổi tập quán sản xuất của bà con nông dân còn chậm. Đặc biệt là, khi các mô hình thành công, nhiều hộ dân chủ động vay vốn đầu tư nhưng lại gặp rào cản về đầu ra cho sản phẩm. Để các mô hình khuyến nông, khuyến ngư đạt hiệu quả, rất cần sự vào cuộc đồng bộ của các cấp chính quyền tại địa phương trong việc xây dựng cơ chế chính sách và có những công cụ cần thiết hỗ trợ cho bà con nông dân. Có như vậy, công cuộc phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo cho người dân nông thôn vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn mới mang tính bền vững./.