Quyền con người ngày càng được bảo đảm tốt hơn ở Việt Nam

TCCSĐT - Đường lối, chính sách nhất quán của Đảng và Nhà nước Việt Nam là tôn trọng và bảo đảm quyền con người, lấy con người là mục tiêu và động lực của sự phát triển. Thực tế những năm qua, Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn trong việc bảo đảm quyền con người trên tất cả các lĩnh vực dân sự, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, và được cộng đồng quốc tế ghi nhận, đặc biệt trong công cuộc xóa đói giảm nghèo và thực hiện các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ của Liên hợp quốc.

Các quyền con người được thực thi cụ thể trong tất cả các lĩnh vực của cuộc sống chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, được luật hoá trong Hiến pháp của Nhà nước Việt Nam, được bảo đảm ngày càng đầy đủ hơn cùng với sự phát triển của đất nước trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế.

Trong những năm vừa qua từ chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước; việc tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức về vai trò, trách nhiệm, quyền lợi và nghĩa vụ của người dân trong về vấn đề nhân quyền; việc xây dựng và từng bước hoàn thiện hệ thống pháp luật để đảm bảo nhân quyền... đến phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao mức sống của người dân...đạt được những tiến bộ rõ rệt. Có thể minh chứng ở mấy khía cạnh cơ bản sau:

Trước hết, công tác xây dựng pháp luật về bảo đảm quyền con người và cải cách tư pháp được đẩy mạnh và tăng cường. Những năm qua, Nhà nước Việt Nam đã ban hành mới và bổ sung, sửa đổi một số lượng lớn văn bản quy phạm pháp luật có liên quan các quyền dân sự, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quyền của nhóm các đối tượng dễ bị tổn thương. Trong đó có nhiều bộ luật lớn và cơ bản, như: Hiến pháp 1992 (sửa đổi năm 2001), Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng Hình sự, Bộ luật Dân sự, Luật Khiếu nại tố cáo, Luật Báo chí, Luật Giáo dục, Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, Luật Bình đẳng giới, Luật Trợ giúp pháp lý, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình, Luật Đặc xá, Luật Giám sát của Quốc hội, Luật Bồi thường Nhà nước, Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về bồi thường cho những người bị oan do người có thẩm quyền trong hoạt động tố tụng hình sự gây ra, Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo... Hệ thống văn bản pháp luật của cơ quan lập pháp và những chính sách của Nhà nước đã từng bước thể chế hóa các chủ trương của Đảng về quyền con người. Đến nay, Việt Nam đã có một hệ thống pháp luật khá đồng bộ, tương đối đầy đủ, tạo cơ pháp lý cho việc đảm bảo quyền con người trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội phù hợp với điều kiện cụ thể và các công ước quốc tế mà Việt Nam đã tham gia.

Thứ hai, trong các lĩnh vực kinh kinh tế, văn hóa, xã hội các quyền cơ bản của công dân ngày càng được đảm bảo. Thực hiện đường lối đổi mới, nền kinh tế đạt tốc độ tăng trưởng cao trong nhiều năm liền đã tạo điều kiện để cải thiện rõ rệt mức sống của các tầng lớp dân cư, thu nhập bình quân đầu người tăng từ 200 USD/người (năm 1990) lên 1.024 USD/người (năm 2008) và 1.100 USD/người (năm 2009). Công cuộc xóa đói giảm nghèo ở Việt Nam được quốc tế ghi nhận là một trong những quốc gia đi đầu đạt được mục tiêu phát triển thiên niên kỷ của Liên hợp quốc về giảm một nửa tỷ lệ đói nghèo giai đoạn 1990-2015. Năm 1995, chỉ số HDI của Việt Nam là 0,560 (xếp thứ 122/201 nước), đến 2007-2008, theo Liên hợp quốc, chỉ số này của Việt Nam tăng thêm 4 bậc, đứng thứ 105/177 nước. Thực tế trên chứng tỏ ở Việt Nam, các quyền về kinh tế, văn hóa, xã hội của con người ngày càng được đảm bảo.

Đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào các dân tộc thiểu số không ngừng được nâng cao; quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân ngày càng được đảm bảo. Nhà nước đã ban hành Pháp lệnh tín ngưỡng, Tôn giáo (năm 2004), Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 01/CT-TTg ngày 04-02-2005 về một số công tác đối với đạo Tin Lành.

Người dân được thụ hưởng ngày càng tốt hơn quyền được chăm sóc sức khỏe. Các hoạt động y tế dự phòng và các chương trình, chính sách có tính chất chiến lược như: tiêm chủng cho trẻ em, hỗ trợ bảo hiểm y tế, khám chữa bệnh miễn phí cho người nghèo và trẻ em dưới 6 tuổi... được đẩy mạnh và có hiệu quả. Tỷ lệ tử vong ở trẻ em từ dưới 5 tuổi giảm từ 5,8% năm 1990 xuống còn 2,59% năm 2007, dưới 01 tuổi từ 3,1% năm 2001 xuống còn 1,6% năm 2007; tỷ lệ suy dinh dưỡng ở trẻ em chỉ còn 21,2%; tỷ lệ tử vong ở phụ nữ sau sinh giảm từ 233/100.000 trẻ đẻ sống (1990) xuống 75/100.000 trẻ.

Đảng, Nhà nước đã quan tâm, chăm lo thực hiện quyền của nhóm dễ bị tổn thương (phụ nữ, trẻ em, người khuyết tật, người cao tuổi...). Phụ nữ ngày càng khẳng định vị trí, vai trò bình đẳng trong đời sống xã hội. Luật Bình đẳng giới được ban hành. Việt Nam có chỉ số giới (GDI) xếp 91/157 và số đo về sự trao quyền cho giới (GEM) xếp 52/93 nước. Đảng và Nhà nước Việt Nam cũng xác định quyền trẻ em, người tàn tật, nạn nhân chất độc da cam, người cao tuổi là một trong những mục tiêu của chính sách xã hội và đã thực hiện có hiệu quả trong những năm qua.

Thứ ba, công tác thông tin tuyên truyền, giáo dục về nhân quyền được đẩy mạnh với nội dung cụ thể, biện pháp tích cực, thích hợp với mỗi đối tượng khác nhau góp phần nâng cao nhận thức cho các tầng lớp nhân dân về chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về quyền con người; về trách nhiệm và nghĩa vụ công dân. Công tác thông tin, tuyên truyền được tăng cường làm cho cộng đồng quốc tế hiểu rõ và nhận thức đúng đắn hơn vấn đề bảo vệ quyền con người và thành tựu nhân quyền ở Việt Nam.

Thứ tư, chủ động tham gia và mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế trong lĩnh vực nhân quyền. Đến nay, Việt Nam đã tham gia, ký kết 8 công ước quốc tế cơ bản về quyền con người và nhiều công ước về quyền lao động, đang nghiên cứu khả năng gia nhập Công ước chống tra tấn.

Bên cạnh việc tham gia các diễn đàn đa phương, nhất là một số cơ chế của Liên hợp quốc về quyền con người, Việt Nam còn chủ động thúc đẩy các hoạt động hợp tác song phương trong lĩnh vực quyền con người, như đối thoại nhân quyền thường niên, triển khai các dự án hợp tác; chủ trì đăng cai tổ chức một số hội thảo, hội nghị quốc tế về nhân quyền... Các hoạt động hợp tác quốc tế nói trên đã góp phần tích cực vào việc quảng bá, tuyên truyền đến cộng đồng quốc tế về thành tựu bảo vệ quyền con người của Việt Nam. Qua đó, bạn bè và cộng đồng quốc tế hiểu rõ hơn về chủ trương, chính sách, pháp luật và thực thi nhiệm vụ bảo đảm nhân quyền của Đảng và Nhà nước Việt Nam; đấu tranh trực diện với các luận điệu xuyên tạc, vu cáo Việt Nam vi phạm nhân quyền và giải tỏa những thông tin không đúng về tình hình nhân quyền ở Việt Nam từ phía các nước, các đối tác.

Thứ năm, vạch rõ và làm thất bại nhiều âm mưu và hoạt động của các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề dân chủ, nhân quyền thực hiện "diễn biến hòa bình" để chống phá cách mạng Việt Nam, tiến tới xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng và chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Qua đó, góp phần giữ vững độc lập, chủ quyền, ổn định chính trị, nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.

Từ những kết quả thực tế đã đạt được về vấn đề nhân quyền ở Việt Nam trong những năm qua có thể rút ra một số nhận thức sau:

Một là, công tác bảo vệ và đấu tranh về nhân quyền phải được đặt dưới sự lãnh đạo tập trung, thống nhất của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, sự điều hành của Chính phủ; là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, lâu dài, là trách nhiệm của tất cả các cấp, các ngành và của cả hệ thống chính trị.

Hai là, đảm bảo thực hiện tốt các quyền của công dân theo quy định của pháp luật và các chính sách phát triển kinh tế - xã hội - văn hóa, chính sách dân tộc, tôn giáo; giải quyết kịp thời những vấn đề bức xúc trong nhân dân. Giữ vững sự ổn định ở bên trong, bảo đảm có sự phối hợp chặt chẽ của các cấp ủy đảng, đoàn thể liên quan trong xử lý các vụ việc, đối tượng nhạy cảm. Chủ động đấu tranh với các thế lực thù địch và các đối tượng cực đoan chống đối, lợi dụng vấn đề nhân quyền để chống phá ta.

Ba là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục trong cán bộ, đảng viên và mọi người dân, đặc biệt là cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài để có nhận thức đúng đắn về quyền con người và công tác bảo vệ những quyền lợi ấy. Đổi mới nội dung, hình thức thông tin, tuyên truyền đối nội và đối ngoại sao cho phù hợp với từng địa bàn, đối tượng và từng thời điểm.

Bốn là, chủ động trong đấu tranh về nhân quyền trên cơ sở các quan điểm và nguyên tắc của Đảng và Nhà nước với sách lược mềm dẻo, linh hoạt, tranh thủ sự đồng tình ủng hộ của nhân dân và bạn bè quốc tế. Trong những vấn đề cụ thể phaỉ nắm chắc và dự báo đúng tình hình, chuẩn bị đầy đủ tài liệu, chứng cứ, lập luận chặt chẽ trên cơ sở luật pháp Việt Nam và quốc tế để đấu tranh có hiệu quả.

Năm là, mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế trong lĩnh vực quyền con người để trao đổi thông tin về thành tựu bảo vệ quyền con người, học hỏi kinh nghiệm, tranh thủ giúp đỡ về tinh thần, vật chất của bầu bạn quốc tế; đồng thời đấu tranh phản bác các luận điệu sai trái, xuyên tạc, vu cáo, lợi dụng vấn đề dân chủ, nhân quyền để chống phá ta.

Trong những năm tới, để thực hiện và bảo đảm tốt hơn nữa vấn đề quyền con người, trước hết, cần tập trung phát triển kinh tế - xã hội. Đây là điều kiện vật chất quan trọng để nâng cao mức sống, chất lượng sống của người dân cả về vật chất và tinh thần. Hai là, tiếp tục hoàn thiện hệ thống luật pháp bảo đảm quyền con người; đẩy mạnh công tác nghiên cứu khoa học về quyền con người để sớm có thể đưa vào giảng dạy trong hệ thống nhà trường ở những chương trình cụ thể. Ba là, tăng cường công tác vận động quần chúng, phối hợp giữa các bộ, ban, ngành, đoàn thể, tổ chức chính trị, xã hội và địa phương; giải quyết tốt những vấn đề bức xúc trong nhân dân, không để các thế lực thù địch lợi dụng chống phá, lôi kéo, chia rẽ. Bốn là, nâng cao hiệu quả thông tin, tuyên truyền trong nước, cũng như thông tin đối ngoại về vấn đề dân chủ, nhân quyền ở Việt Nam để mọi người dân hiểu rõ, nhận thức sâu sắc về vấn đề dân chủ và nhân quyền trong điều kiện hiện nay, tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân, của cộng đồng quốc tế. Tích cực tham gia các diễn đàn quốc tế để giới thiệu với cộng đồng quốc tế chủ trương nhất quán về vấn đề đảm quyền con người của Đảng, Nhà nước Việt Nam./.